سرمایه‌گذاری دیجیتال فراگیر شد؛ سواد مالی همچنان عقب‌تر است

به‌گزارش پیوست، کارشناسان و فعالان بازارهای مالی و سرمایه‌گذاری معتقدند انبوه اطلاعات، گردش اخبار متناقض و تعدد پیش‌بینی‌ها در شرایطی که همه سرمایه‌گذاران خرد از آگاهی و مهارت لازم برای سرمایه‌گذاری برخوردار نیستند می‌تواند منجر به گمراهی و درمواردی انتخاب مسیر اشتباه سرمایه‌گذاری شود.

در حال حاضر میزان و سرعت مشارکت سرمایه‌گذاران خرد افزایش یافته و سرمایه‌گذاری از یک فعالیت نسبتا تخصصی به بخشی از رفتار مالی روزمره تبدیل شده است. در این موقعیت رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری فضای جدید سرمایه‌گذاری نقش جدی دارند و  کارِ سرمایه‌گذار خرد را برای محک اعتبار و صحت‌سنجی اطلاعات دشوار کرده‌اند. در این جاست که یافتن یک مسیر ایمن، آگاهی از شیوه‌های پربازده و نقش نهادهای مربوطه پررنگ‌تر می‌شود.

صدای بلند سرمایه‌‌گذاری از تریبون‌ها

بهادر برهان، معاون مدیریت دارایی گروه ترنج ابزارهای دیجیتالی و رسانه‌ها را از عوامل موثر آشنایی گروه‌های سنی مختلف جامعه با دنیای سرمایه‌گذاری عنوان کرد. طبق گفته او این عوامل در سال‌های اخیر باعث شده‌اند تا بخش زیادی از سرمایه‌های خرد حتی در مقادیر کم به سمت بازارهای مختلف روانه شود. معاون مدیریت دارایی گروه ترنج تاثیر این جریان را عمیق شدن بازارها و افزایش تعداد سرمایه‌گذاران دانست.

برهان این موضوع را اینگونه توضیح داد: با افزایش تعداد سرمایه گذاران، میزان خرید و فروش هم بیشتر می‌شود که این خودش یک معیار نقدشوندگی است. منظور از بیشتر شدن عمق بازار هم این است که قیمت گذاری‌های درست‌تری انجام می‌شود که این به‌خودی خود اتفاق مثبتی است.

از نگاه محمدرضا دم‌ثنا، متخصص مالی شرکتی و سرمایه‌گذار؛ امروزه دیجیتالی‌شدن، مرز ورود به دنیای سرمایه‌گذاری را به‌شدت پایین آورده است. افتتاح حساب، احراز هویت، دریافت اطلاعات و معامله تقریبا همگی آنلاین شده‌اند. نسل‌های جوان‌تر با اپلیکیشن‌ها و شبکه‌های اجتماعی وارد بازار شده‌اند و حتی نسل‌های مسن‌تر نیز به‌تدریج به سمت ابزارهای آنلاین حرکت می‌کنند.

او معتقدست در نتیجه این روند، میزان و سرعت مشارکت سرمایه‌گذاران خرد افزایش یافته و سرمایه‌گذاری از یک فعالیت نسبتا تخصصی به بخشی از رفتار مالی روزمره تبدیل شده است. او همچنین اشاره کرد که در ایران، این مشارکت فقط به بورس محدود نیست و سرمایه‌گذار بین طلا، ارز، مسکن، سپرده، صندوق و سهام انتخاب می‌کند و دیجیتالی‌شدن، جابه‌جایی بین این دارایی‌ها را سریع‌تر کرده است.

محسن صدری، مدیرعامل برسام‌تک تاثیر ابزارهای دیجیتالی و رسانه‌ها را بر نحوه تصمیم‌گیری افراد جامعه برای ورود به حوزه‌ها و بازارهای سرمایه‌گذاری مستقیم و پررنگ توصیف کرد.

از نگاه او تا پیش از این سرمایه‌گذاران با مراجعه حضوری و قرار گرفتن در بازارها مانند بورس با یکدیگر گفت‌وگو و اطلاعات را تبادل می‌کردند. در آن فضا و موقعیت، اعتماد حرف اول را می‌زد و همان گفت‌وگوها سنگ‌ محک کار بود. اما امروزه با توجه به اینکه رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری فضای جدید سرمایه‌گذاری نقش جدی داشتند اعتبار و صحت‌سنجی اطلاعات به مسئله مهمی تبدیل شده است. مدیرعامل برسام‌تک معتقدست توانایی استخراج اطلاعات دقیق از میان انبوهی از داده و توصیه‌ها و در گام بعدی صحت‌سنجی برای تشکیل سبد سرمایه‌گذاری، فرآیند بسیار حائز اهمیتی است.

