نوبیتکس در گزارش دوسالانه ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از رسیدن تعداد کاربرانش به نزدیک ۱۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر، حفظ بیش از نیمی از سهم از بازار رمزارز ایران و بازیابی بخش عمده شاخصهای کسبوکار پس از هک ۱۰۰ میلیون دلاری خبر داده است. با این حال، تفکیک دادههای این گزارش نشان میدهد تقریبا تمام جهش کاربران در سال ۲۰۲۴ رخ داده و رشد در سال ۲۰۲۵ بهشدت کند شده است. حال و پس از بزرگترین حادثه امنیتی یک صرافی ایرانی، معیار ارزیابی نوبیتکس دیگر فقط اندازه و سهم بازار نیست. پرسش اصلی این است که کاربران چگونه میتوانند وجود و دسترسپذیری داراییهای خود را بهطور مستمر راستیآزمایی کنند.
به گزارش پیوست، تعداد کاربران نوبیتکس از ۵ میلیون و ۷۶۱ هزار نفر در پایان ۲۰۲۳ به ۱۰ میلیون و ۶۲۸ هزار نفر در پایان ۲۰۲۴ و ۱۱ میلیون و ۴۹۱ هزار نفر در پایان ۲۰۲۵ رسیده است. نوبیتکس با مقایسه ابتدا و انتهای این دوره، رشد ۹۹.۵ درصدی کاربران را برجسته کرده، اما تفکیک سالانه نشان میدهد تعداد کاربران در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۴.۵ درصد و در سال ۲۰۲۵ تنها ۸.۱ درصد رشد کرده است. به این ترتیب، بخش اصلی رشد دوساله نه در کل دوره، بلکه همزمان با رونق بازار و موج توکنهای تلگرامی اتفاق افتاده است.
از ۴.۳ میلیون تا ۱۱.۵ میلیون کاربر
مرور گزارشهای قبلی نوبیتکس در پیوست، مقیاس تغییر این پلتفرم را بهتر نشان میدهد. نوبیتکس در گزارش سال ۲۰۲۲ از ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار کاربر و فعالیت ۹۴ بازار معاملاتی خبر داده بود. یک سال بعد، گزارش عملکرد ۲۰۲۳ تعداد کاربران را تا بهمن ۱۴۰۲ بیش از ۶ میلیون نفر اعلام کرد. عدد ۵ میلیون و ۷۶۱ هزار نفری گزارش جدید به پایان سال میلادی مربوط است و با عدد گردشدهای که چند ماه بعد اعلام شد، الزاما تناقضی ندارد.
اکنون تعداد بازارهای ریالی و تتری نوبیتکس به ۳۶۰ بازار رسیده و سهم زنان از کاربران نیز از حدود ۲۲ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۳۲ درصد افزایش یافته است. میانگین سنی کاربران با وجود رشد چند میلیونی پایگاه مشتریان، از ۳۵ به ۳۶ سال رسیده و گروه سنی ۳۱ تا ۴۰ سال همچنان بزرگترین بخش کاربران را تشکیل میدهد.
طبق گزارش جدید، میانه اولین واریز کاربران ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و میانگین هر سفارش ۱۰ میلیون تومان بوده است. این دادهها ادعای نوبیتکس درباره حضور پررنگ کاربران خرد را تقویت میکنند، هرچند گزارش اطلاعاتی درباره توزیع داراییها و سهم حسابهای بزرگ از موجودی کل ارائه نمیدهد.
سال جهش توکنهای تلگرامی
نوبیتکس رشد سال ۲۰۲۴ را نتیجه آمادگی پیشدستانه برای بازار صعودی میداند و میگوید ظرفیت موتور تطبیق سفارش خود را ۱۰ برابر کرده است. با این حال، موتور اصلی جذب کاربران جدید را باید در موج بازیها و توکنهای تلگرامی جستوجو کرد.
طبق گزارش، در تابستان ۲۰۲۴ بیش از ۲ میلیون کاربر جدید به نوبیتکس پیوستند. تنها در روز لیست شدن همستر کامبت، ۱۴۰ هزار کاربر ثبتنام کردند و تعداد بازدیدکنندگان یکتای سایت از ۱.۵ میلیون نفر گذشت. در اوج این موج، تعداد واریزهای رمزارزی روزانه به بیش از ۲۵۰ هزار و برداشتها به بیش از ۱۸۰ هزار مورد رسید.
این اعداد توضیح میدهند چرا سال ۲۰۲۴ سال جهش کاربران بود، اما در سال بعد رشد به نزدیک ۸ درصد محدود شد و به نظر میرسد سال ۲۰۲۴، سال توسعه بازار و سال ۲۰۲۵، سال محدودیت و بحران بوده است.
سالی که معیار عملکرد تغییر کرد
سال ۲۰۲۵ برای نوبیتکس با ادامه محدودیتهای پرداخت ریالی و در نهایت حادثه امنیتی ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ همراه شد. نوبیتکس در گزارش خود میگوید مهاجمان پس از نفوذ به زیرساخت مدیریت سرورها و کیفپولهای گرم، حدود ۱۰۰ میلیون دلار دارایی دیجیتال را خارج کردند و این شرکت خسارت کاربران را از منابع خود جبران کرده است.
پیوست نیز پس از حادثه، توقف دسترسی کاربران، بازگشایی تدریجی برداشتها و تاثیر اختلال ارتباطات بر شناسایی حمله را بررسی کرده بود. مدیرعامل وقت نوبیتکس گفته بود اختلال اینترنت باعث شد هشدار سامانههای مانیتورینگ بهموقع به تیم نرسد و واکنش اولیه با تأخیر انجام شود.
