سومین دوره جایزه نوآوری آزاده امسال با شعار مسیر ماندگار آزاده، جنگ، تابآوری و آینده برگزار میشود و میخواهد به جای رقابت میان استارتآپها، تصویری از وضعیت آنها در دوران بحران را نمایش دهد. نظرسنجی سومین دوره جایزه نوآوری آزاده که با مشارکت ۲۲۰ استارتآپ دارای بنیانگذار زن انجام شده، نشان میدهد با وجود بحرانهای سال گذشته ۸۵ درصد این کسبوکارها همچنان به فعالیت خود ادامه دادهاند اما جدیترین چالش آنها محدودیتها، اختلال و قطع اینترنت بوده است.
به گزارش پیوست، بررسیهای صورت گرفته از سوی برگزار کنندگان جایزه نوآوری آزاده نشان میدهد که با وجود چالشهای سال گذشته برای بخش اقتصاد دیجیتال کشور استارتآپها همچنان به آینده امیدوارند.
بهار فراهانی، رئیس کمیته علمی جایزه نوآوری آزاده، در نشست خبری سومین دوره جایزه نوآوری آزاده با اشاره به تغییر رویکرد این دوره گفت: «تلاش کردیم به جای برگزاری یک رقابت، تصویری واقعی از وضعیت استارتآپهای دارای بنیانگذار زن در شرایط بحران و جنگ ارائه شود. برای تحقق این هدف، پرسشنامهای با شاخصهای کمی و کیفی طراحی شد تا چالشها، راهبردهای بقا و تجربه زیسته استارتآپها در شرایط بحران بررسی شود. اطلاعات گردآوریشده صرفا برای این رویداد نیست و بهعنوان یک بانک اطلاعاتی ارزشمند از استارتآپهای زنان حفظ خواهد شد تا در آینده مبنایی برای پژوهش، سیاستگذاری، شبکهسازی و طراحی برنامههای حمایتی باشد. لینک این پرسشنامه همچنان از طریق وبسایت انجمن ملی زنان کارآفرین و کانالهای جایزه نوآوری آزاده در دسترس است و فرآیند جمعآوری دادهها ادامه دارد.»
فراهانی با ارائه آماری از نتایج این پژوهش گفت: «تاکنون ۲۲۰ استارتآپ با بنیانگذار زن در این طرح مشارکت کردهاند که ۳۷ درصد آنها از تهران و ۶۳ درصد از سایر شهرهای کشور بودهاند. پس از بررسی روایتها و پاسخها، تعدادی از استارتآپها بر اساس معیارهایی همچون تنوع جغرافیایی، حوزه فعالیت، میزان بلوغ کسبوکار و نوع راهبردهای اتخاذشده در مواجهه با بحران به مرحله بعد راه یافتند. یکی از مهمترین شاخصهای انتخاب، اتخاذ راهبردهای فعالانه برای عبور از بحران بود؛ یعنی کسبوکارهایی که به جای انتظار برای پایان بحران، تلاش کرده بودند با تصمیمهای مدیریتی شرایط جدید را مدیریت کنند. حتی اگر همه این راهبردها به موفقیت کامل منجر نشده باشد.»
او ادامه داد: «در مرحله دوم استارتآپهای منتخب خواسته شد روایت یکصفحهای و یک ویدیوی دو دقیقهای از تجربه خود تهیه کنند و این مستندات مبنای انتخاب نهایی قرار گرفت. در نهایت ۱۴ استارتآپ، شامل هفت استارتآپ از تهران و هفت استارتآپ از سایر استانها، برای ارائه در رویداد نهایی انتخاب شدند و با همراهی منتورها برای ارائه تجربههای خود آماده شدهاند.استارتآپهای شرکتکننده در حوزههایی مانند سلامت، فناوری، فروش، خدمات، رسانه، آموزش و کودک فعالیت دارند. همچنین ۴۸ درصد آنها بیش از سه سال سابقه فعالیت داشته و در دسته استارتآپهای بالغ قرار میگیرند. ۷۲ درصد شرکتکنندگان برای نخستین بار در جایزه نوآوری آزاده حضور یافتهاند که از این میان، ۶۵ درصد خارج از تهران هستند. موضوعی که نشان میدهد این رویداد در حال تبدیل شدن به بستری ملی برای شناسایی استارتآپهای زنان است.»
