آزادسازی فرکانس؛ زمان خاموشی 2G و 3G فرا رسیده است

خاموش کردن فناوری‌های 2G و 3G یک گام ضروری برای توسعه شبکه‌های ارتباطی و ارائه خدمات نوین است. برای پیاده‌سازی آن در برنامه تحولات شبکه و ارتباطات به دلایل مختلفی بستگی دارد. به تبع چالش‌هایی در این برنامه وجود دارد که برای رفع آن باید راهکارهایی درنظر گرفته شود.

دلیل خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G

عوامل متعددی این تغییر جهانی را در خاموش کردن فناوری‌های شبکه‌های قدیمی هدایت می‌کنند:

• بازسازی طیف فرکانسی: شبکه‌های 2G و 3G طیف رادیویی ارزشمندی را در منبعی محدود اشغال می‌کنند. با خاموش کردن این شبکه‌های قدیمی‌تر، اپراتورها می‌توانند این طیف را به 4G و 5G اختصاص دهند که سرعت و ظرفیت داده بسیار بالاتری ارائه می‌دهند.
• بهره‌وری هزینه: نگهداری چندین نسل از شبکه‌ها پرهزینه است. اپراتورها هزینه‌های مربوط به نگهداری زیرساخت، مصرف انرژی و پشتیبانی فنی را متحمل می‌شوند. تجمیع منابع در شبکه‌های کمتر و مدرن‌تر، هزینه‌های عملیاتی را کاهش می‌دهد.
• پیشرفت فناوری: فناوری‌های 2G و 3G منسوخ شده‌اند و نمی‌توانند از تقاضای رو به افزایش برای برنامه‌ها و خدمات پرحجم داده پشتیبانی کنند. خاموش کردن آنها به اپراتورها اجازه می‌دهد تا بر استقرار و بهبود شبکه‌های 4G و 5G تمرکز کنند که عملکرد و قابلیت‌های برتری ارائه می‌دهند.
• تمرکز بر 4G و 5G: با ظهور 5G، اپراتورها سرمایه‌گذاری در شبکه‌های نسل جدید خود را در اولویت قرار می‌دهند. خاموش کردن شبکه‌های قدیمی‌تر، منابع را آزاد می‌کند و امکان استقرار سریع‌تر و گسترده‌تر 5G را فراهم می‌کند.

تاثیر خاموشی شبکه‌های قدیمی بر فناوری‌های 4G و 5G

شبکه‌های 2G و 3G تأثیر مثبتی بر پذیرش و پیشرفت فناوری‌های 4G و 5G داشته است.

• استقرار سریع‌تر 4G و 5G: با آزاد کردن طیف و منابع، اپراتورها می‌توانند استقرار شبکه‌های 4G و 5G  را تسریع کنند، پوشش را گسترش داده و عملکرد شبکه را بهبود بخشند.
• بهبود عملکرد 4G و 5G:  بازسازی طیف از شبکه‌های قدیمی‌تر به اپراتورها اجازه می‌دهد تا ظرفیت و سرعت شبکه‌های 4G و 5G  خود را افزایش دهند و تجربه بهتری از تلفن همراه را برای کاربران فراهم کنند.
• افزایش سرمایه‌گذاری در 4G و 5G:  با تغییر تمرکز به 4G و 5G، اپراتورها سرمایه‌گذاری زیادی در این فناوری‌ها انجام می‌دهند و نوآوری و توسعه را در اکوسیستم تلفن همراه هدایت می‌کنند.

تاثیر بر خدمات و هزینه‌ها

خاموشی شبکه‌های 2G و 3G همچنین پیامدهایی برای خدمات و هزینه‌ها داشته است:

