انتخاب‌های ارزان در بازار آنلاین موبایل محدود هستند

به گزارش پیوست، میانگین قیمت ۱۳۷ کانفیگ گوشی هوشمند حدود ۱۰۲.۷ میلیون تومان است، اما اگر آنها را از ارزان‌ترین تا گران‌ترین مرتب کنیم، قیمت کانفیگ وسط حدود ۶۸ میلیون تومان خواهد بود. به بیان ساده‌تر، نیمی از کانفیگ‌های بررسی‌شده کمتر و نیمی بیشتر از ۶۸ میلیون تومان قیمت دارند. فاصله حدود ۳۵ میلیون تومانی میانگین و میانه نشان می‌دهد مدل‌های بسیار گران، میانگین را به میزان قابل‌توجهی بالا برده‌اند.

در این گزارش کانفیگ به ترکیب یک مدل مشخص با حافظه ذخیره‌سازی و رم مشخص گفته می‌شود به این معنی که یک مدل پایه مانند سامسونگ A57 ممکن است در برخی مشخصات تنوع داشته باشد که این تنوع باعث اختلاف قیمت می‌شوند.

مثلاً یک گوشی مشخص ممکن است با رم ۴ یا ۸ گیگابایت عرضه شود ضمن اینکه ممکن است با فضای ذخیره‌سازی ۱۲۸ یا ۲۵۶ گیگابایت در بازار موجود باشد. در این شرایط ما یک گوشی با چهار کانفیگ داریم که به معنی یک مدل پایه با چهار ظرفیت رم و ذخیره‌سازی متفاوت است. در یک مدل مانند Redmi Note 14 Pro این گوشی با ظرفیت ۵۱۲ گیگابایت و رم ۱۲ گیگابایت با شبکه 5G قیمتی حدود ۱۱۵ میلیون تومان دارد در حالی که همین گوشی با ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت و رم ۸ گیگابایت و شبکه 4G با قیمت ۸۵ میلیون تومان به فروش می‌رسد.

همچنین نسخه 256/8 گلکسی A17 یعنی ۲۵۶ گیگابایت حافظه ذخیره‌سازی و ۸ گیگابایت رم دارد اما سایر ویژگی‌ها مانند تفاوت رنگ، ریجن یا فروشنده را کانفیگ حساب نکردیم. برای بررسی ساختار عرضه در فضای آنلاین، ۱۳۷ کانفیگ یا نسخه موجود و قیمت‌دار گوشی هوشمند در تکنولایف و دیجیکالا در چهارم مهرماه بررسی شده است.

از کل کانفیگ‌های بررسی‌شده، ۸۶ مورد (معادل حدود ۶۳ درصد) بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قیمت دارند. در سوی دیگر، ۴۲ کانفیگ (نزدیک به ۳۱ درصد) ۱۰۰ میلیون تومان یا بیشتر قیمت‌گذاری شده‌اند. بنابراین بازار آنلاین از نظر تعداد انتخاب کم‌تنوع نیست آنچه محدود است، تنوع در پایین‌ترین رده‌های قیمتی است.

بیشترین تنوع عرضه بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان است

دو بازه ۳۰ تا ۵۰ و ۵۰ تا ۷۵ میلیون تومان هرکدام ۳۴ کانفیگ یا نسخه دارند و روی‌هم تقریبا نیمی از تمام گوشی‌های هوشمند موجود در نمونه را تشکیل می‌دهند. گلکسی A07، گلکسی A16، ردمی A3، ریل‌می Note 50 و پوکو C71 نمونه‌هایی از بخش ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان‌اند. در بازه بعد نیز مدل‌هایی مانند ردمی Note 14، گلکسی A26، ردمی Note 14S، ردمی 15C و پوکو C85 دیده می‌شوند.

بازه ۷۵ تا ۱۰۰ میلیون تومان ۱۸ کانفیگ دارد. نسخه 256/8 گلکسی A17 با حدود ۷۶ میلیون تومان و ردمی Note 15 Pro 256/8 با حدود ۸۶.۵ میلیون تومان از نمونه‌های این گروه‌اند.

در مجموع، ۶۸ کانفیگ از ۱۳۷ کانفیگ، یعنی تقریبا نیمی از انتخاب‌های موجود، فقط در محدوده ۳۰ تا ۷۵ میلیون تومان قرار گرفته‌اند. با اضافه‌کردن بازه ۷۵ تا ۱۰۰ میلیون، این تعداد به ۸۶ کانفیگ می‌رسد.

