وزارت کار در حالی طرح «هزار میدان، هزار بازار» را برای حمایت از مشاغل کوچک، متوسط و خانگی را اجرا میکند که به نظر میرسد در متقاعد کردن مسئولان برای حل مشکل اصلی یعنی اتصال اینترنت و بازگشت فروش آنلاین ناکام مانده است. بسیاری از فعالان این بازارها تاکید میکنند فروش حضوری تنها نقش مکمل دارد و جایگزین فروش اینترنت نیست و کسبوکارهایی که سالها مشتریان خود را در فضای دیجیتال به دست آوردهاند، نمیتوانند با چند روز حضور در بازارهای موقت جای آن را پر کنند. بازارهایی که در فضای روباز و با شرایط نامساعد، عملاً امکان رقابت با فروش اینترنتی را از آنها میگیرد.
به گزارش پیوست، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در نشست خبری که بیست و دوم اردیبهشت ۱۴۰۵ به مناسبت روز ملی مشاغل خانگی برگزار شده بود از طرح «هزار میدان هزار بازار» خبر داده و گفته بود: براساس این طرح در هزار نقطه ایران هزار نمایشگاه برای عرضه محصولات مشاغل خانگی خرد و کوچک برپا میشود و افرادی که تا پیش از این از طریق نمایشگاههای فصلی و پیجهای اینترنتی کسب درآمد میکردند و جنگ و قطع اینترنت فروش آنها را با مشکل مواجه کرده است میتوانند از این طرح استفاده کنند.
امروز سوم خرداد ۱۴۰۵ آیین رونمایی از این طرح در قسمتی از پارکلاله برگزار شد و غرفهداران که نه میزداران در قسمتی از پارک بدون سایهبان و هیچ امکان رفاهی مشغول به فروش کالاهای خود شدند.
طرحی که وزارت کار آن را راهکاری برای جبران آسیبهای واردشده به مشاغل خانگی در ماههای اخیر معرفی کرده بود در ظاهر هم نشان میداد که بیش از آنکه پاسخی به ریشه بحران باشد، تلاشی برای دور زدن آن به نظر میرسد.
سیدمالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون در پاسخ به پیوست درباره اینکه برگزاری نمایشگاههای حضوری نمیتواند جایگزین فروش آنلاین شود و حتی میتواند ظاهر شهر را نامتعارف سازد گفت: موضوع دسترسی به اینترنت در اختیار وزارت کار نیست، هرچند، در جلسات مختلف و از مسیرهای گوناگون پیگیر این موضوع بودهایم.
او گفت: از آسیب جدی قطع اینترنت به مشاغل خانگی باخبریم اما ما در وزارت کار نمیتوانستیم منتظر تعیین تکلیف وضعیت اینترنت بمانیم. نخستین اقدام ما راهاندازی طرح «هزار میدان هزار بازار» بوده تا امکان عرضه حضوری محصولات برای صاحبان مشاغل خانگی فراهم شود. تاکنون ۶۴۵ نقطه برای اجرای این طرح در شهرهای مختلف کشور شناسایی و مکانیابی شده و این تعداد بهصورت روزانه در حال افزایش است. فهرست کامل این نقاط بهصورت عمومی منتشر خواهد شد و بازارهای محلی هر دو هفته یکبار تا پایان سال ۱۴۰۵ در نقاط مختلف کشور برپا میشوند. همچنین به شدت پیگیر همکاری با پلتفرمهای فروش داخلی و اتصال تسهیلات مشاغل خانگی به این سکوها نیز هستیم.
حسینی با تأکید بر اینکه وزارت کار خود را وکیل مدافع کسبوکارهای خرد و کوچک میداند، گفت: بخش بزرگی از اشتغال کشور توسط همین کسبوکارها ایجاد میشود و برنامههای حمایتی این وزارتخانه تا پایان سال ادامه خواهد داشت. ۱۳۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات برای کسب و کارهای خرد، کوچک و متوسط در سال ۱۴۰۵ تدوین کردهایم و سازوکار توزیع این منابع مطابق قانون بودجه امسال توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تدوین و ابلاغ شده است.
به نظر میرسد وزارت کار پس از آنکه نتوانسته هیچ راهی برای توجیه مسئولان امر برای اتصال اینترنت و جلوگیری از ضررهای کسب و کارها پیدا کند راهکار برپایی بازارهای محلی و نمایشگاههای موقت را در پیش گرفته است؛ بازارهایی که به گفته غرفهداران، هنوز زمان و مکان برگزاری مشخص و شفاف نیست و طبق گفته آنها به پیوست برخی از این بازارها تنها برای امروز و فردا برنامهریزی شدهاند و مشخص نیست در روزها و هفتههای آینده چه برنامهای خواهند داشت.
راهکار وصل اینترنت است، نه هزاربازار و هزار میدان
اگرچه فروش حضوری میتواند برای بخشی از مشاغل خانگی مفید باشد، اما برای بسیاری از کسبوکارهایی که طی سالها مشتریان خود را در فضای آنلاین پیدا کردهاند، جایگزین مناسبی محسوب نمیشود و تنها میتواند به عنوان بازاری مکمل محسوب شود. صاحبان این کسبوکارها میگویند فروش از طریق یک صفحه اینستاگرامی با چند هزار دنبالکننده، قابل مقایسه با حضور چندروزه در بازارهای موقت نیست؛ بازارهایی که اغلب در فضاهای روباز برگزار میشوند و در گرمای تابستان یا سرمای زمستان، شرایط دشواری را برای فروشندگان و خریداران ایجاد میکنند.
راهکار حمایت از کسبوکارهای کوچک، انتقال آنها از اقتصاد دیجیتال به غرفههای موقت خیابانی انیست. در حالی که بخش قابل توجهی از مشکلات این کسبوکارها از قطع اینترنت و از بین رفتن کانالهای فروش آنلاین ناشی شده، به نظر میرسد سیاستگذار این بار هم مجبور شده به جای حل مسئله، به راهکارهای موقتی و مکمل پناه ببرد.
به این ترتیب، «هزار میدان هزار بازار» بیش از آنکه نشانه توسعه زیرساختهای کسبوکارهای خرد باشد، تصویری از شرایطی است که در آن دولت برای جبران محدودیتهای اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای کوچک را به بازارهای موقت و فصلی هدایت میکند؛ راهکاری که مشخص نیست تا چه اندازه بتواند جای خالی فروش آنلاین و دسترسی پایدار به اینترنت را پر کند.
منبع
