با پیشرفت سریع فناوری و گسترش دیجیتالسازی، نقش مدیر ارشد فناوری اطلاعات یا CIO بیش از پیش توسعه یافته است. از مدیریت عملیاتی سیستمها و شبکهها در نسل اول تا هدایت تحول دیجیتال برای ایجاد مزیت رقابتی پایدار در نسل سوم، مسیر CIOها تحول عظیمی را تجربه کرده است. امروز، با ظهور CIO 4.0، رهبران IT فرصت دارند تا پایداری و مسئولیت محیط زیستی را در هسته فعالیتهای فناوری اطلاعات سازمان قرار دهند. CIO 4.0 نه تنها نقش IT را بهعنوان محرک مزیت رقابتی تقویت میکند، بلکه با بهینهسازی مصرف انرژی، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و مدیریت هوشمند منابع، مسیر جدیدی برای آیندهای پایدار و موفق فراهم میآورد.
CIO 4.0: رهبری فناوری اطلاعات پایدار در عصر دیجیتال
تکامل نقش CIO: از ۱.۰ تا ۴.۰
رهبران موفق فناوری اطلاعات مدتها است که فراتر از CIO 1.0 عمل کردهاند؛ نسلی از مدیران فناوری که تنها بر روشن نگه داشتن چراغهای IT تمرکز داشتند. نسل بعد، CIO 2.0، بهعنوان گروهی از رهبران کسبوکار با تمرکز بر فناوری، نقش مهمی در همسویی بهتر IT با اهداف تجاری ایفا کرد. سپس CIO 3.0 ظهور کرد که تمرکز اصلی آن بر تحول دیجیتال برای ایجاد مزیت رقابتی پایدار باشد.
برای بخشی کوچک اما پیشرو از این مدیران، موضوع فراتر از موفقیت کسبوکار است؛ موضوع پایداری IT در مواجهه با افزایش نیازهای انرژی و منابع است. اینجاست که CIO 4.0 وارد صحنه میشود. CIO 4.0 با تجارب و مهارتهای نسلهای قبلی CIO، تمرکز خود را بر اطمینان از پایداری IT سازمانی و همسویی فناوری با اهداف گستردهتر پایداری سازمان قرار داده است. برای متخصصان دارای مدرک CGEIT، همسویی استراتژیک همچنان یک ستون کلیدی حاکمیت سازمانی IT برای CIO 4.0 محسوب میشود.
فناوری اطلاعات و چالشهای پایداری
از منظر پایداری، فناوری اطلاعات به آلودگی زمین، دریا و هوا کمک میکند که اقتصاددانان آن را «بروندادهای جانبی» یا Externalities مینامند. یکی از بارزترین اثرات بر محیط زیست آلودگی هوایی است که ناشی از انتشار گازهای تولید شده توسط نیروگاههایی است که برق مصرفی IT را تولید میکنند. در زمینه آب، کارخانههای نیمههادی به مقادیر بسیار زیادی آب پاک نیاز دارند که یک برونداد آب قابل توجه محسوب میشود. در زمینه زمین، مشکل انباشت و دفع تجهیزات قدیمی و بلااستفاده IT به یک مسئله زباله سمی تبدیل شده است که نسلهای قبلی با آن مواجه نبودند.
بانک بزرگ کانادایی، Scotiabank، مانند بسیاری از سازمانهای دیگر، هدف کاهش ۴۰ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۰ نسبت به سال پایه ۲۰۱۶ را تعیین کرده است. برای رسیدن به این اهداف، حمایت مدیران ارشد و ادغام شاخصهای مرتبط با تغییرات اقلیمی در KPIs از عوامل کلیدی موفقیت است. بهعنوان نمایندهای از مدیریت ارشد، CIO 4.0 باید تعیین کند چه بخش از این اهداف میتواند به شاخصهای عملکردی IT و مسئولیتهای او نسبت داده شود، تا فناوری اطلاعات در راستای اهداف کلی پایداری سازمان همسو باشد.
سهم IT در مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانهای
بهطور کلی، فناوری اطلاعات حدود ۴ درصد از برق جهان را در سال ۲۰۲۰ مصرف کرده و تقریباً ۴ درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانهای را ایجاد میکند. این رقم میتواند بهعنوان شاخص عملکرد کلیدی (KPI) برای CIO 4.0 مورد استفاده قرار گیرد تا سهم IT در اهداف کاهش انتشار گازهای سازمان مشخص شود.
