تدوین چارچوب تنظیمگری رمزپولها و داراییهای دیجیتال؛ لازمه پویایی اقتصادی و کاهش ریسکها
یکی از محورهای یازدهمین همایش سالانه بانکداری نوین و نظامهای پرداخت، موضوع توسعه رمزپولها و داراییهای دیجیتال است. این حوزه از این جهت اهمیت دارد که تنظیمگری و نظارت بر این موضوع براساس قانون جدید بانک مرکزی، به نهاد سیاستگذار پولی واگذار شده است. تدوین چارچوب تنظیمگری برای رمزپولها و داراییهای دیجیتال بهگونهای که همزمانحفظ امنیت و شفافیت در آن لحاظ شود و نوآوری و رشد اقتصادی را نیز تسهیل کند از موارد حائز اهمیتی است که به آن تاکید شده است.
به گزارش دبیرخانه همایش بانکداری نوین و نظامهای پرداخت، در گفتوگو با امیرحسین موسوی، مشاور ارشد حوزه بلاکچین و رمزداراییهای شرکت ملی انفورماتیک اشاره شد که بانک مرکزی در این تحول کلیدی است و باید به عنوان حامی و تسهیلگر این حرکت به سمت اقتصاد دیجیتال عمل کند.
با توجه به گسترش استفاده از رمزپولها و داراییهای دیجیتال به ویژه توسط نسلهای جوانتر، نظر شما درباره نیاز به چارچوب تنظیمگری برای رمزپولها و داراییهای دیجیتال چیست؟
با ورود فناوری بلاکچین و گسترش استفاده از رمزپولها و داراییهای دیجیتال، اهمیت تنظیمگری در این حوزه بیش از پیش آشکار شده است. این داراییها به دلیل ماهیت غیرمتمرکز و فراگیر خود، فرصتها و چالشهایی را برای نظامهای اقتصادی فراهم کردهاند. از این رو تدوین چارچوبی منسجم برای نظارت و تنظیم فعالیتها در این حوزه ضروری است تا از ریسکهای مربوط به شفافیت مالی، پولشویی و کلاهبرداری جلوگیری شود.
یکی از مهمترین عناصر این چارچوب باید ایجاد تعادل میان حمایت از نوآوری و تامین امنیت اقتصادی باشد. باید اطمینان حاصل کرد که قوانین و مقررات نه تنها ریسکها را کاهش میدهند بلکه امکان رشد و توسعه را برای شرکتهای فینتکی و استارتآپهای فعال در این حوزه فراهم میکند. شفافیت در قوانین، تعیین مسئولیتها و تعاملات با سایر نهادهای نظارتی نیز از دیگر موارد ضروری است.
با توجه به تجربیات جهانی، چگونه میتوان بهترین شیوههای نظارت بر رمزپولها و داراییهای دیجیتال را در ایران پیادهسازی کرد؟
تجربه کشورهای دیگر نشان داده که ترکیب تنظیمگریهای دقیق و ایجاد محیطی پویا برای نوآوری، موفقترین راهبرد است. به عنوان مثال، اتحادیه اروپا با چارچوب «مقررات داراییهای رمزنگاری شده (MiCA)» توانسته است با تعریف شفاف از انواع داراییهای دیجیتال و تعیین ضوابط مربوط به آنها، محیطی امن و جذاب برای سرمایهگذاران و کسبوکارها ایجاد کند.
در ایران نیز میتوان با بهرهگیری از این تجربیات و با توجه به شرایط خاص کشور، چارچوب مشابهی تدوین کرد که هم مشوق نوآوری باشد و هم ریسکهای مرتبط را مدیریت کند.