او همچنین اعلام کرد: «۵۱ درصد استارتآپها سطح تابآوری خود را «خوب» یا «عالی» ارزیابی کردهاند و مهمترین چالش آنها محدودیتهای فنی و اختلال اینترنت بوده است. همچنین ۸۵ درصد کسبوکارها همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند و برخی نیز در مسیر رشد قرار دارند. ۷۷ درصد استارتآپها نسبت به آینده امیدوار یا بسیار امیدوار هستند و کمتر از یک درصد آنها تصمیم به تعطیلی کامل کسبوکار خود گرفتهاند.»
فراهانی همچنین از نقشآفرینی اجتماعی این کسبوکارها در دوران بحران خبر داد و گفت: «۵۷ درصد استارتآپها اعلام کردهاند علاوه بر ادامه فعالیت اقتصادی، در حوزه مسئولیت اجتماعی نیز فعال بودهاند و اقداماتی مانند ارائه مشاوره سلامت، خدمات روانشناسی، آموزش و برنامههای توانمندسازی اجتماعی را اجرا کردهاند. نتایج نشان میدهد استارتآپها همچنان به ادامه مسیر امیدوار هستند، اما تابآوری تنها به انگیزه فردی وابسته نیست و نیازمند زیرساختهای مناسب، بهویژه اینترنت پایدار و حمایتهای موثر است. همچنین دادهها نشان میدهد زیستبوم استارتآپی کشور در کنار توسعه کسبوکار، نسبت به مسئولیتهای اجتماعی خود نیز احساس تعهد دارد.
فراهانی در پاسخ به پیوست درباره اینکه از ۲۲۰ استارتآپ چندین استارتآپ از تهران و باقی از کدام استانها بودهاند هم گفت در سه رتبه اول ۸۲ استارتآپ از تهران و ۲۴ استارتآپ از اصفهان و ۱۸ استارتآپ از خراسان رضوی بودهاند.
در جستوجوی تصویری واقعی از کسب و کارها
سمیرا کوشکستانی رئیس هیات مدیره انجمن ملی زنان کارآفرین هم در نشست خبری سومین دوره جایزه نوآوری آزاده با اشاره به سابقه فعالیت انجمن ملی زنان کارآفرین و نقش انجمن در برگزاری این رویداد گفت: «انجمن در سال ۱۳۸۳ بهعنوان یک انجمن صنفی در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شکل گرفت و در سال ۱۳۸۴ نیز با عنوان انجمن ملی زنان کارآفرین در وزارت کشور به ثبت رسید و فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.»
او افزود: «سنگبنای این رویداد در سال ۱۴۰۰ و به پیشنهاد اعضای هیاتمدیره انجمن گذاشته شد تا یاد و خاطره فعالیتهای مهم آزاده داننده، از اعضای قدیمی انجمن زنان کارآفرین، زنده نگه داشته شود. این پیشنهاد در هیاتمدیره به تصویب رسید و اکنون سومین دوره جایزه نوآوری آزاده در حال برگزاری است.»
در ادامه رویداد کتایون سپهری، رئیس کمیته استارتآپ جایزه نوآوری آزاده، با اشاره به تغییر رویکرد سومین دوره این جایزه گفت: «با توجه به شرایط پرتنش سال گذشته، از بحرانهای اقتصادی و اجتماعی گرفته تا اختلال در زیرساختها، بیثباتی اقتصادی و نااطمینانیهای گسترده، برگزاری یک رقابت صرف میان استارتآپها دیگر پاسخگوی نیاز امروز اکوسیستم نبود. بسیاری از کسبوکارهای نوپا، بهویژه استارتآپهای تحت مدیریت زنان، در این مدت با توقف یا کاهش فعالیت مواجه شدند؛ از همین رو تصمیم گرفتیم به جای تمرکز بر رقابت، این دوره را بر یادگیری جمعی و انتقال تجربه استوار کنیم.»
