حدود ۲۰ پلتفرم تسهیلاتیار در کشور تاکنون بیش از ۶۷۰ هزار وام به ارزش ۳۷ هزار میلیارد تومان پرداخت کردهاند اما همچنان سهم تسهیلاتیاران از بازار تسهیلات خرد تنها حدود ۲ درصد برآورد شده است. آماری که نشان میدهد تسهیلاتیاران هنوز جایگاه کوچکی در مقایسه با بانکها دارند. همچنین طبق آمار تکراسا، بیش از ۶۰ درصد وامهای آنلاین صرف خرید کالای دیجیتال شده و پس از آن لوازم خانگی و طلا در رتبههای بعدی قرار دارند.
به گزارش پیوست، در گزارشی که تکراسا از عملکرد تسهیلاتیارها منتشر کرده است نشان میدهد از زمانی که نرخ تورم بیش از ۳۰ درصد شده و از نرخ بهره تسهیلات بانکی پیشی گرفته، تقاضا برای دریافت وام بانکی در کشور به شدت افزایش یافته است. از سوی دیگر نفوذ پایین کارتهای اعتباری، نیاز طیف گسترده ای از متقاضیان اعتبار خرد را بی پاسخ گذاشته و از این رو بازار مناسبی برای ورود لندتکها در سالهای اخیر ایجاد شده است.
همین گزارش نشان میدهد تقریبا ۲۰ پلتفرم تسهیلاتیار در کشور شناسایی شدهاند که تا کنون بیش از ۶۷۰ هزار وام و در مجموع ۳۷ هزار میلیارد تومان وام اعطا کردهاند و نرخ رشد حجم وام اعطایی از سال ۱۴۰۳ به سال ۱۴۰۴ به میزان صد درصد رشد کرده و میانگین مبلغ وامهای اعطایی آنها ۵۵ میلیون تومان بوده است.
در این گزارش مانیسا، دیجیپی، ازکیوام، تارا، اسنپپی، جیاسامپی، دیجیشهر، تکنوپی، ونسی، بالون، نسیبا، مثبت هفت در دسته لندتکها جای داده شده و کارت خرید کالا لندو و قسطا به عنوان کارتهای اعتباری آورده شده است.(۹ بازیگر اول بر اساس مبلغ وام اعطایی و مابقی بر اساس رتبه نتایج جستجوی گوگل و ترافیک سایت به ترتیب نزولی جای گذاری شدهاند. وام آنلاین توسط بتابانکها و سوپراپلیکیشن های مالی نیز ارائه میشود.)
بر اساس همین گزارش بیش از ۶۰ درصد مبلغ دریافتی وامها برای استفاده از خدمات کالای دیجیتال صرف شده و ۱۵ تا ۲۰ درصد لوازم خانگی و ده تا ۱۵ درصد هم صرف خرید طلا شده است و اصولا بازه زمانی بین ۶ تا ۶۰ ماه بوده است و میانگین مبلغ هر قسط ۲ تا ۴ میلیون تومان ارزیابی شده است.
در ادامه این گزارش به تفاوت بنیادین BNPL و وام در توان بازپرداخت کاربر و معماری اعتبارسنجی نهفته آن اشاره شده و آمده است BNPL با اتکا بر دادههای رفتاری و بازپرداخت کوتاهمدت، بدون اخذ تضامین رسمی عمل می کند و در مقابل، وام مستلزم توان بازپرداخت پایدار، رتبه اعتباری قوی تر و ضمانت های رسمی چک، سفته، سند و… برای پوشش ریسک بلندمدت است.
بر اساس این آمار، در سال ۱۴۰۳ مجموع تسهیلات پرداختی بانکها در بخش خرد و کلان حدود ۷ هزار و ۷۹۳ هزار میلیارد تومان بوده است. از این میزان، سهم تسهیلات خرد بانکی حدود ۱ هزار و ۸۲۷ هزار میلیارد تومان برآورد میشود که معادل ۲۳ درصد کل تسهیلات پرداختی است و باقی آن، یعنی حدود ۵ هزار و ۹۶۶ هزار میلیارد تومان، به تسهیلات کلان اختصاص دارد.
در بخش تسهیلات خرد بانکی نیز، سهم تسهیلاتیاران بسیار محدود است. از مجموع تسهیلات خرد، تنها حدود ۳۷ هزار میلیارد تومان توسط تسهیلاتیاران پرداخت شده که معادل ۲ درصد این بازار است. در مقابل، سایر بازیگران بانکی حدود ۱ هزار و ۷۹۰ هزار میلیارد تومان از تسهیلات خرد را به خود اختصاص دادهاند. آماری که نشان میدهد با وجود رشد مدلهای نوین اعتباردهی، تسهیلاتیاران هنوز نقش بسیار کوچکی در بازار تسهیلات خرد بانکی کشور دارند.
طبق این گزارش در سال ۱۴۰۳ مجموع وام و اعتبار آنلاین پرداختشده در کشور به حدود ۲۲۷ تا ۲۳۳ هزار میلیارد تومان رسیده. این تسهیلات از مسیر بانکهای دیجیتال، سرویسهای «الان بخر، بعداً پرداخت کن» و پلتفرمهای تسهیلاتیار به متقاضیان پرداخت شده است. بر اساس دادههای منتشرشده، بانکهای دیجیتال سهمی بین ۱۱۵ تا ۱۲۰ هزار میلیارد تومان از این رقم را به خود اختصاص دادهاند.
همچنین در بخش BNPL حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان اعتبار در مدل B2C مصرف شده و نزدیک به ۲۵ هزار میلیارد تومان نیز به مدل B2B2C اختصاص داشته است؛ مدلی که در آن اعتبار از طریق کسبوکارها به مصرفکننده نهایی میرسد. در کنار این موارد، تسهیلاتیاران و سوپراپهای مالی در مجموع حدود ۳۷ هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کردهاند.
در این گزارش همچنین آمده است که تنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۵ هزار میلیارد تومان «اعتبار پذیرنده» یا اعتبار ویژه فروشندگان بهصورت دیجیتال و از طریق تسهیلاتیاران اعطا شده است. این ارقام نشان میدهد سهم تامین مالی دیجیتال و پلتفرمی در بازار تسهیلات خرد کشور در حال افزایش است.
گزارش کامل تسهیلاتیارها
منبع