چالشهای اصلی در تنظیم چارچوب نظارتی در ایران چیست؟
یکی از چالشهای اصلی، نبود تعاملات بینالمللی و وجود تحریمهای موجود است که مانع از انتقال تجربه و همکاریهای نظارتی میشود. اما این شرایط میتواند به عنوان یک فرصت نیز دیده شود؛ چرا که این محدودیتها ما را وادار میکند تا به سمت خودکفایی و توسعه راهحلهای بومی در چارچوبهای نظارتی پیش برویم. این امر میتواند موجب تقویت نوآوری داخلی و رشد سریعتر اکوسیستم رمزپولها و داراییهای دیجیتال در کشور شود.
فرهنگ تمرکزگرایانه در نظام نظارتی ایران که در نگاه اول به عنوان مانعی برای انعطافپذیری و پاسخگویی به تغییرات سریع فناوری شناخته میشود، همزمان فرصتی برای بهبود ساختارهای داخلی به وجود میآورد.
ما میتوانیم با تغییر این فرهنگ و حرکت به سمت رویکردهای غیرمتمرکزتر و مشارکتیتر، تنظیمگری را بهبود ببخشیم و شرایط را برای تعامل بهتر میان نهادها و بخش خصوصی فراهم کنیم.
علاوهبر این، ناهماهنگی میان نهادهای مختلف و نداشتن یک نقشه راه مشخص برای تنظیمگری، چالشی مهم است که با تلاشهای مشترک قابل حل است.
اقداماتی مانند تشکیل کارگروههای تخصصی، برگزاری جلسات هماهنگی با نهادهای مرتبط و توسعه بسترهای آموزشی و مشاورهای برای تنظیمگری، بخشی از تلاشهای لازم برای تقویت چارچوب نظارتی و بهرهگیری از این چالشها به عنوان فرصتهای رشد و تحول خواهد بود.
آیا چارچوب تنظیمگری پیشنهادی میتواند نقش بانک مرکزی را در حوزه رمزداراییها تغییر دهد؟
بله، به طور قطع. تدوین یک چارچوب تنظیمگری جامع میتواند نقش بانک مرکزی را از یک نظارتکننده سنتی به یک نهاد پیشرو و همکار با بخشهای خصوصی و استارتآپها تغییر دهد. این امر به بانک مرکزی اجازه میدهد تا با مشارکت فعالتر در این حوزه، سیاستهای پولی جدیدی را اجرا کرده و به سمت اقتصاد دیجیتال حرکت کند.
راهکارهای شما برای تسریع در تدوین این چارچوب چیست؟
خوشبختانه در شرکت ملی انفورماتیک اقدامات مؤثری در این زمینه انجام شده است. یکی از مهمترین گامها، ایجاد محیط سندباکس قانونی است که بستری مناسب برای آزمایش و ارزیابی پروژهها و نوآوریها بدون ریسک مستقیم فراهم میکند. به همین دلیل، پیشنهاد میکنم شرکتهای رگتک و فناور، ایدهها و طرحهای خود را به این سندباکس ارسال کنند تا از فرصتهای موجود برای توسعه و بررسی طرحها استفاده شود.
علاوهبر این، ما کارگروههای مشترکی میان نهادهای نظارتی، دانشگاهها و بخش خصوصی تشکیل دادهایم که محیطی برای به اشتراکگذاری ایدهها و تجربیات فراهم میکند. این کارگروهها به پیشبرد فرآیند تدوین چارچوبهای نظارتی و افزایش کارآمدی آنها کمک کرده و تعاملات مثبتی میان بازیگران مختلف این حوزه ایجاد میکند.
در کنار این اقدامات، آموزش و آگاهیرسانی عمومی از اهمیت ویژهای برخوردار است. باید تلاش کنیم تا فرهنگ استفاده از رمزپولها و داراییهای دیجیتال در جامعه تقویت شود و کاربران با مزایا و چالشهای این فناوریها آشنا شوند. این ترکیب از آموزش، مشارکت فعال و استفاده از ابزارهای قانونی مانند سندباکس، نقش مهمی در تسریع تدوین و بهبود چارچوبهای نظارتی خواهد داشت.
منبع