استاندارد GHG Protocol Corporate انتشار گازهای گلخانهای یک سازمان را در سه دسته اصلی تقسیم میکند. Scope 1 شامل انتشار مستقیم است که ناشی از داراییهای سازمان مانند خودروها، کامیونها و ژنراتورها میباشد. Scope 2 به انتشار غیرمستقیم مربوط میشود که از تولید انرژی خریداری شده، مانند برق و گرما، ناشی میشود. Scope 3 گستردهترین سطح است و تمامی انتشارهای پیشرو و پسرو در طول زنجیره ارزش سازمان را در بر میگیرد؛ این شامل انتشارهای ناشی از حمل و نقل، تامین مواد اولیه، استفاده از محصولات و مدیریت انتهای عمر آنها میشود و نقش مهمی در ارزیابی کامل اثرات زیستمحیطی سازمان دارد.
برای مثال، Scotiabank تنها اهداف مربوط به Scope 1 و Scope 2 را تعیین کرده است. بنابراین CIO 4.0 مسئولیت دارد حدود ۴ درصد از این اهداف را به IT نسبت دهد و برنامههایی برای کاهش آن اجرا کند. هرچند ۴ درصد در حال حاضر بخش کوچکی است، اما مصرف انرژی IT به سرعت در حال افزایش است؛ با توجه به گسترش انواع دستگاهها و فناوریهای اطلاعاتی، مراکز داده، هوش مصنوعی و ماینینگ ارزهای دیجیتال از مهمترین عوامل افزایش تقاضای انرژی هستند و انتظار میرود مصرف انرژی IT تا سال ۲۰۳۰ و فراتر از آن بهطور قابل توجهی افزایش یابد.
اقدامات CIO 4.0 برای کاهش انتشار Scope 1 و Scope 2
انتشار Scope 1 بهطور مستقیم قابل کنترل است و میتوان آن را با انتخاب خودروها، کامیونها، ونها و ژنراتورهای اضطراری با بالاترین کارایی کاهش داد. کاهش انتشار در این سطح نسبتاً ساده است و به کاهش واقعی گازهای گلخانهای منجر میشود.
انتشار Scope 2 غیرمستقیم است و به نیازهای انرژی خارجی سازمان IT بستگی دارد. کاهش این مصرف انرژی نیازمند استفاده از زیرساختها، پلتفرمها و دستگاههای IT با بهرهوری انرژی بالا است. استاندارد GHG Protocol راهنماییهایی برای محاسبه انتشارهای Scope 2 ارائه میدهد، اما کاهش مصرف انرژی IT لزوماً به معنی کاهش واقعی انتشار کربن نیست.
با نشان دادن کاهش در انتشارهای Scope 1 و Scope 2، CIO 4.0 میتواند همسو بودن IT با اهداف سازمان را ثابت کند و در عین حال پایداری اکوسیستم فناوری اطلاعات سازمان را تضمین نماید.
موضوع Green IT نیز بسیار حائز اهمیت است. Green IT بر پایداری محیطی تأکید دارد و به CIO 4.0 گزینههایی ارائه میدهد که نه تنها به کاهش انتشار Scope 2 کمک میکند، بلکه تأثیرات محیطی بر زمین و آب را نیز کاهش میدهد.
نتیجهگیری: CIO 4.0، همسو با پایداری و مزیت رقابتی
تکامل به سمت CIO 4.0 فرصت منحصربهفردی برای رهبران IT فراهم میکند تا پایداری را در هسته عملیات فناوری اطلاعات ادغام کنند و در عین حال نقش IT را که در CIO 3.0 بهعنوان محرک مزیت رقابتی شناخته میشد، تقویت نمایند. هرچند چالشهایی مانند ماهیت عملی کاهش انتشارهای Scope 2 همچنان وجود دارد، اما CIO 4.0 رویکردی آیندهنگر دارد و سنت قوی رهبری نوآورانه و ارزشآفرین در IT سازمانی را ادامه میدهد.
CIO 4.0 تضمین میکند که فناوری اطلاعات همچنان به عنوان یک عامل کلیدی برای ایجاد و حفظ مزیت رقابتی در سازمان عمل کند، در حالی که همزمان استراتژیهای پایدار و مسئولانهای را برای کاهش اثرات زیستمحیطی پیادهسازی میکند. این رویکرد نه تنها کارایی عملیاتی و نوآوری دیجیتال را ارتقا میدهد، بلکه به حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی برای نسلهای آینده کمک میکند. CIO 4.0 با ترکیب رهیافتهای هوشمندانه فناوری، بهرهوری انرژی و مدیریت دادههای سبز، مسیر دستیابی به رشد پایدار و رقابت پایدار در عصر دیجیتال را هموار میکند.
منبع