در پایین این طیف، فقط ۹ کانفیگ بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان وجود دارد و در موجودی بررسی‌شده هیچ گوشی هوشمندی زیر ۲۰ میلیون تومان دیده نمی‌شود. بنابراین محدودیت انتخاب بیشتر در پایین بازار دیده می‌شود، نه در کل عرضه.

سمت گران بازار نیز کوچک نیست. ۲۳ کانفیگ بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان و ۱۹ کانفیگ بالاتر از ۱۵۰ میلیون تومان قرار دارند. پوکو X7 Pro با حدود ۱۰۹ میلیون و گلکسی A56 با حدود ۱۱۲ میلیون تومان در ابتدای بخش بالای ۱۰۰ میلیون قرار می‌گیرند بالاتر از آنها مدل‌هایی مانند گلکسی S25 FE هستند و در انتهای طیف قیمت نسل‌های جدید آیفون دیده می‌شوند.

این توزیع، علت فاصله میان میانگین و میانه را هم روشن می‌کند. میانگین به ۱۰۲.۷ میلیون تومان رسیده، اما یک‌چهارم کانفیگ‌ها کمتر از حدود ۴۷ میلیون تومان و نیمی کمتر از ۶۸ میلیون تومان قیمت دارند. در سوی دیگر، یک‌چهارم کانفیگ‌ها بالاتر از حدود ۱۱۰ میلیون تومان قرار گرفته‌اند. در نتیجه، برای نشان‌دادن مرکز قیمت انتخاب‌های موجود، میانه ۶۸ میلیونی از میانگین گویاتر است.

برندها در بخش‌های یکسانی از بازار قرار ندارند

مقایسه قیمت برندها نیز بر اساس همین ۱۳۷ کانفیگ موجود انجام شده است. میانه قیمت کانفیگ‌های ریل‌می حدود ۴۹.۶ میلیون تومان است. این رقم برای شیائومی حدود ۷۶.۴ میلیون تومان، آنر ۸۲.۱ میلیون، سامسونگ ۸۴.۳ میلیون و پوکو حدود ۹۵.۷ میلیون تومان است.

به این ترتیب، مرکز قیمت کانفیگ‌های شیائومی، آنر، سامسونگ و پوکو در محدوده‌ای نسبتا نزدیک قرار دارد، در حالی که ریل‌می در نمونه فعلی پایین‌تر از این گروه ایستاده است.

اپل وضعیت متفاوتی دارد. میانه قیمت هشت کانفیگ موجود این برند حدود ۴۴۰ میلیون تومان است. تعداد کانفیگ‌های اپل کمتر از برندهای اصلی اندرویدی است، اما فاصله قیمت آن با سایر برندها به‌اندازه‌ای است که در این بررسی‌ عملا در یک سطح قیمتی جدا قرار می‌گیرد.

این اعداد قیمت متوسط گوشی یک برند در کل ایران نیستند بلکه مرکز قیمتی کانفیگ‌هایی هستند که در موجودی بررسی‌شده از هر برند در دو فروشگاه بزرگ و معتبر آنلاین وجود داشته‌اند. با این حال، مقایسه آنها نشان می‌دهد صرف تعداد مدل برای توصیف جایگاه یک برند کافی نیست و ترکیب قیمتی آن مدل‌ها نیز اهمیت دارد.

نسخه‌های بیشتر سامسونگ، مدل‌های بیشتر شیائومی 

تفاوت دیگر میان برندها در تنوع عرضه دیده می‌شود. سامسونگ در نمونه فعلی ۱۵ مدل پایه دارد، اما همین مدل‌ها در مجموع در ۳۵ کانفیگ مختلف عرضه شده‌اند. شیائومی در مقابل ۲۱ مدل پایه و ۳۰ کانفیگ دارد. (یعنی یک مدل با چند نوع ظرفیت رم و ذخیره‌سازی عرضه می‌شود)

پوکو ۱۶ مدل پایه و ۱۸ کانفیگ، آنر ۱۰ مدل و ۱۲ کانفیگ، ریل‌می شش مدل و ۹ کانفیگ و اپل شش مدل پایه و هشت کانفیگ دارد.

بنابراین دو مفهوم متفاوت از تنوع دیده می‌شود. اگر تعداد نسخه‌های موجود را معیار قرار دهیم، سامسونگ انتخاب‌های بیشتری دارد و اگر تعداد مدل‌های مستقل را بشماریم، شیائومی جلوتر است. بخش بیشتری از تنوع سامسونگ از نسخه‌های مختلف حافظه و رم یک مدل می‌آید، در حالی که شیائومی تعداد مدل‌های پایه بیشتری در ویترین دارد.