• خدمات پیشرفته تلفن همراه: شبکه‌های 4G و 5G طیف گسترده‌ای از خدمات جدید و پیشرفته تلفن همراه، از جمله پخش ویدئوی با کیفیت بالا، بازی آنلاین، واقعیت افزوده و اینترنت اشیا (IoT) را امکان‌پذیر می‌کنند.
• بهبود عملکرد شبکه: کاربرانی که دستگاه‌های 4G و 5G دارند، در مقایسه با شبکه‌های قدیمی‌تر، سرعت داده بسیار بالاتر، تأخیر کمتر و اتصالات مطمئن‌تری را تجربه می‌کنند.
• صرفه‌جویی بالقوه در هزینه‌ها: در حالی که سرمایه‌گذاری‌های اولیه در زیرساخت 4G و 5G قابل توجه است، اپراتورها می‌توانند از طریق بهبود کارایی شبکه و کاهش هزینه‌های عملیاتی، به صرفه‌جویی بلندمدت در هزینه‌ها دست یابند.
• طرح‌های داده مقرون به صرفه: افزایش رقابت و پیشرفت در فناوری منجر به طرح‌های داده مقرون به صرفه‌تر شده است و دسترسی به اینترنت تلفن همراه را برای جمعیت بیشتری فراهم می‌کند.

تاثیر خاموشی شبکه‌های 2G و 3G بر خدمات و هزینه‌ها

خاموشی شبکه‌های 2G و 3G پیامدهای قابل توجهی بر خدمات و هزینه‌های مرتبط با آنها ارائه داده است. شبکه‌های 4G و 5G طیف وسیعی از خدمات نوین و پیشرفته تلفن همراه را امکان‌پذیر ساخته‌اند. این خدمات شامل پخش ویدئوی با کیفیت بالا (HD)، بازی‌های آنلاین با گرافیک سنگین، تجربه‌های واقعیت افزوده (AR) و همچنین توسعه اینترنت اشیا (IoT) می‌شود که ارتباط دستگاه‌های مختلف را با یکدیگر فراهم می‌کند.

در زمینه عملکرد شبکه، کاربرانی که از دستگاه‌های 4G و 5G استفاده می‌کنند، در مقایسه با شبکه‌های قدیمی‌تر، سرعت انتقال داده‌ی بسیار بالاتری را تجربه می‌کنند. همچنین، تأخیر در ارسال و دریافت داده‌ها (Latency) به طور چشمگیری کاهش یافته و اتصالات پایدارتر و مطمئن‌تری برقرار می‌شود.

این امر به بهبود تجربه‌ی کاربری در مواردی مانند تماس‌های تصویری، بازی‌های آنلاین و استفاده از برنامه‌های نیازمند پهنای باند بالا منجر می‌شود. از جنبه‌ی هزینه‌ها، اگرچه سرمایه‌گذاری‌های اولیه‌ی لازم برای ایجاد و توسعه‌ی زیرساخت‌های 4G و 5G قابل توجه است، اما اپراتورها در بلند مدت می‌توانند از طریق افزایش کارایی شبکه و کاهش هزینه‌های عملیاتی (مانند هزینه‌ی نگهداری و مصرف انرژی) یا صرفه‌جویی دست یابند.

همچنین، افزایش رقابت بین اپراتورها و پیشرفت‌های مداوم در فناوری، منجر به ارائه‌ی طرح‌های داده‌ی مقرون به صرفه‌تر برای کاربران شده است. این امر دسترسی به اینترنت تلفن همراه را برای طیف وسیع‌تری از مردم، با بودجه‌های مختلف، فراهم می‌کند و به توسعه‌ی فراگیری دیجیتال کمک می‌کند.

روند جهانی خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G یک تکامل طبیعی در صنعت مخابرات است. با پذیرش فناوری‌های جدیدتر مانند 4G و 5G، اپراتورها می‌توانند خدمات پیشرفته تلفن همراه ارائه دهند، عملکرد شبکه را بهبود بخشند و نوآوری را در اقتصاد دیجیتال هدایت کنند. در حالی که ممکن است چالش‌هایی مرتبط با این گذار وجود داشته باشد، مزایای بلندمدت برای مصرف‌کنندگان و صنعت قابل توجه است.

شما درخواست مشخص و معیارهای خاموشی شبکه‌های 2G/3G را دارید، که روشی عالی برای درک تأثیر واقعی این روند در دنیای واقعی است. در اینجا به بررسی این موضوع می‌پردازیم:

معیارها و مدل‌های موفق پروژه‌های خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G

پذیرش زودهنگام و جدول زمانی مشخص: کشورها و اپراتورهایی که برنامه‌های خاموشی خود را از قبل اعلام کردند، به طور کلی گذارهای هموارتری داشته‌اند. این امر به مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها زمان می‌دهد تا دستگاه‌ها و خدمات خود را ارتقا دهند.

