اختلال گسترده در شبکه بانکی در خردادماه، تنها به قطعی خدمات کارت چند بانک محدود نماند. حمله سایبری به چهار بانک ملی، صادرات، تجارت ردپای خود را در آمار رسمی شاپرک نیز بر جای گذاشت؛ بهطوری میزان خطای تراکنشی افزایش یافتند و همزمان تعداد تراکنشهای شبکه پرداخت نیز کاهش پیدا کرد.
به گزارش پیوست، گزارش عملکرد خردادماه شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) نشان میدهد تمامی گروههای خطای تراکنشی در این ماه رشد کردهاند. بیشترین افزایش مربوط به خطای صادرکنندگی، یعنی خطاهای مرتبط با بانکهای صادرکننده کارت، بوده که با رشد ۲۱۷.۶۰ درصدی در صدر گروههای خطا قرار گرفته است. پس از آن، خطای پذیرندگی با رشد ۱۱۳.۰۴ درصدی و خطای شاپرکی با افزایش ۴۹.۶۶ درصدی قرار دارند.
این آمار نشان میدهد اختلال ایجادشده در بانکهای هدف حمله، علاوه بر خدمات کارت، عملکرد شبکه پرداخت را نیز تحت تأثیر قرار داده و به افزایش خطاهای تراکنشی در لایههای مختلف انجامیده است. همچنین تعداد تراکنشهای شبکه پرداخت در خرداد نسبت به اردیبهشت حدود ۲ درصد کاهش یافته است.
وضعیت تراکنشهای خرداد ۱۴۰۵
برخلاف ماه گذشته تعداد تراکنشهای شاپرکی با کاهش همراه بود. بر اساس گزارش شاپرک در خرداد ماه ۱۴۰۵ بالغ بر چهار میلیارد و ۶۸۸ میلیون تراکنش در شبکه الکترونیک پرداخت کارت پردازش شده که نسبت به اردیبهشت ماه کاهش ۲.۱۴ درصدی در تعداد و ۱.۳۰ درصدی در ارزش ریالی داشته است.
همچنین تراکنشهای خرداد ۱۴۰۵ به نسبت ماه مشابه سال ۱۴۰۴ از نظر تعدادی ۳.۹۶ و از نظر ریالی ۱۰۵.۰۹ درصد رشد داشته است.
بر اساس گزارش شاپرک ارزش اسمی تراکنشهای خرداد ۱۴۰۵ نسبت به ماه گذشته با کاهش ۱.۳۰ درصدی و ارزش حقیقی تراکنش نیز با کاهش ۶.۸۳ درصدی همراه بوده است. ارزش حقیقی تراکنشها در واقع ارزش تراکنشهای شاپرکی بدون در نظر گرفتن اثرات تورم است.
جداول شاپرکی رشد ۱۰۵.۰۹ درصدی ارزش اسمی تراکنشها را در قیاس نقطه به نقطه نشان میدهد. همچنین رشد حقیقی ارزش تراکنشها بدون در نظر گرفتن اثرات تورم ۸.۷۷ درصد محاسبه شده است.
عملکرد هر ابزار پذیرش به لحاظ تعداد و مبلغ تراکنشها
تعداد ابزارهای شاپرکی در مجموع نسبت به اردیبهشت ماه رشد ۰.۲۷ درصدی را تجربه کرده و سبب این تغییر، افزایش ۰.۱۵ درصدی تعداد ابزار کارتخوان فروشگاهی است. همچنین ابزار پذیرش موبایلی مانند ماه گذشته همچنان روندی رو به رشد را طی میکند.
بررسی ابزارهای مختلف پذیرش نشان میدهد در خردادماه، الگوی استفاده از ابزارهای پرداخت تغییر چندانی نداشته است. سهم تعدادی تراکنشهای کارتخوان فروشگاهی نسبت به اردیبهشت ۰.۱۳ درصد کاهش یافته، اما سهم مبلغی این ابزار ۱.۸۷ درصد افزایش داشته که نشان میدهد با وجود افت جزئی تعداد تراکنشها، ارزش تراکنشهای انجامشده از طریق کارتخوانها بیشتر شده است. در مقابل، ابزار پذیرش اینترنتی افزایش بسیار ناچیز ۰.۰۲ درصدی در سهم تعدادی تراکنشها را ثبت کرده، اما سهم مبلغی آن ۱.۹۱ درصد کاهش یافته است. در بخش کدهای دستوری (USSD) نیز سهم تعدادی و مبلغی تراکنشها هر دو ۰.۰۲ درصد افزایش یافتهاند. همچنین ابزارهای پذیرش موبایلی با رشد ۰.۰۸ درصدی در سهم تعدادی و افزایش ۰.۰۲۳ درصدی در سهم مبلغی تراکنشها، بیشترین رشد را در میان ابزارهای پذیرش از نظر تعداد تراکنش تجربه کردهاند.