پرفروش‌ترین‌ها از کجا آمده‌اند؟

برای بررسی اینکه چه مدل‌هایی در بالای رتبه‌بندی‌های فروش دیده می‌شوند، گوشی‌ها را بر اساس شاخص پرفروش‌ترین مرتب کردیم و مدل‌های ابتدایی این لیست را به عنوان پرفروش در نظر گرفتیم. این دو پلتفرم تعداد واقعی دستگاه‌های فروخته‌شده را منتشر نمی‌کنند بنابراین این رتبه‌ها سهم بازار یا تعداد فروش را نشان نمی‌دهند و نمی‌توان از آنها نتیجه گرفت یک مدل پرفروش‌ترین گوشی ایران است.

در فهرست تکنولایف، ۲۰ گوشی هوشمند بالای رتبه‌بندی بررسی شدند. در ۲۰ رتبه نخست فهرست دیجی‌کالا نیز ۱۸ مورد گوشی هوشمند بودند و دو مورد تکراری در این مقایسه کنار گذاشته شدند.

میانه قیمت ۲۰ گوشی هوشمند بالای فهرست تکنولایف حدود ۵۵.۸ میلیون تومان یعنی نزدیک به ۱۲ میلیون تومان کمتر از میانه کل کانفیگ‌های موجود در این دو فروشگاه است. میانه ۱۸ گوشی هوشمند حاضر در بالای فهرست دیجی‌کالا نیز حدود ۷۱ میلیون تومان است که به میانه کل (۶۸ میلیون تومان) نزدیک‌تر است.

در فهرست تکنولایف، Realme Note 50 با ۳۶.۵ میلیون، ردمی A3 با ۳۷.۷ میلیون و گلکسی A16 با ۴۷.۱ میلیون تومان در کنار ردمی Note 14 با حدود ۶۸ میلیون، گلکسی A26 با ۶۶.۷ میلیون و ردمی Note 14S با ۷۰.۵ میلیون تومان دیده می‌شوند. در همان فهرست، پوکو X7 Pro با ۱۰۹ میلیون، گلکسی A56 با ۱۱۲.۱ میلیون، گلکسی S25 FE با ۱۷۷ میلیون و iPhone 17 با حدود ۳۴۳ میلیون تومان نیز حضور دارند.

با این حال، ۱۶ مدل از ۲۰ مدل این فهرست کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان قیمت دارند. در فهرست دیجی‌کالا نیز ۱۲ مورد از ۱۸ گوشی هوشمند بررسی‌شده زیر این مرز قرار گرفته‌اند. بنابراین مدل‌های زیر ۱۰۰ میلیون تومان در بخش بالای هر دو فهرست تعداد بیشتری دارند، هرچند مدل‌های گران نیز در این لیست دیده می‌شوند.

۱۴ کانفیگ در هر دو فهرست «پرفروش‌ترین» مشترک‌اند

پس از یکسان‌سازی مدل، حافظه ذخیره‌سازی و رم، ۱۴ کانفیگ از ۱۸ گوشی هوشمند بالای فهرست دیجی‌کالا در ۲۰ گوشی هوشمند بالای فهرست تکنولایف نیز دیده شدند که به معنی ۷۸ درصد همپوشانی مدل‌های پروفروش در این دو فروشگاه است.

گلکسی A17، گلکسی A07، گلکسی A16، گلکسی A56، گلکسی S25 FE، پوکو X7 Pro، پوکو C85، ردمی Note 14، ردمی Note 14S، ردمی 15C، ردمی Note 15 Pro و iPhone 17 از جمله مدل‌هایی هستند که در بخش بالای هر دو رتبه‌بندی حضور دارند.

باید توجه داشت این همپوشانی تعداد واحدهای فروخته‌شده را نمی‌گوید تنها نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از مدل‌هایی که دو فروشگاه مستقل آنها را در بالای فهرست پرفروش‌ترین خود قرار داده‌اند، مشترک است.

برندهای پرفروش

سه نام تجاری سامسونگ، شیائومی و پوکو با ۸۳ کانفیگ در کل موجودی بررسی‌شده از ۱۳۷ کانفیگ گوشی هوشمند، (معادل حدود ۶۱ درصد) را تشکیل می‌دهند. اما وزن آنها در بخش بالای دو فهرست پرفروش‌ترین بیشتر است.

در تکنولایف، سامسونگ ۱۰ جایگاه از ۲۰ جایگاه، شیائومی پنج و پوکو سه جایگاه را دارد. در مجموع ۱۸ مورد از ۲۰ مدل، معادل ۹۰ درصد فهرست، متعلق به این سه برند است. در دیجی‌کالا نیز از ۱۸ گوشی هوشمند بررسی‌شده، سامسونگ ۹، شیائومی پنج و پوکو دو جایگاه (در مجموع ۱۶ جایگاه از ۱۸ جایگاه، نزدیک به ۸۹ درصد) دارند.