به عنوان مثال: استرالیا، اپراتورهایی مانند تلسترا، آپتوس و وودافون خاموشی 2G خود را سال‌ها قبل اعلام کردند و زمان کافی برای آماده‌سازی مشتریان فراهم کردند. این امر منجر به حداقل اختلال شد.

• تلسترا (Telstra): این اپراتور بزرگ استرالیایی، شبکه 2G  خود را در سال ۲۰۱۶ خاموش کرد. تلسترا با برنامه‌ریزی دقیق و اطلاع‌رسانی به موقع به مشترکین خود، توانست این انتقال را با کمترین مشکل انجام دهد.
• آپتوس (Optus): آپتوس، دیگر اپراتور بزرگ استرالیا، شبکه 2G  خود را در سال ۲۰۱۷ خاموش کرد. این اقدام نیز با هدف تمرکز بر توسعه‌ی شبکه‌های 4G و آماده‌سازی برای 5G صورت گرفت.
• وودافون (Vodafone): وودافون استرالیا نیز در سال ۲۰۱۸ شبکه 2G خود را غیرفعال کرد و به طور کامل بر روی فناوری‌های جدیدتر متمرکز شد.

تمرکز بر ارتباط و پشتیبانی مشتری: مدل‌های موفق، ارتباط شفاف و مداوم با مشتریان، به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیری که ممکن است به دستگاه‌های قدیمی‌تر وابسته باشند، را در اولویت قرار می‌دهند.

مثال: اپراتورها در سنگاپور کمپین‌های آگاهی عمومی راه‌اندازی کردند و به کاربران مسن و کسانی که تلفن‌های همراه ساده داشتند، برای انتقال به فناوری‌های جدیدتر کمک کردند.

• سینگتل (Singtel)، استارهاپ (StarHub)، M1: هر سه اپراتور اصلی سنگاپور به طور همزمان و در سال ۲۰۱۷، شبکه‌های 2G خود را خاموش کردند. این هماهنگی نشان‌دهنده‌ی برنامه‌ریزی ملی برای توسعه‌ی فناوری‌های جدید در این کشور است.

همکاری با صنعت و دولت: همکاری بین اپراتورهای تلفن همراه، تولیدکنندگان دستگاه و نهادهای نظارتی دولتی برای یک گذار موفق بسیار مهم است.

مثال: ژاپن یکی از اولین کشورهایی بود که خاموشی 2G را به طور کامل انجام داد. این امر با همکاری قوی بین همه ذینفعان تسهیل شد و فرآیندی هماهنگ و کارآمد را تضمین کرد.

• NTT دوکومو، KDDI، سافت‌بانک (SoftBank): هر سه اپراتور بزرگ این کشور، NTT دوکومو، KDDI و سافت‌بانک، در سال 2012 شبکه‌های 2G خود را خاموش کردند. این اقدام نشان‌دهنده‌ی تمرکز ژاپن بر فناوری‌های نوین و توسعه‌ی زیرساخت‌های پیشرفته‌ی مخابراتی است.
• کره جنوبی:
  • SK تلکام (SK Telecom): این اپراتور کره‌ای، شبکه 2G خود را در سال ۲۰۲۰ خاموش کرد.
  • KT کورپ (KT Corp): KT کورپ نیز زودتر از رقیب خود و در سال ۲۰۱۲، شبکه‌ی 2G خود را غیرفعال کرد.

بازسازی طیف برای 4G/5G: تخصیص مجدد طیف مورد استفاده توسط 2G و 3G به 4G و 5G یک معیار کلیدی برای موفقیت است. این امر کارایی طیف موجود را به حداکثر می‌رساند و عملکرد شبکه را بهبود می‌بخشد.

مثال: ایالات متحده. اپراتورهایی مانند AT&T و ورایزون بخش‌های قابل توجهی از طیف 2G و 3G خود را برای استقرارهای 4G LTE و 5G بازسازی کرده‌اند که منجر به سرعت‌های بالاتر و ظرفیت بیشتر شده است.