از سمتی دیگر بر اساس گزارش عملکردی شاپرک، تعداد و مبلغ تراکنشهای ابزار کارتخوان فروشگاهی در خرداد ماه ۱۴۰۵ نسبت ماه مشابه سال گذشته به ترتیب با کاهش ۱.۰۶ و ۳.۰۱ درصدی همراه بوده است. تعداد و مبلغ تراکنش های ابزار پذیرش اینترنتی به ترتیب کاهش ۰.۱۲ و افزایش ۲.۸۰ درصدی را تجربه کرده است.
در زمان مشابه تعداد و مبلغ تراکنشهای ابزار پذیرش کدهای دستوری (USSD) نیز به ترتیب با کاهش ۰.۲۷ و ۰.۰۲ درصدی همراه بوده است. همچنین تعداد و مبلغ تراکنشهای ابزار پذیرش موبایلی به ترتیب ۱.۴۵ و ۰.۲۳ درصد افزایش یافته است.
بررسی عملکرد کلی شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت
در میان شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت، «بهپرداخت ملت» همچنان جایگاه نخست را از نظر سهم بازار حفظ کرده است. این شرکت در خردادماه با در اختیار داشتن ۲۲.۳۶ درصد از تعداد تراکنشها و ۲۵.۶۱ درصد از مبلغ تراکنشهای شبکه پرداخت، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است. پس از آن، «پرداخت الکترونیک سامان» در رتبه دوم قرار دارد؛ بهطوری که فاصله آن با بهپرداخت ملت از نظر سهم تعدادی تراکنشها ۲.۳۶ واحد درصد و از نظر سهم مبلغی ۴.۹۶ واحد درصد است.
همچنین در مولفه سهم تعدادی و مبلغی تراکنشها جابهجایی بین شرکتها رخ نداده است.
بررسی سهم بازار ابزارهای مختلف پذیرش نشان میدهد «بهپرداخت ملت» همچنان بازیگر اصلی بازار پرداخت کشور است. این شرکت در خردادماه با در اختیار داشتن ۲۰.۶۷ درصد از تراکنشهای کارتخوان فروشگاهی، بیشترین سهم این بازار را به خود اختصاص داده است. بهپرداخت ملت همچنین در ابزارهای پذیرش اینترنتی و کدهای دستوری (USSD) نیز پیشتاز است و بهترتیب ۴۵.۱۹ درصد و ۴۸.۷۹ درصد از سهم بازار این دو ابزار را در اختیار دارد. در مقابل، بازار پرداختهای موبایلی همچنان در اختیار «آسان پرداخت پرشین» است؛ بهطوری که این شرکت با سهم ۹۶.۹۴ درصدی، فاصله قابل توجهی با سایر ارائهدهندگان خدمات پرداخت دارد.
مقایسه عملکرد شرکتهای پرداخت نسبت به ماه گذشته نشان میدهد بیشترین تغییر در سهم بازار ابزارهای مختلف پذیرش به چند شرکت محدود بوده است. در بخش کارتخوانهای فروشگاهی، «پرداخت الکترونیک سداد» با افت ۰.۶۴ واحد درصدی، بیشترین کاهش سهم تعدادی تراکنشها را تجربه کرده است. در ابزار پذیرش اینترنتی نیز «بهپرداخت ملت» با کاهش ۰.۹۲ واحد درصدی بیشترین افت را به ثبت رسانده است.
در بخش کدهای دستوری (USSD)، بیشترین کاهش سهم تعدادی تراکنشها به «پرداخت الکترونیک سامان» تعلق دارد که ۱.۴۵ واحد درصد از سهم خود را از دست داده است. در بازار پرداختهای موبایلی نیز بیشترین تغییرات به دو شرکت «آسان پرداخت پرشین» و «پرداخت الکترونیک سداد» مربوط میشود؛ بهطوری که سهم «آسان پرداخت پرشین» ۱.۲۰ واحد درصد کاهش یافته، در حالی که «پرداخت الکترونیک سداد» به همین میزان افزایش سهم را تجربه کرده است.
گزارش عملکردی خرداد ۱۴۰۵ شاپرک
منبع