نوبیتکس اکنون اعلام کرده بیش از ۸۰ درصد شاخصهای کلان کسبوکار تا پایان ۲۰۲۵ بازیابی شده و سهم بازار این پلتفرم در دوره دو ساله بهطور متوسط ۵۳.۵ درصد بوده است. هرچند پس از حادثهای در این مقیاس، شاخصهای دقیقتر اعتماد میتواند شامل توان برداشت دارایی، کیفیت جبران خسارت و امکان بررسی مستقل ذخایر هم باشد.
از وعده اثبات ذخایر تا گواهی پس از هک
اثبات ذخایر برای نوبیتکس موضوع تازهای نیست. این پلتفرم در گزارش سال ۲۰۲۳ از فعالیت روی مدلی مبتنی بر دانش صفر خبر داد و در تیر ۱۴۰۳، نسخهای را برای اتریوم معرفی کرد. مدلی که بدون افشای عمومی آدرسها، وجود مقدار مشخصی دارایی را اثبات میکرد. استفاده از دانش صفر برای یک صرافی ایرانی میتواند ریسک شناسایی و افشای مستقیم آدرسها را کاهش دهد، اما نسخه اولیه تنها یک دارایی و یک شبکه را پوشش میداد و تصویری از وضعیت ذخایر در یک مقطع بود.
گزارش جدید مرحله دیگری از این مسیر را ثبت کرده است. نوبیتکس میگوید پس از هک، هیاتی از کارشناسان رسمی دادگستری داراییها و بدهیهای آن را بررسی کردهاند. بر اساس گواهی منتشرشده، در زمان کارشناسی، موجودی نقد ریالی معادل ۱۴۸ درصد بدهی ریالی و موجودی رمزارزی در کیفپولهای سرد و گرم معادل ۱۱۲ درصد بدهی رمزارزی کاربران بوده است.
ورود بدهی کاربران به محاسبه، نقطه قوت این ارزیابی است. نمایش موجودی چند کیفپول بهتنهایی کفایت ذخایر را ثابت نمیکند. دارایی زمانی معنا پیدا میکند که با کل تعهد پلتفرم به کاربران مقایسه شود. این نسبتها، در صورت جامعیت دادههای مبنا، نشان میدهند نوبیتکس در زمان ارزیابی دارایی کافی برای پوشش بدهی ثبتشده خود داشته است.
با این حال، مقایسه گزارش جدید با گزارشهای پیشین نوبیتکس یک تغییر دیگر را نیز نشان میدهد. در گزارش سال ۲۰۲۲، تتر آنقدر در رفتار کاربران و ترکیب داراییها پررنگ بود که بخشی مستقل با عنوان «صندلی اختصاصی برای تتر و ترون» داشت و از سهم آن در کیفپول کاربران تا تفاوت رفتار گروههای سنی را شامل میشد.
در گزارش دوسالانه جدید اما، تتر بیشتر در حاشیه بازارهای معاملاتی، محدودیت درگاهها و بازگشایی سرویسها ظاهر میشود و در بخشی که نسبت ۱۱۲ درصدی دارایی رمزارزی به بدهی کاربران اعلام شده، جای خالی ترکیب این داراییها حس میشود. گزارش میگوید، در زمان ارزیابی، میزان ذخایر از بدهی بیشتر بوده، اما مشخص نیست کدام داراییها این نسبت را ساختهاند.
اما این گواهی بهتنهایی نشان نمیدهد داراییها پس از تاریخ بررسی همچنان در همان سطح باقی ماندهاند، قرض گرفته نشده یا در وثیقه تعهد دیگری قرار ندارند، همه بدهیهای شرکت در محاسبه وارد شدهاند یا دارایی کاربران از دارایی عملیاتی شرکت تفکیک شده است. اثبات ذخایر همچنین جای حسابرسی مالی، ارزیابی کنترلهای امنیتی و آزمون توان پاسخگویی به موج برداشت را نمیگیرد.
این ابهامها ارزش گواهی را از بین نمیبرند، اما مرز اعتبار آن را مشخص میکنند. به این صورت که گواهی کارشناسان رسمی نسبت به نبود اطلاعات یک قدم مهم رو به جلوست، نه اثبات دائمی سلامت مالی.
ریسکی که بیرون گزارش مانده است
گزارش دوسالانه در پایان سال ۲۰۲۵ متوقف میشود و تحریم نوبیتکس از سوی وزارت خزانهداری آمریکا در دوم ژوئن ۲۰۲۶ را پوشش نمیدهد. اتفاقی که در کنار ریسک امنیت و تنظیمگری داخلی، احتمال شناسایی آدرسها، مسدود شدن احتمالی داراییها و محدودیت تعامل با صادرکنندگان استیبلکوین و پلتفرمهای خارجی را پررنگتر کرده است.
با این حال مهمترین ارزش گزارش جدید شاید نه عدد ۱۱.۵ میلیون کاربر، بلکه بازگرداندن مسئله اثبات ذخایر به متن صنعت باشد. مسیری که مرحله بعدی آن باید شفافیت زنده، تکرارپذیر و مستقل باشد. پس از بحرانی در این مقیاس، اعتماد دیگر فقط با سابقه فعالیت یا باقی ماندن کاربران سنجیده نمیشود و باید به عددی تبدیل شود که کاربران بتوانند آن را بررسی کنند.
نسخه کامل گزارش دوسالانه نوبیتکس را از اینجا دانلود کنید.
منبع