ایالات متحده:

• AT&T: این اپراتور آمریکایی، شبکه 2G خود را در سال 2017 و شبکه 3G خود را در سال 2022 خاموش کرد.
• ورایزون (Verizon): ورایزون نیز مانند AT&T، شبکه 3G خود را در سال 2022 غیرفعال کرد.
• T-Mobile: T-Mobile نیز در سال 2022 به خاموش کردن شبکه‌ی 3G خود اقدام کرد.

کانادا:

• بل (Bell): این اپراتور کانادایی، شبکه 3G خود را در سال 2019 خاموش کرد.
• راجرز (Rogers): راجرز، یکی دیگر از اپراتورهای بزرگ کانادا، شبکه 3G خود را در سال 2021 غیرفعال کرد.
• تلوس (Telus): تلوس، سومین اپراتور بزرگ کانادا، زودتر از دو رقیب خود و در سال 2017، شبکه 3G خود را خاموش کرد.

خاموشی‌های در حال انجام

بسیاری از اپراتورها در اروپا و سایر نقاط جهان در حال خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G  خود هستند. به عنوان مثال: بسیاری از اپراتورها در سراسر اروپا، از جمله وودافون، اورنج و دویچه تلکام، برنامه‌هایی را برای خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G خود در سال‌های آینده اعلام کرده‌اند.

خاموشی شبکه 3G در ایران:

سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (رگولاتوری) در بهمن ۱۴۰۲ با انتشار فراخوانی از فعالان صنعت ICT خواست تا نظرات خود را درباره خاموش کردن نسل سوم تلفن همراه (3G) اعلام کنند. این سازمان پیشنهاد کرده است که تا پایان سال ۱۴۰۶ شبکه 3G در ایران خاموش شود و جای خود را به نسل‌های بالاتر بدهد.

همچنین، امیر لاجوردی، رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در اسفند ۱۴۰۲ اعلام کرد که به دلیل تعداد بالای گوشی‌هایی که تنها از شبکه 2G پشتیبانی می‌کنند، امکان خاموش کردن این شبکه در شرایط فعلی وجود ندارد؛ اما موضوع خاموش کردن 3G در صورت اجرا، طی برنامه‌ای چهار ساله انجام می‌شود.

اقدامات همراه اول:

همراه اول به عنوان یکی از اپراتورهای پیشرو در ایران، از چند ماه پیش مطالعات خود را برای خاموش کردن شبکه 3G آغاز کرده است. به گفته مرتضی طاهری‌بخش، معاون فنی سابق شبکه همراه اول، این اتفاق در سال‌های ۱۴۰۲ یا ۱۴۰۳ خواهد افتاد؛ زیرا مصرف شبکه 4G رو به رشد است و نیاز به تأمین فرکانس وجود دارد. وی توضیح داده است که هرچه مصرف 4G بیشتر می‌شود، باید از فرکانس‌های 2G و 3G کاسته و به 4G اختصاص داده شود و به جایی می‌رسیم که مصرف 3G از درصدی پایین‌تر می‌آید و به‌صرفه نیست که روشن بماند.

چالش‌ها و ملاحظات:

با وجود برنامه‌ریزی‌ها برای خاموش کردن شبکه‌های قدیمی، چالش‌هایی نیز وجود دارد. به عنوان مثال، تعداد قابل توجهی از کاربران همچنان از گوشی‌هایی استفاده می‌کنند که تنها از شبکه 2G پشتیبانی می‌کنند. این موضوع می‌تواند فرآیند خاموشی این شبکه‌ها را با تأخیر مواجه کند. همچنین، مسائل امنیتی و نیاز به همپوشانی با فرکانس‌های نسل‌های جدیدتر از دیگر ملاحظاتی است که باید در نظر گرفته شود.

این مثال‌ها نشان می‌دهند که خاموش کردن شبکه‌های 2G و 3G یک روند جهانی است و اپراتورها در سراسر جهان به دلایل مختلفی از جمله آزادسازی طیف فرکانسی، کاهش هزینه‌ها و تمرکز بر فناوری‌های جدیدتر، به این اقدام روی آورده‌اند. زمان‌بندی این خاموشی‌ها در کشورهای مختلف متفاوت بوده و بستگی به شرایط بازار، تعداد کاربران شبکه‌های قدیمی‌تر و برنامه‌های توسعه فناوری‌های جدید داشته است.