بازارهای جهانی و منطقهای در نخستین ساعات پس از اعلام توافق میان ایران و آمریکا، به کاهش ریسک ژئوپولیتیک در خلیج فارس واکنش نشان دادند. طلا بهعنوان مهمترین دارایی امن تحت فشار قرار گرفت، بیتکوین و سایر داراییهای ریسکی رشد کردند و تتر در بازار ایران بخشی از رشد روزهای پرتنش را پس داد. هرچند هنوز ابعاد اقتصادی و سیاسی این توافق بهطور کامل مشخص نیست، اما واکنش اولیه بازارها نشان میدهد سرمایهگذاران فعلا روی سناریوی ثبات بیشتر، کاهش تنش و بهبود چشمانداز سرمایهگذاری در منطقه شرط بستهاند.
به گزارش پیوست، نخستین واکنش در بازار طلا دیده شد. فلز زرد که در ماههای گذشته از نااطمینانی سیاسی و نگرانی از گسترش درگیریها در خاورمیانه سود برده بود، با انتشار خبر توافق بخشی از جذابیت خود را از دست داد. کاهش تنشهای ژئوپولیتیک معمولاً تقاضا برای داراییهای امن را کاهش میدهد و سرمایهها را به سمت بازارهای پرریسکتر سوق میدهد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران افت قیمت طلا را طبیعیترین واکنش بازار به این تحول سیاسی میدانند.
در مقابل، بازار رمزارزها به استقبال فضای جدید رفت. بیتکوین که در هفتههای گذشته تحت فشار نگرانیهای سیاسی و نوسان بازارهای جهانی قرار داشت، پس از انتشار خبر توافق وارد مسیر صعودی شد و رشد چند درصدی را تجربه کرد. افزایش قیمت بیتکوین نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران کاهش تنش در خاورمیانه را بهعنوان نشانهای مثبت برای داراییهای ریسکی تفسیر کردهاند.
در ایران اما واکنش بازار رمزارزها بیش از همه در قیمت تتر قابل مشاهده بود. تتر که در روزهای افزایش تنش سیاسی به یکی از مهمترین ابزارهای پوشش ریسک برای معاملهگران تبدیل شده بود، پس از انتشار خبر توافق بخشی از رشد خود را از دست داد و به کانالهای پایینتر بازگشت. این رفتار مشابه واکنش بازار ارز در دورههای گذشته است؛ جایی که کاهش انتظارات تورمی و امید به بهبود شرایط اقتصادی، بخشی از تقاضای احتیاطی را از بازار خارج میکند.
اما شاید مهمترین اثر توافق را باید در بازار فناوری و سرمایهگذاری جستوجو کرد. کاهش ریسک ژئوپولیتیک معمولاً به معنای افزایش تمایل سرمایهگذاران به پروژههای رشد، استارتآپها و شرکتهای فناوری است. در سالهای اخیر بخش مهمی از سرمایه منطقه خلیج فارس به دلیل نااطمینانیهای سیاسی با احتیاط بیشتری وارد بازارهای نوآورانه شده بود. اکنون با کاهش سطح تنش، احتمال بازگشت بخشی از این سرمایهها به حوزه فناوری افزایش یافته است.
برای کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز توافق تهران و واشنگتن فقط یک رویداد سیاسی نیست. اقتصادهای منطقه در سالهای اخیر میلیاردها دلار برای تبدیل شدن به قطبهای فناوری، هوش مصنوعی و سرمایهگذاری خطرپذیر هزینه کردهاند. از عربستان سعودی تا امارات متحده عربی، جذب سرمایه خارجی یکی از مهمترین اهداف برنامههای توسعهای محسوب میشود. کاهش تنش میان ایران و آمریکا میتواند هزینه ریسک منطقه را کاهش دهد و جذابیت این بازارها را برای سرمایهگذاران بینالمللی افزایش دهد.
در چنین شرایطی برندگان کوتاهمدت بازار، داراییهای ریسکی مانند سهام فناوری و رمزارزها هستند و بازندگان آن داراییهای امنی مانند طلا. با این حال تجربه نشان داده واکنش اولیه بازارها همیشه پایدار نیست. اگر توافق به کاهش واقعی تحریمها، افزایش دسترسی ایران به منابع ارزی، رشد تجارت منطقهای و ثبات بلندمدت سیاسی منجر شود، اثرات آن میتواند فراتر از نوسان چندروزه قیمتها باشد و بر جریان سرمایه، اقتصاد دیجیتال و آینده سرمایهگذاری در کل خلیج فارس تاثیر بگذارد.
فعلاً بازارها روی یک سناریو شرط بستهاند؛ خاورمیانهای کمتنشتر، سرمایهگذاری بیشتر و بازگشت تدریجی سرمایه به داراییهای ریسکی. اینکه این شرطبندی تا چه اندازه درست از آب دربیاید، به روزهای آینده و واقعیتهای پس از توافق بستگی دارد.
منبع
