تفاوت جریمه دستی و دوربینی؛ کدام جریمهها دوبرابر میشوند؟
برخی رانندگان بر این باورند که قبض کاغذی بهتر از دوربینی است. شاید گمان میکنند در ثبت تخلفات حضوری میتوانند برای ننوشتن جریمه با افسر راهور چانهزنی کنند و یا راحتتر میتوان به جریمههای اشتباهی اعتراض کرد. در حالی که لزوما اینطور نیست.
در این مطلب ابتدا به بررسی تفاوت جریمه دستی و دوربینی میپردازیم و سپس درباره نحوه اعتراض به هر یک از این جرایم صحبت خواهیم کرد.
انواع جرایم رانندگی
هنگام استعلام و پرداخت خلافی خودرو با پلاک با جرایم مختلفی مواجه میشویم که بسته به نوع ثبت و صدور قبضشان در یکی از این ۵ دسته قرار میگیرند:
1) جریمه تسلیمی
در این حالت پلیس ارتکاب تخلف را میبیند، خودرو را متوقف میکند و پس از رویت مدارک، قبض جریمه را مستقیم به خود راننده تحویل میدهد.
2) جریمه الصاقی
این جریمه زمانی صادر میشود که ارتکاب تخلف محرز است، اما راننده در محل حضور ندارد؛ برای مثال خودرو پارک دوبل شده، سد معبر کرده یا در محل «توقف ممنوع» پارک شده است. در این شرایط پلیس قبض را صادر و به بدنه خودرو الصاق میکند.
3) جریمه خودداری
اگر راننده به هر دلیلی (مانند عصبانیت یا فرار از صحنه) از دریافت قبض راهور ممانعت بورزد، برای او جریمه خودداری صادر خواهد شد.
4) جریمه دو برگی
در صورتیکه راننده متخلف به دستور ایست پلیس بیتوجهی کند، پلیس دو قبض برای او صادر میکند؛ یکی برای خود تخلف انجامشده و دیگری برای عدم توجه به فرمان پلیس.
5) جریمه دوربینی
این جریمه توسط دوربینهای هوشمند پلاکخوان یا دوربینهای نظارتی راهور ثبت میشود. پلاک و جزئیات تخلف مثل نوع، محل و ساعت وقوع مستقیماً به سرورهای پلیس ارسال میگردد.
تفاوت جریمه دستی و دوربینی چیست؟
اصلیترین تفاوت جریمه دستی و دوربینی در نحوه نظارت و فرآیند ثبت اطلاعات آنهاست. در ثبت دستی، عامل انسانی یا همان افسر پلیس راهور حضور مستقیم دارد؛ جریمههای خودداری، دوبرگی، جریمه الصاقی و تسلیمی از این دست هستند. اما در روش سیستمی یا همان دوربینی الگوریتمهای تصویری و تکنولوژی هوش مصنوعی این کار را انجام میدهند. این تفاوت در ثبت اطلاعات، در دو بخش کلیدی خود را نشان میدهد:
۱) قانون دو برابرشدن مبلغ جریمه
طبق قانون مبلغ جریمه الصاقی، جریمه خودداری و جریمه تسلیمی دو برابر میشود، اگر ظرف مدت ۶۰ روز پرداخت آن را انجام ندهیم. نکته مهم اینجاست که جرایم ثبتشده توسط دوربین شامل این قانون نمیشوند و مبلغ آنها با گذشت زمان دوبرابر نخواهد شد.
نکته: با وجود اینکه جریمه دوربینی دوبرابر نمیشود، اما بهتر است پرداخت آن را به تأخیر نیندازیم. چون اگر مجموع خلافی خودرو به ۵ میلیون تومان برسد، پلیس مجاز است خودرو را در هر لحظه توقیف و به پارکینگ منتقل کند.
۲) وجود ضریب خطا و امکان اعتراض
دیگر تفاوت جریمه دستی و دوربینی، امکان یا عدم امکان اعتراض به آنها است. امکان اعتراض به جریمههای اشتباهی دستی و سیستمی وجود دارد، اما شانس تأیید هر کدام متفاوت است. در جرایم دستی، چون افسر راهور، خودرو و راننده را در حین ارتکاب تخلف مشاهده کرده و مدارک را تطبیق داده، احتمال پذیرش اعتراض بسیار پایین است. بهویژه در جریمه تسلیمی که قبض را مستقیم به راننده دادهاند و او با دریافت آن وقوع تخلف را پذیرفته است.
