واردات ۵.۵ میلیون موبایل در ۶ ماه ابتدایی امسال نشاندهنده کاهش واردات این کالا به کشور است. ارزش دلاری واردات موبایل در این بازه زمانی حدود ۴۳۳ هزار دلار بود این درحالی است که ارزش دلاری موبایل در سال ۱۴۰۲، حدود یک میلیون دلار بوده است. آمارها نشان میدهد کاهش واردت موبایل ارتباط مستقیمی با سیاستهای کلان در حوزه کمبود ارز و حمایت از تولید ملی دارد.
به گزارش پیوست، واردات موبایل در چند سال اخیر سیر نزولی داشته است؛ در چهار سال اخیر، شاهد کمترین نرخ واردات موبایل به کشور بودهایم اما ۶ ماه ابتدایی امسال این آمار از همیشه کمتر بود و به ۵ میلیون و ۴۱۶ هزار و ۴۴۶ دستگاه رسید.
ارزش این تعداد گوشی تلفن همراه وارداتی به کشور در دو رویه تجاری و مسافری یک میلیارد و ۲۲۵ میلیون دلار بوده است. واردات موبایل در ۶ ماهه امسال از لحاظ تعداد ۱۶ درصد و از حیث ارزش ۸ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است.
طرح رجیستری
طرح رجیستری از آذر ۱۳۹۶ با مشمول شدن برند آیفون اولین فاز اجرایی خود را شروع کرد. در ابتدای طرح رجیستری، پایش یا همان مانیتورینگ شبکه برای شناسایی دستگاههایی که قبلا فعال بودهاند انجام شد و تمامی دستگاههایی که در دوره رویت، سابقهای از فعالیت آنها در شبکه وجود داشت، به عنوان دستگاه قانونی شناخته شدند. پس از شروع طرح رجیستری، تنها دستگاههایی که پیش از شروع طرح روشن بودهاند یا از مبادی قانونی وارد کشور شدند، امکان استفاده از خدمات شبکه اپراتوری داخل کشور را داشتند.
اما آمارهای گمرک به صورت دقیق میزان واردات موبایل را در آن سالها را نشان نداد. سال ۱۴۰۰ تفاوتی در آمار واردات گوشیهای هوشمند و لمسی به صورت منفصله (CKD و SKD) وجود نداشت. در ماههای فروردین و خرداد سال ۱۴۰۰، موبایل وارد نشد اما در مجموع ارزش دلاری واردات موبایل ۴ میلیون و ۹۶۹ هزار و ۱۰۴ دلار بود.
ارزش ریالی واردات در آن سال ۲۰ میلیارد و ۸۷۰ میلیون و ۲۲۲ هزار و ۹۹۱ تومان بود. در تمام سال ۱۴۰۰، واردات با ارز ۴۲۰۰ تومانی انجام شده است و ردیف کالای موبایل ۸۵۱۱۷۲۳۰ بوده است.
از سال ۱۴۰۱ به بعد برای واردات قطعات منفصله گوشیهای هوشمند و غیر هوشمند، دو ردیف جدا در نظر گرفته شد؛ قطعات گوشیهای هوشمند (با کد ۸۵۱۷۱۳۱۰) فقط در ماههای شهریور، آبان، بهمن و اسفند وارد شدهاند؛ واردات این نوع گوشی به ترتیب ماهها افزایش یافته است و ارزش واردات CKD و SKD گوشیهای هوشمند حدود ۲۱ میلیارد تومان بوده است. در آن زمان، واردات با ارز کمتر از ۲۷ هزار تومانی انجام شده بود.
یکی از نکات در این نوع واردات، واردات به صورت CKD و SKD است؛ یعنی شرایط واردات قطعات موبایل برای سرهمبندی کردن آن تحت عنوان موبایل ملی در کشور راحتتر از واردات موبایل تکمیل بود؛ این نوع واردات ارتباط مستقیمی با طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات داشت؛ زیرا طبق این طرح ۲۰ درصد از واردات تلفن همراه باید تولید داخلی باشد و واردات به صورت CKD و SKD برای رسیدن به همین عدد اتفاق میافتد.
سال ۱۴۰۱، واردات قطعات گوشیهای غیر هوشمند از مرداد تا پایان سال و بیشترین واردات مربوط به بهمن ماه بوده است. مجموع ارزش دلاری ۴ میلیون و ۵۷۷ هزار و ۳۸۰ دلار و ارزش ریالی ۱۲۷ میلیارد و ۸۵۶ میلیون و ۴۶۹ هزار و ۳۲۱ تومان بوده است؛ کد واردات این نوع قطعات ۸۵۱۷۱۴۱۰ بود.
یکی دیگر از طرح های حاکمیتی در حوزه موبایل، ممنوع کردن واردات موبایل دکمهای در راستای حمایت از تولید داخلی است. فروردین سال ۱۴۰۳، بر اساس مصوبات جلسه ۱۶۴ ستاد تسهیل و رفع موانع تولید، مقرر شده بود دفتر صنایع برق، فلزی و لوازمخانگی وزارت صمت گزارشی از اجرای مصوبههای پیشین و برنامههای آتی در خصوص چگونگی تخصیص ارز و جلوگیری از واردات گوشی تلفن همراه دکمهای و حمایت از واحدهای تولیدکننده تلفن همراه ارائه کند. اما بعد از گذشت حدود چند هفته، رئیس کمیسیون تخصصی موبایل و لوازم جانبی اتاق اصناف ایران گفت که این خبر تکذیب میشود؛ اما همچنان واردات موبایل دکمهای با محدودیت مواجه است.
کاهش واردات در ۶ ماه امسال
سال ۱۴۰۲ ارزش دلاری واردات موبایلهای هوشمند یک میلیون و ۸۸۹ هزار و ۳۹۶ دلار و ارزش ریالی ۵۳ میلیارد و ۸۴۷ میلیون و ۷۷۱ هزار و ۹۷۸ تومان بوده است. .
همچنین واردات موبایلهای غیرهوشمند ۵ میلیون و ۹۶۱ هزار و ۵۳۱ دلار و ارزش ریالی آن ۱۴۱ میلیارد و ۴۰۳ میلیون و ۶۴۰ هزار و ۴۶ تومان بوده است؛ در آن دوره واردات با ارز ۲۸۵۰۰ انجام شده بود.
واردات موبایلهای هوشمند در ۶ ماه اول امسال فقط در مرداد ماه انجام شده است و ارزش دلاری آن ۴۳۳ هزار و ۲۹۱ دلار و ارزش ریالی ۱۲ میلیارد و ۳۴۸ میلیون و ۷۳۸ هزار و ۳۲۰ تومان بوده است.
از آنجایی که حدود ۱۸ ماه تا سررسید بومی کردن ۲۰ درصد بازار موبایل در کشور زمان باقی است؛ فعالان این حوزه برای جبران عقبماندگی در تولید موبایل در کشور سفارش ساخت به کشور دیگر (ODM) را جزو واردات به شمار میآورند و از نظر آنان این مدل میتواند زمینهای برای تولید موبایل در داخل کشور شود.
یکی از روشهای واردات موبایل، واردات به شکل ODM است. ODM به معنی استفاده از محصول تولیدی یک شرکت با طراحی و برند کمپانی دیگر است. کاهش محسوس واردات موبایل در چندسال اخیر با هدف حمایت از تولید است. به نظر میرسد در چند وقت اخیر برخی شنیدهها نشان میدهد که موضوع تولید قرار است شکل دیگری نیز پیدا کند و پروژه تولید موبایل ملی به عرضه موبایل ملی تبدیل شود.
منبع