صدری با مورد توجه قرار دادن تسهیل ورود نسل جوان و سالمند به دنیای سرمایه‌گذاری از طریق روش‌های دیجیتالی گفت که همچنان فقدان دانش سرمایه‌گذاری و کاهش توان سرمایه‌گذاری از ترمزهای اصلی این زمینه به‌شمار می‌رود. او در این باره توضیح داد: متاسفانه به‌دلیل شرایط اقتصادی حاکم نسل جوان برخلاف ریسک‌پذیری بالایی که دارند از توان و سرمایه بسیاری برای سرمایه‌گذاری برخوردار نیستند. از سمت دیگر ورود سالمندان همچنان با سرعت بسیار کمی درحال انجام است. این افراد گروهی هستند که دانش و سواد دیجیتالی زیادی ندارند. اینجاست که جای خالی ادبیات مناسب هر دو قشر بیش از پیش خودش را نشان می‌دهد که باید مورد نظر و بررسی قرار بگیرد.

یک حرف و هزار عاقبت

دم‌ثنا، متخصص مالی شرکتی و سرمایه‌گذار با اهتمام به افزایش میل به سرمایه‌گذاری‌های جدید و تنوع ابزارها معتقدست دسترسی آسان الزاما به‌معنای سرمایه‌گذاری آگاهانه نیست. او پیرو این جمله گفت: مرز ورود پایین آمده، اما مرز فهم و تحلیل همچنان وجود دارد. سرمایه‌گذار امروز دائما در معرض قیمت، خبر، تحلیل و نظر دیگران است؛ بنابراین زمان تصمیم‌گیری کوتاه‌تر و احتمال تصمیم‌های هیجانی بیشتر شده است. در این محیط، اطلاعات دیگر کمیاب نیست، توجه و اعتماد کمیاب است. شبکه‌های اجتماعی گاهی باعث می‌شوند ترندها و روایت‌ها پیش از بررسی دقیق، بر تصمیم سرمایه‌گذار اثر بگذارند. این موضوع هم می‌تواند سرمایه‌گذاران را در معرض نوساناتی فراتر از سطح ریسک‌پذیری آنها قرار دهد و هم با هم‌جهت‌کردن رفتار سرمایه‌گذاران، به تشدید نوسانات بازار منجر شود. از نگاه دم‌ثنا در واقع، این خطر وجود دارد که دموکراتیزه‌شدن دسترسی، بدون توسعه هم‌زمان دانش و ابزارهای مدیریت ریسک، به گسترش تصمیم‌های سرمایه‌گذاری کم‌کیفیت منجر شود.

صدری، مدیرعامل برسام‌تک معتقدست خواه ناخواه تصمیم‌گیری‌ها با وجود تنوع فرصت‌های سرمایه‌گذاری و سهولت انجام آنها به‌نسبت گذشته سخت‌تر شده است. او تاکید می‌کند که در این برهه طراحی و دسترسی به ابزارهایی برای صحت‌سنجی فرصت‌های سرمایه‌گذاری ضروری است. از نظر صدری ایجاد برندهای قابل اعتماد، خلق فرصت‌های سرمایه گذاری اثبات شده‌،‌ شکل‌گیری تجارب موفق سرمایه‌گذاری و اعتمادسازی از جمله موارد موثری است که باید مورد نظر فعالان حوزه قرار بگیرد.

برهان، معاون مدیریت دارایی گروه ترنج درباره فضای دشوار تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری گفت: در برخی مواقع فضای تبلیغاتی شرکت‌ها و پلتفرم چنین پیامی را متبادر می‌کند که بهترین و تنها گزینه خوب برای سرمایه‌گذاری هستند. در حالی که همه باید علاوه‌بر مزایا درمورد ریسک‌ها هم صحبت کنند. اطلاعات زیاد و متناقض می‌تواند باعث گمراهی مخاطبان شود و همچنین برخی گزارش‌ها و صحبت‌ها قابلیت این را دارد که تصمیم سرمایه‌گذار خرد را از مسیر درست منحرف کند.

برهان همچین گفت که باید در مسیر سرمایه‌گذاری آگاهانه حرکت کرد. بدین معنا که لزوما سرمایه‌گذاری در طلا برای هر کسی خوب نیست همانطور که سرمایه‌گذاری در سهام و غیره. اینجاست که خلاءها در شناساندن ابزارهای درست و روش‌های مناسب اهمیت می‌یابد. او اشاره کرد که نقش رسانه‌ها در این زمینه باید مرجعی‌تر شود تا آگاهی بیشتری شکل بگیرد.

نیازی به تخصص نیست

برهان، معاون مدیریت دارایی گروه ترنج نقش مدیران دارایی، هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری و سازمان‌های مرتبط را در ارتقای سطح سواد سرمایه‌گذاری و دانش اقتصادی سرمایه‌گذارن خرد اساسی شمرد. از نظر او یکی از وظایف مدیران دارایی رفع ابهام‌ها، گزارش‌دهی مرتب و شفافیت بالا در سرمایه‌گذاری است.