مسیر ماندگار آزاده، جنگ، تابآوری و آینده
سپهری با توضیح اینکه معیارهای ارزیابی نیز در این دوره تغییر کرده است، گفت: «برخلاف شاخصهای متداول مانند اندازه بازار، مدل درآمدی یا جذب سرمایه، در سومین دوره جایزه کیفیت تصمیمگیری مدیران در شرایط بحران، تابآوری و توان عبور از شرایط عدمقطعیت مورد ارزیابی قرار گرفته است. در انتخاب استارتآپها، تمرکز بر روایت کسبوکارهایی بوده که تجربهای ارزشمند از مدیریت بحران، رهبری هوشمندانه و انتخاب راهبردهای مناسب برای عبور از شرایط دشوار داشتهاند. معیارهایی مانند حفظ تیم، مدیریت ارتباط با مشتریان و زنجیره تامین، برنامهریزی برای بحران و توان تبدیل تهدیدها به فرصت، از مهمترین شاخصهای ارزیابی بود.»
او با اشاره به مفهوم «پادشکنندگی» گفت: رویکرد این دوره صرفا سنجش تابآوری نبوده، بلکه بررسی این موضوع بوده است که آیا کسبوکارها توانستهاند پس از بحران قویتر از گذشته به مسیر خود ادامه دهند یا خیر. بحرانها کسبوکارها را نابود نمیکنند، بلکه ضعفهای آنها را آشکار میکنند. روایتهای کارآفرینان حاضر در این دوره میتواند به درسآموختهای برای سایر فعالان اکوسیستم تبدیل شود تا پیش از مواجهه با بحران، آمادگی بیشتری برای مدیریت ریسک و تصمیمگیری داشته باشند.»
سپهری افزود: «شعار سومین دوره جایزه نوآوری آزاده مسیر ماندگار آزاده، جنگ، تابآوری و آینده است و محور اصلی سومین دوره جایزه نوآوری آزاده «تابآوری» و «پادشکنندگی» است و امیدواریم با انتقال این تجربهها، گامی در جهت تقویت زیستبوم کارآفرینی کشور برداریم.»
جایگاه سازمان نصر در توسعه کارآفرینی
در ادامه، مهرداد ذوالفقاریان، دبیر سازمان نظام صنفی رایانهای استان تهران، با اشاره به ورود این سازمان به بیستویکمین سال فعالیت خود، گفت: «سازمان نظام صنفی رایانهای طی دو دهه گذشته در شکلگیری بسیاری از سیاستها و اقدامات حوزه فناوری اطلاعات کشور نقشآفرینی کرده و امروز ثمره بخشی از این فعالیتها در سطح ملی قابل مشاهده است. در ماده ۱۰۷ برنامه هفتم توسعه، اجرای بخشی از ماموریتهای حاکمیتی به سازمان نظام صنفی رایانهای سپرده شده که نشاندهنده جایگاه سازمان در سیاستگذاری و اجرای برنامههای حوزه فناوری اطلاعات است.»
ذوالفقاریان همچنین از نقش زنده یاد آزاده داننده در پیشبرد برخی از مهمترین پروژههای این حوزه یاد کرد و گفت: «او از متخصصان برجسته فناوری اطلاعات بود و نقش مؤثری در پایهگذاری و پیگیری موضوعاتی همچون معماری سازمانی و مراکز داده داشت. بسیاری از فعالیتهایی که امروز در این حوزهها بهصورت رسمی در کشور دنبال میشود، ریشه در اقدامات و پیگیریهای سالهای گذشته و تلاشهای او و سازمان نظام صنفی رایانهای دارد.»
