رفتار کاربران روی پلتفرمهای مختلف و فروشگاههای آنلاین میتواند آیینه تمام قد شرایط جامعه باشد. چنانکه گزارش دوره جنگ اکالا نشان میدهد هر چند تعداد سفارشها ۵۰ درصد کاهش یافته اما تقاضا به سمت خرید مایحتاج اضطراری شرایط جنگی سوق پیدا کرده است. افزایش خرید ۱۵۵ درصدی باکس آبمعدنی و ۸۸ درصدی شمع نشان میدهد مردم نگران شرایط جنگی بودند.
به گزارش پیوست، گزارش اکالا نشان میدهد در روز اول جنگ، تعداد اقلام هر سبد نسبت به میانگین هفته قبل حدود ۶۶ درصد افزایش یافت و ارزش ریالی سفارشها هم رشد کرد. بهطوری که متوسط ارزش هر سفارش در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به بهمن، حدود ۳۰ درصد افزایش یافت. این افزایش حاصل تغییر الگوی خرید و افزایش قیمتها است. همچنین از هفته دوم جنگ به بعد، کاهش سفارشها بهمرور کمتر شد.
دادهها نشان میدهد که پیش از شروع جنگ و همزمان با انتشار خبرها و نشانههای نزدیک شدن جنگ، نگرانی کاربران باعث شد الگوی خرید، به سمت آمادگی برای شرایط بحرانی تغییر کند. در این مرحله حجم سفارشها و ارزش سبد خرید افزایش یافت و تمرکز اصلی بر کالاهای ضروری و ماندگار از جمله آب معدنی، روغن، کنسرو، تن ماهی و حبوبات قرار گرفت. در مقابل تقاضا برای تنقلات و اقلام غیرضروری هم با کاهش روبهرو شد.
از سمتی دیگر بر اساس این گزارش کالاهایی که بهطور معمول جایی در خریدهای روزمره نداشتند، در شرایط ابهام با افزایش تقاضا مواجه شدند. بر این اساس فروش اقلامی مانند شمع، کبریت و باتری در اسفندماه و در مقایسه با ماه قبل، بهترتیب با رشد ۸۸ درصد، ۴۰ درصد و ۲۶ درصد همراه بود.
در میان ۲۵۰ شهری که اکالا در آن فعال است، تهران بیشترین سهم سفارشها را به خود اختصاص داد. در مرحله سوم و با آغاز جابهجایی جمعیت از شهرهای بزرگ به شهرهای کوچکتر، الگوی تقاضا تغییر کرد. بر این اساس شهرهای بزرگ بهویژه تهران و همینطور شهرهای جنوبی مثل بندرعباس و بوشهر، با کاهش شدید تقاضا مواجه شدند. از سمتی دیگر شهرهای کوچک و متوسط، بهخصوص در نوار شمالی کشور، افزایش تقاضا را تجربه کردند.
در این گزارش همچنین آورده شده که اکالا با هدف کنترل خریدهای هیجانی و فراهم کردن امکان خرید کالاهای اساسی برای تعداد بیشتری از کاربران، در برخی مقاطع سقف خرید کالاهای اساسی را محدود و همزمان، زیرساختهای لجستیکی برای پایداری و حفظ کیفیت ارسالها تقویت کرد.
چالشهای عملیاتی و لجستیکی
اکالا در گزارش خود تاکید کرد که مهمترین چالش عملیاتی در جنگ اخیر، قطع اینترنت و ابزارهای ارتباطی بود.
طبق این گزارش با توجه به پیک سفارش برای گروههای کالایی پرتقاضا، به ویژه در دو روز اول جنگ، چالشهای عملیاتی در حوزه لجستیک نمایان شد. بر این اساس سفیران فعال در بازه جنگ حدود ۳۰ درصد کاهش یافتند. همچنین متوسط زمان تحویل حدود ۱۰ دقیقه افزایش یافت و نرخ ارسال موفق حدود ۵ درصد کاهش داشت.
یکی دیگر از چالشهای اشاره شده در این گزارش، اختلال در GPS و سرویسهای مکانیابی بود. به دنبال این مساله اکالا تلاش کرد در فاصله میان دو جنگ، بخشی از وابستگی فرآیند ارسال به موقعیتیابی آنلاین را کاهش دهد. با این حال به دلیل اینکه در بسیاری از سفارشها پیدا کردن مقصد دقیق همچنان دشوار بود، شاخصهایی مانند مدتزمان ارسال و نرخ مرجوعی تحت تاثیر قرار گرفت. همچنین در موارد متعددی سفیرها برای پیدا کردن آدرس ناچار به تماس مستقیم با مشتری میشدند و از طرف دیگر، اختلال در نمایش موقعیت لحظهای پیک در اپلیکیشن، باعث افزایش نگرانی و نارضایتی کاربران شده بود.
با اعلام آتشبس، وضعیت بهطور کامل به قبل از جنگ بازنگشته، اما به مرور و با بازگشت جمعیت به شهرهای بزرگ، میزان تقاضا و ظرفیت لجستیکی تا حد زیادی به شرایط عادی نزدیک شده است. همچنین تقاضای کالاهای اساسی کاهش یافته و روند طبیعی فروش کالاها به حالت قبل بازگشته است. هر چند همچنان در بازههایی به خصوص در روزهای اخیر با درج اخباری مبنی بر بازگشت جنگ، تقاضای کالاهای اساسی با رشد مواجه شده است.
منبع