اما در ثبت تخلفات سیستمی، همیشه احتمال خطای دوربین در تشخیص پلاک (به دلیل کثیفی پلاک، مخدوش بودن آن یا نور نامناسب) یا خطای نرمافزاری وجود دارد. به همین دلیل، پلیس راهور معمولا اعتراض به جرایم دوربینی را راحتتر میپذیرد. راننده میتواند با ارائه مستنداتی که نشان میدهد در تاریخ مذکور در آن محل حضور نداشته است، درخواست بازبینی تصاویر ثبتشده توسط دوربین را داشته باشد.
برای اعتراض به جریمههای اشتباهی کجا برویم؟
فارغ از تفاوت جریمه دستی و دوربینی و با وجود چالشهایی که درباره اعتراض به جریمه اشتباهی گفته شد، باز هم جای اعتراض به همه جرایم وجود دارد. هرچند همانطور که گفتیم درصد پذیرفتهشدن تخلفات دستی پایین است. در کل برای اعتراض چند راهکار وجود دارد:
سامانه سخا
سامانه سخا متعلق به پلیس راهور است و میتوان با اطلاعاتی مثل کد ملی و شماره همراه در آن ثبتنام کرد. پس از ورود به سامانه، از بخش «استعلامات» به سراغ «استعلام با جزئیات» که برویم، لیست جرایم به همراه مبلغ به ما نمایش داده میشود. در کنار هر کدام دکمه اعتراض وجود دارد که اگر شکایتی داریم همانجا مستقیم ثبت کنیم.
دفاتر پلیس +۱۰
روش دیگر این است که به همراه مدارک به پلیس +۱۰ مراجعه کنیم و حضوری درخواست رسیدگی مجدد بدهیم.
مرکز اجرائیات پلیس راهور
اگر هم قبض کاغذی خاصی در دست داریم، میتوانیم از طریق مراکز اجرائیات پلیس راهور، شکایت خود را ثبت کنیم.
برای شکایت باید مستندات و مدارک قابل قبولی ارائه کنیم تا پذیرفته شود. اغلب ۲۴ ساعت تا یک هفته رسیدگی به درخواستمان زمان میبرد و نتیجه آن از طریق پیامک به ما اطلاعرسانی میشود. در صورت تایید، جریمه حذف یا مبلغ آن اصلاح میگردد.
با رد درخواست، اعتراض مجدد به نتیجه ممکن است
اگر در مرحله اول، درخواست ما رد شد و همچنان اطمینان داریم که جریمه اشتباه است، باز هم جای پیگیری وجود دارد.
این بار پس از ثبت شکایت، موضوع به واحد رسیدگی پلیس راهور ارجاع میشود. در این واحد، یک افسر کارشناس و قاضی دوباره تخلف را بازبینی میکنند و براساس آن رای نهایی صادر میشود. اگر باز هم درخواست ما رد شد، باید ظرف مدت ۲۰ روز قبض جریمه را بپردازیم. در غیر این صورت مبلغ آن دو برابر میشود.
نکته: پیشنهاد میشود ظرف مدت ۶۰ روز پس از صدور قبض نسبت به ثبت شکایت خود اقدام کنیم. معمولا رسیدگی به شکایات قبضهایی که مدتی طولانی از آنها گذشته به سختی انجام میشود. ضمن اینکه ممکن است شواهد اثبات آن هم از بین برود.
جمعبندی
میتوان گفت اصلیترین تفاوت جریمه دستی و دوربینی در این است که پلیس برای جرایم دوربینی به دلیل احتمال خطای سیستمی، حق اعتراض بیشتری قائل است. اما از طرفی هم ثبت تخلفات بهصورت سیستمی باعث شده فرایند درج خلافی، پرداخت و حتی رسیدگی به اعتراضها سریعتر و آنلاین انجام شود و رانندگان کمتر درگیر مراحل اداری طولانی شوند.