زهرا رهایی، دبیر هیاتمدیره انجمن صنفی زنان مدیر کارآفرین، در این نشست با تاکید بر اینکه مرحوم آزاده داننده دارای یک مکتب فکری روشنگرانه بود، گفت: «هدف از برگزاری جایزه نوآوری آزاده تنها یادبود سالانه او نیست، بلکه تلاش برای تداوم اندیشه و مسیری است که او پایهگذاری کرد.»
او «میراث آزاده» را بر سه ستون اصلی استوار دانست و گفت: نخستین ستون، باور به فناوری بهعنوان میدانی برای جبران شکافها و نابرابریهای سنتی علیه زنان است. داننده معتقد بود در اقتصاد دانشبنیان، تخصص، ایدهپردازی و توانمندی افراد جایگاه آنها را تعیین میکند، نه تواناییهای فیزیکی؛ از همین رو فناوری را بستری برای ظهور توانمندیهای زنان است. دومین ستون این مکتب فکری را شایستهسالاری است. داننده باور داشت تعهد، تخصص و صبوری میتواند به شکستن سقفهای شیشهای کمک کند و زمینه تقویت خودباوری زنان را فراهم آورد. او معتقد بود زنان باید بهجای گرفتار شدن در شعارها، رویکردی عملگرایانه در پیش بگیرند و با تکیه بر توانمندیهای خود مسیر پیشرفت را هموار کنند. سومین رکن اندیشه آزاده داننده، باور عمیق به نهادسازی و توسعه شبکههای تخصصی زنان بود. او انزوای زنان را یکی از مهمترین موانع رشد آنها میدانست و همواره بر تقویت شبکههای حرفهای و حضور زنان در کنار یکدیگر بهعنوان یک جامعه منسجم تاکید داشت.»
او با اشاره به چشمانداز جایزه نوآوری آزاده گفت: «همانگونه که آزاده داننده فناوری را بستر ورود زنان ایرانی به بازار کار میدانست، امروز نیز نوآوری و فناوری دیگر مرزی نمیشناسد. این جایزه میتواند در آینده به بستری برای اتصال شبکههای تخصصی زنان ایرانی به شبکههای بینالمللی و توسعه همکاریها در حوزه تبادل دانش، انتقال تجربه و نوآوری تبدیل شود.»
جایزه نوآوری آزاده از مرزها عبور میکند
مریم خاوازی، رئیس کمیته راهبری جایزه نوآوری آزاده، با تاکید بر اینکه هدف از برگزاری این رویداد صرفاً افزودن یک جایزه به تقویم رویدادهای کشور نبوده است، گفت: داننده بر این باور داشت که توسعه فناوری بدون توسعه انسانی ممکن نیست و توانمندسازی زنان بخش جداییناپذیر آینده نوآوری ایران به شمار میرود. در نخستین دوره، تمرکز این جایزه بر شناسایی استارتآپها و کارآفرینان مناطق کمتر دیدهشده کشور بود. علاوه بر شناسایی، آموزش، منتورینگ، شبکهسازی و اتصال آنها به زیستبوم نوآوری نیز در دستور کار قرار گرفت و این حمایتها پس از پایان رویداد نیز ادامه یافت. در سراسر کشور استعدادهای ارزشمندی وجود دارد که فرصت دیدهشدن پیدا نمیکنند و رسانهها میتوانند با روایت کردن داستان این کسبوکارها، نقش مهمی در معرفی و حمایت از آنها ایفا کنند.»
او استقبال از دوره نخست جایزه را فراتر از انتظار توصیف کرد و افزود: «این استقبال نشان داد ظرفیتهای بزرگی در استانهای مختلف کشور وجود دارد، اما سازوکار مناسبی برای دیدهشدن آنها شکل نگرفته است. به گفته او، نهادهای مدنی، بخش خصوصی و بخش دولتی باید با ایجاد پیوندی مؤثر، روند کارآفرینی و اشتغالزایی را تسهیل کنند.»
