بانک مرکزی ضوابط فعالیت خزانههای نگهداری شمش طلا و نقره برای سکوهای خرید و فروش آنلاین طلا را ابلاغ کرد؛ ضوابطی که با پیشبینی امکان فعالیت چند خزانه مورد تأیید بانک مرکزی، مسیر ایجاد تنوع در محل نگهداری طلای پلتفرمها را فراهم میکند. موضوعی که در ماههای اخیر و همزمان با بحث تمرکز ذخایر طلای پلتفرمها در یک خزانه واحد، به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان فعالان این بازار و نهادهای ناظر تبدیل شده بود.
به گزارش پیوست، این ضوابط در راستای اجرای دستورالعمل خرید و فروش برخط طلا و نقره تدوین شده و چارچوب فعالیت خزانههایی را مشخص میکند که مسئول نگهداری داراییهای طلایی کاربران سکوهای آنلاین خواهند بود. بر اساس این سند، فهرست خزانههای مجاز از سوی بانک مرکزی اعلام میشود و سکوها موظفند از این خزانهها برای نگهداری شمشهای استاندارد طلا و نقره استفاده کنند.
مطابق ضوابط ابلاغی، خزانهها موظفند فرآیند دریافت، اصالتسنجی، نگهداری و تحویل شمشهای استاندارد را در ارتباط با سامانه ناظر بانک مرکزی انجام دهند. همچنین تمامی اطلاعات مربوط به ورود و خروج شمشها، مالکیت آنها و عملیات تحویل باید در این سامانه ثبت شود.
یکی از نکات قابل توجه این ضوابط، تعریف بانک مرکزی از «خزانه» است. در ماده ۲ این سند تصریح شده که تنها «مؤسسات اعتباری» پس از دریافت تأییدیههای امنیتی و انتظامی و تأیید بانک مرکزی میتوانند به عنوان خزانه فعالیت کنند. در ادبیات بانکی، مؤسسه اعتباری شامل بانکها و مؤسسات اعتباری تحت نظارت بانک مرکزی است و شرکتهای خصوصی مستقل را در بر نمیگیرد. بنابراین اگرچه بانک مرکزی امکان فعالیت چند خزانه را پیشبینی کرده است، اما دایره بازیگران مجاز را به شبکه بانکی و مؤسسات اعتباری محدود کرده و برخلاف انتظار برخی فعالان بازار طلا، راه ورود شرکتهای خصوصی مستقل به کسبوکار خزانهداری را باز نکرده است. در نتیجه نگهداری طلای پلتفرمها همچنان در اختیار بانکها و مؤسسات اعتباری مورد تأیید بانک مرکزی باقی میماند.
بر اساس این مقررات، خزانهها تنها مجاز به دریافت شمشهای استاندارد طلا و نقره هستند و برای انجام فرآیند اصالتسنجی باید با عاملان مورد تأیید بانک مرکزی قرارداد منعقد کنند. همچنین نگهداری شمشها منوط به انعقاد قرارداد میان خزانه و صاحبان کالا و اتصال فنی خزانه به سامانه ناظر است.
این ضوابط در شرایطی ابلاغ شده که حداقل در متن نهایی منتشرشده، اثری از برخی مطالبات مطرحشده از سوی پلتفرمهای آنلاین طلا دیده نمیشود. یکی از مهمترین درخواستهای این کسبوکارها حذف الزام تبدیل طلا به شمش و نگهداری آن در خزانه بود. فعالان این حوزه معتقدند تبدیل طلا به شمش هزینههای اضافی به همراه دارد و در زمان تحویل فیزیکی نیز شمش باید مجدداً متناسب با میزان درخواست مشتری شکسته و تبدیل شود؛ فرآیندی که هزینه و پیچیدگی عملیاتی را افزایش میدهد.
مطابق ضوابط جدید، پس از ثبت معامله در سکوهای آنلاین، خزانه موظف است طلای خریداریشده را به نام مشتری نگهداری کند و حق هیچگونه ادعای مالکیت نسبت به آن را نخواهد داشت. همچنین در صورت درخواست و تأیید سامانه ناظر، خزانه باید حداکثر ظرف ۴۸ ساعت شمش استاندارد موضوع درخواست را به فرد مشمول تحویل دهد.
بانک مرکزی همچنین خزانهها را ملزم کرده است از بسترهای ارتباطی امن اختصاصی برای اتصال به سامانه ناظر استفاده کنند، پوشش بیمهای متناسب با موجودی طلا و نقره نگهداریشده داشته باشند و تمامی اطلاعات مربوط به دریافت، نگهداری و تحویل شمشها را در سامانه ثبت کنند. هزینههای اصالتسنجی، نگهداری و بیمه نیز بر عهده صاحبان شمش خواهد بود.
پیش از این تمرکز ذخایر در بانک کارگشایی محل انتقاد پلتفرمها و مرکز ملی پایش محیط کسبوکار بود و ضوابط جدید اگرچه امکان تعدد خزانه را فراهم کرده، اما همچنان خزانهداری را در انحصار مؤسسات اعتباری نگه داشته است.
منبع