طبق گفته برهان وظیفه مدیران دارایی این است که مدل سرمایه‌گذاری و ریسک‌های مربوط به آن را شناسایی کنند. از طرف دیگر سازمان بورس و نهادهای رگولاتور وظیفه آموزش و اطلاع‌رسانی به سرمایه‌گذاران را باید مانند گذشته دنبال کند. او همچنین گفت: سرمایه‌گذاران یا طیف گسترده‌ای از جامعه قرار نیست که ادبیات مالی یا دانش مالی را بلد باشند. در هیچ جامعه‌ای هم اینچنین نیست. بحث سر این است که سرمایه‌گذاران خرد با جست‌وجو، خواندن مطالب آموزشی و دیدن ویدئوهای آموزشی بتوانند نیازهای سرمایه‌گذاری خود را برطرف کنند. این واقعا وظیفه ماست و وظیفه سرمایه‌گذار نیست که برود و در حوزه سرمایه‌گذاری تخصص کسب کند.

معاون مدیریت دارایی ترنج تاکید کرد که امروز مدیران دارایی و هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری باید ابزار طراحی کنند و مدل‌های سرمایه‌گذاری را به مخاطبان بشناسانند تا پاسخگوی نیاز سرمایه‌گذاران باشد. او همچنین گفت که شناساندن درست ابزارها به سرمایه‌گذار باعث می‌شود نگرانی‌های آنها کاهش پیدا کند.

صدری، مدیرعامل برسام‌تک نقش مدیران دارایی شرکت‌های سرمایه‌گذاری را در این موقعیت چالش‌زا بسیار مهم توصیف کرد. او با اشاره به اینکه فضای تصمیم‌گیری در زمینه‌های کلان باعث شده تا شرکت‌ها و هلدینگ‌های سرمایه‌گذاری بیشتر به این سمت بروند که کار پرریسکی انجام ندهند یا به‌اصطلاح کاری نکنند در این جاست که شخصیت‌های تاثیرگذاری مانند مدیران دارایی یا شرکت‌های سرمایه‌گذاری برای برداشتن ریسک‌ها و انجام امور تخصصی، حتی فرهنگ‌سازی و ایجاد تجارب موفق اهمیت می‌یابد.

از نظر دم‌ثنا، متخصص مالی شرکتی و سرمایه‌گذار نقش بازیگران و نهادهای مالی در اینجا اهمیت پیدا می‌کند. آنها باید جایگاه خود را از ارائه‌دهندگان محصولات و راهکارهای دیجیتال برای معامله‌گری و سرمایه‌گذاری، به نهادهای واسط قابل‌اعتمادی ارتقا دهند که سرمایه‌گذار بتواند در ازای پرداخت کارمزدی رقابتی، بخشی از دغدغه حفظ ارزش سرمایه و کسب بازدهی مطلوب خود را به آنها بسپارد. طبق گفته دم‌ثنا «محصول آینده» که مزیت رقابتی پلتفرم‌ها و مدیران دارایی را تعیین خواهد کرد، لزوما «ابزار معامله» نیست؛ بلکه باید تجربه و راهکار سرمایه‌گذاری ارائه کند.

از نگاه دم‌ثنا فرصت مهم در ایران، بسته‌بندی حرفه‌ای دارایی‌های مختلف مانند طلا، رمزارز، درآمد ثابت، سهام و حتی املاک و مستغلات در قالب محصولات و پلتفرم‌های دیجیتال ساده و قابل‌اعتماد است. نقش نهادهای مالی و بازیگران نیز به‌تدریج از مجری معامله به همراه و مدیر تصمیم‌های سرمایه‌گذار تغییر می‌کند؛ نقشی که تخصیص بهینه و متناسب دارایی، مدیریت ریسک و انضباط سرمایه‌گذاری را ارائه می‌دهد. این مسیر، حرکتی از معامله اوراق بهادار و محصولات سرمایه‌گذاری به سمت مدیریت جامع ثروت خانوار است. از نظر او ابزارهای دیجیتال، دسترسی به سرمایه‌گذاری را دموکراتیزه کرده‌اند؛ مرحله بعدی این است که مدیریت حرفه‌ای ریسک و تخصیص دارایی را هم دموکراتیزه کنیم.

هرچند در این سال‌های اخیر فرآیند سرمایه‌گذاری آسان‌تر شده و شاهد ورود گروه‌های سنی و جمعیتی مختلفی به بازارهای گوناگون هستیم اما بازدهی و موفقیت‌آمیز بودن سرمایه‌گذاری صرفا با حرکت به سمت پرتب‌وتاب‌ترین بازارها نهایی نمی‌شود و نیازمند تقویت دانش مالی، ایفای نقش صحیح مدیران دارایی و مسئولیت‌های آموزشی نهادهای مرتبط است.