قیمت یک گوشی در بازار چقدر اختلاف دارد

بخش دیگری از بررسی به قیمت یک کانفیگ یکسان در فروشگاه‌های مختلف مربوط است. برای این کار، پیشنهادهای قابل مشاهده فروشندگان در صفحات تجمیع قیمت برای شش مدل بررسی شد. بنابراین اعداد این بخش تغییر قیمت یک فروشگاه در طول زمان نیستند و مقایسه قیمت هم‌زمان چند فروشنده برای کالای مشابه‌اند.

برای گلکسی A16، قیمت‌های قابل مشاهده فروشندگان تقریبا از ۳۷.۶ تا ۴۱.۹ میلیون تومان امتداد داشت و میانه حدود ۳۹ میلیون تومان بود. نیمی از قیمت‌های میانی نیز تقریبا بین ۳۷.۷ تا ۴۰ میلیون تومان قرار داشتند. یعنی یک گوشی که پایین‌تر از میانه بازار قرار دارد در فروشگاه‌های مختلف با حدود ۱0 درصد اختلاف قیمت عرضه می‌شود. 

در پوکو X7 Pro، پیشنهادهای قابل مشاهده تقریبا بین ۱۰۳.۳ تا ۱۱۱.۵ میلیون تومان بودند، اما نیمی از قیمت‌های میانی در فاصله بسیار کوچک‌تری، حدود ۱۰۴.۵ تا ۱۰۵.۹ میلیون تومان، قرار گرفتند.

برای گلکسی A56 نیز قیمت‌های قابل مشاهده تقریبا از ۹۱ تا ۹۶.۹ میلیون تومان بودند و نیمه میانی آنها حدود ۹۱.۵ تا ۹۴.۵ میلیون تومان قرار داشت. پیشنهادهای قابل مشاهده گلکسی A17 از این هم فشرده‌تر و تقریباً بین ۵۸ تا ۵۹ میلیون تومان بودند.

انتخاب‌های محدود پائین‌رده

داده‌های فعلی تصویری دوگانه از بازار آنلاین گوشی هوشمند نشان می‌دهند. از یک طرف، ۱۳۷ کانفیگ و ۹۶ مدل پایه گوشی هوشمند در موجودی بررسی‌شده وجود دارد بنابراین نمی‌توان بازار را در مجموع کم‌تنوع دانست. از طرف دیگر، این تنوع به‌صورت یکنواخت در همه رده‌های قیمت توزیع نشده است.

فقط ۹ کانفیگ، زیر ۳۰ میلیون تومان قرار دارند و زیر ۲۰ میلیون هیچ گزینه‌ای در نمونه دیده نمی‌شود، در حالی که ۶۸ کانفیگ بین ۳۰ تا ۷۵ میلیون تومان و ۴۲ کانفیگ از ۱۰۰ میلیون تومان به بالا وجود دارد. مساله اصلی بنابراین کمبود کلی انتخاب نیست، انتخاب ارزان کم است.

در بخش میانی بازار، تعداد مدل و نسخه زیاد است و سامسونگ، شیائومی، پوکو و آنر مجموعه گسترده‌ای از انتخاب‌ها را پوشش می‌دهند. در بالای بازار نیز تعداد کانفیگ‌های سه‌رقمی آن‌قدر زیاد است که دیگر نمی‌توان آنها را چند محصول استثنایی در انتهای طیف دانست.

فهرست‌های پرفروش‌ترین دو فروشگاه نیز تصویر متفاوتی از ویترین کلی ارائه می‌کنند. حدود ۶۱ درصد کانفیگ‌های موجود متعلق به سامسونگ، شیائومی و پوکو است، اما همین سه برند نزدیک به ۹۰ درصد جایگاه‌های بالای دو فهرست را گرفته‌اند.

در مجموع، مرکز قیمتی انتخاب‌های موجود حدود ۶۸ میلیون تومان است، نزدیک به دو سوم کانفیگ‌ها بین ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان قرار دارند، بیش از ۳۰ درصد از مرز ۱۰۰ میلیون تومان گذشته‌اند و در پایین بازار فقط تعداد محدودی گزینه زیر ۳۰ میلیون تومان باقی مانده است. تصویر فعلی بازار آنلاین بیش از آنکه از کمبود مدل حکایت کند، از تمرکز تنوع در رده‌های میانی و گران و محدودبودن انتخاب در بخش ارزان خبر می‌دهد.