رئیس کمیته راهبری جایزه نوآوری آزاده با اشاره به تحولات سال گذشته و چالشهایی مانند جنگ، تورم و مشکلات اقتصادی، گفت: به همین دلیل شعار سومین دوره جایزه «مسیر ماندگار آزاده؛ جنگ، تابآوری، آینده» انتخاب شده است. هر یک از این مفاهیم حاصل ماهها کار کارشناسی و گفتوگو با کارآفرینان بوده و در مرحله نخست با روایتگری و مستندسازی تجربههای آنها همراه خواهد شد.هدف برگزارکنندگان آن است که جایزه نوآوری آزاده از یک رویداد سالانه فراتر رفته و به یک جریان ملی و در ادامه به جریانی فرامرزی تبدیل شود؛ جریانی که با پیوند میان دانشگاه، صنعت، سرمایهگذاران و کارآفرینان، شبکهای پایدار برای حمایت از نوآوری و کارآفرینی در کشور ایجاد کند.
رویا کوهستانی، رئیس کمیته اجرایی جایزه نوآوری آزاده، با اشاره به روند برگزاری سومین دوره این رویداد گفت: شورای راهبری تصمیم گرفت با توجه به شرایط کشور، این دوره با رویکردی متفاوت برگزار شود و به همین دلیل تلاش شد فاصله میان وقوع بحرانها و برگزاری رویداد به حداقل برسد. تصمیم برگزاری این رویداد در اوایل خردادماه گرفته شد و بخش نخست آن برای ۲۴ تیرماه برنامهریزی شد.
او یکی از دشوارترین مراحل برگزاری این دوره را بررسی روایتها و ویدیوهای ارسالی دانست و گفت: «ارسال فایلهای ویدیویی با توجه به محدودیتهای اینترنت، فرآیند ارزیابی را با چالش روبهرو کرد، اما اعضای کمیتههای علمی و استارتآپ با صرف زمان طولانی، تمامی آثار را بررسی و ارزیابی کردند. نشست ۲۴ تیرماه پایان مسیر سومین دوره جایزه نوآوری آزاده نیست، بلکه آغاز مرحله بعدی برنامههاست و بخش اصلی و تکمیلی این رویداد در شهریورماه برگزار خواهد شد.»
ویدا دیلمی، رئیس کمیته توسعه مشارکت و جذب حمایت جایزه نوآوری آزاده، با اشاره به رویکرد جدید این دوره در حوزه جذب مشارکت گفت: «به جای استفاده از عنوان «اسپانسر»، مفهوم «توسعه مشارکت و جذب حامیان» را انتخاب کردهاند تا بر اهمیت همراهی و همافزایی تاکید شود. مشارکت صرفاً به حمایت مالی محدود نمیشود و هر نوع همراهی، از معرفی افراد متخصص، ایجاد ارتباط، ارائه مشاوره، حمایت رسانهای، ارائه خدمات تخصصی یا حتی معرفی این رویداد به دیگران، میتواند نقشی مؤثر در پیشبرد اهداف جایزه داشته باشد.»
فرآیند استاندارسازی استارتآپها
علی آذرکار، نماینده سازمان نظام صنفی رایانهای تهران، با تاکید بر اهمیت استانداردسازی در توسعه استارتآپها گفت: «بسیاری از استارتآپها ایدههای ارزشمندی دارند، اما به دلیل نداشتن تجربه کافی یا آشنا نبودن با فرآیندهای استاندارد، در مسیر رشد با چالشهای جدی روبهرو میشوند.امروز تجربههای ارزشمندی از مسیر رشد و توسعه شرکتهای نوآور در قالب استانداردهای بینالمللی مستند شده و این دانش میتواند به استارتآپها کمک کند تا با ریسک کمتر و کارآمدتر مسیر رشد خود را طی کنند. در سالهای اخیر نسخههای سادهشدهای از استانداردها برای بنگاههای بسیار کوچک و استارتآپهای کمتر از ۲۰ تا ۲۵ نفر تدوین شده است؛ زیرا اجرای کامل استانداردهای سازمانهای بزرگ برای این کسبوکارها نه از نظر هزینه و نه از نظر پیچیدگی، مقرونبهصرفه نیست.»
منبع
