بازار رمزارزها بار دیگر به نام پاول دوروف واکنش نشان داد؛ اینبار نه با یک پیام سیاسی یا خبر مربوط به محدودیتهای تلگرام، بلکه با اعلام بازگشت رسمی تلگرام به قلب پروژه تون (TON). اظهارات جدید دوروف درباره تبدیل شدن تلگرام به بزرگترین اعتبارسنج شبکه تون کافی بود تا قیمت تونکوین ظرف چند ساعت بیش از دو برابر شود و این رمزارز دوباره به جمع ۲۰ دارایی بزرگ بازار بازگردد.
اما جهش قیمت تون (TON) فقط یک واکنش هیجانی بازار نبود. آنچه اکنون در حال رخ دادن است، تلاشی برای بازتعریف رابطه تلگرام و شبکهای است که زمانی شبکه باز تلگرام (Telegram Open Network) نام داشت؛ پروژهای که بهدلیل فشار رگولاتوری آمریکا از تلگرام جدا شد و سالها زیر پرچم جامعه مستقل بنیاد تون (TON Foundation) ادامه حیات داد. حالا دوروف میگوید تلگرام قرار است دوباره نقش متولی اصلی این اکوسیستم را برعهده بگیرد؛ تصمیمی که میتواند معادلات قدرت در یکی از بزرگترین اکوسیستمهای وب۳ مبتنی بر پیامرسانها را تغییر دهد.
بازگشت پروژهای که هرگز کاملاً رها نشد
تون (TON) در سال ۲۰۱۸ با هدف تبدیل شدن به زیرساخت مالی و پرداختی تلگرام متولد شد. پروژهای که قرار بود میلیاردها کاربر تلگرام را به اقتصاد غیرمتمرکز متصل کند. اما ورود کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) همهچیز را متوقف کرد. تلگرام در سال ۲۰۲۰ ناچار شد توسعه رسمی پروژه را کنار بگذارد و جریمهای سنگین بپردازد.
با این حال، پروژه عملاً متوقف نشد. جامعه توسعهدهندگان و بنیاد تون مسیر را ادامه دادند و بهتدریج شبکهای شکل گرفت که تلاش میکرد بدون وابستگی مستقیم به تلگرام رشد کند. همین استقلال نسبی باعث شد TON در چند سال اخیر از یک پروژه نیمهمتروک به یکی از فعالترین اکوسیستمهای Web3 تبدیل شود؛ بهویژه پس از آنکه تلگرام دوباره امکان ادغام کیف پولها، مینیاپها و پرداختهای مبتنی بر تون را در پلتفرم خود فراهم کرد.
اکنون اما دوروف عملاً میگوید دوران فاصلهگذاری تمام شده است.
پروژهای فراتر از یک شوخی اینترنتی
دوروف برنامه جدید خود را با نام «Make TON Great Again» یا MTONGA معرفی کرده؛ نامی که آشکارا ارجاعی به ادبیات پوپولیستی دونالد ترامپ است، اما پشت این نام طنزآلود، احتمالا یک برنامه فنی و اقتصادی جدی قرار گرفته است.
تبدیل تلگرام به بزرگترین اعتبارسنج (Validator) شبکه TON سومین مرحله از این نقشه راه هفتمرحلهای اعلام شده؛ اقدامی که از یک سو میتواند اعتماد بازار را تقویت کند و از سوی دیگر، نگرانیهایی درباره میزان تمرکز در شبکه بهوجود آورد. TON تا امروز تلاش کرده خود را بهعنوان یک بلاکچین جامعهمحور معرفی کند، اما ورود مستقیم تلگرام به لایه حاکمیتی شبکه، عملاً توازن قبلی را تغییر میدهد.
دوروف در کنار این موضوع از کاهش کارمزدها، افزایش سرعت تولید بلاک و بهبود زمان نهایی شدن تراکنش(Finality Time) نیز صحبت کرده که یکی از مهمترین رقابتهای فعلی میان بلاکچینهای لایهاول محسوب میشود.
ادعای دوروف این است که تون هم اکنون در زمان نهایی کردن تراکنش یا بلاک از تمام رقبای خود جلوتر است؛ ادعایی که اگرچه هنوز نیازمند مقایسه فنی مستقل است، اما نشان میدهد تلگرام میخواهد TON را نه صرفاً بهعنوان یک ابزار پرداخت درونبرنامهای، بلکه بهعنوان یک زیرساخت بلاکچینی جهانی معرفی کند.
اقتصاد مینیاپها؛ مزیت واقعی تون
اگر جهش اخیر TON را فقط نتیجه اظهارات دوروف بدانیم، بخش مهمی از ماجرا نادیده گرفته میشود. مزیت اصلی تون در ماههای گذشته، اتصال مستقیم آن به اقتصاد مینیاپهای تلگرام بوده؛ اکوسیستمی که حالا میلیونها کاربر فعال دارد.
موفقیت ناتکوین در اوایل ۲۰۲۴ آغازگر موجی شد که بعداً با پروژههایی مانند همستر کامبت (Hamster Kombat) و Blum به یک اقتصاد مبتنی بر بازی، پاداش و خدمات مالی تبدیل شد. مدل «tap-to-earn» شاید در ابتدا یک سرگرمی ساده بهنظر میرسید، اما عملاً نشان داد تلگرام توانسته مفهومی از وب۳ را به کاربر عادی نزدیک کند؛ بدون پیچیدگیهای رایج کیف پولها و اپلیکیشنهای غیرمتمرکز.
برخلاف بسیاری از پروژههای بلاکچینی که هنوز درگیر جذب کاربر هستند، TON از ابتدا به جامعه چندصد میلیونی تلگرام دسترسی داشته است. همین مزیت باعث شده رقابت تون دیگر صرفاً با بلاکچینهایی مثل سولانا یا آوالانچ نباشد، بلکه با اکوسیستمهای توزیع و پلتفرمهای کاربرمحور تعریف شود.
رشد قیمت یا بازگشت اعتماد؟
صعود تون به جمع ۲۰ رمزارز برتر بازار و عبور ارزش آن از ۷.۵ میلیارد دلار، بیش از هر چیز نشاندهنده بازگشت اعتماد سرمایهگذاران به نقش مستقیم تلگرام در این پروژه است. بازار عملاً روی این فرض شرطبندی میکند که اگر تلگرام واقعاً TON را به زیرساخت اصلی خدمات مالی و پرداختی خود تبدیل کند، مقیاس استفاده از این شبکه میتواند جهشی کمسابقه داشته باشد.
اما همین وابستگی، بزرگترین ریسک TON نیز محسوب میشود. پروژهای که زمانی برای فرار از فشارهای رگولاتوری از تلگرام جدا شد، حالا دوباره به همان نقطه بازمیگردد. هرچه نقش تلگرام در حاکمیت و توسعه شبکه پررنگتر شود، احتمال بازگشت حساسیت نهادهای نظارتی نیز بیشتر خواهد شد؛ بهویژه اگر TON بخواهد به زیرساخت مالی گستردهای درون تلگرام تبدیل شود.
در واقع پرسش اصلی فقط رشد تون نیست؛ مسئله مهمتر این است که آیا تلگرام اینبار میتواند بدون تکرار بحران سال ۲۰۲۰ پروژه را به مرحله بعدی برساند یا دوباره در همان نقطهای گرفتار میشود که پیشتر توسعه TON را متوقف کرد.
منبع: cryptobriefing
منبع
