گزارش جاباما از سفرهای نوروزی ۱۴۰۵ نشان میدهد در حالیکه مقصدهای پرطرفدار سالهای گذشته مانند قشم و اصفهان با افت رتبه چشمگیر مواجه شدند، شهرهای شمالی مانند چالوس و نوشهر صعود معناداری را تجربه کردند. همزمان، رسته اقامتگاه روستایی با بیش از ۵۴ درصد رشد، بیشترین افزایش توجه را در میان انواع اقامت نشان داد و جایگاه خود را از انتهای جدول سال گذشته به یکی از گزینههای اول کاربران رساند. این تغییر رفتار نشان میدهد سفرهای نزدیک، کوتاه و قابل پیشبینی در شرایط پرتنش، جذابیت بیشتری برای مسافران پیدا کرده است.
جاباما در گزارشی با عنوان سفرهای نوروزی در سایه جنگ به بررسی تغییرات رفتار کاربران در این بازه پرداخته است.جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و با اعلام آتشبس در آخرین ساعات ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ به پایان رسید، همزمان با یکی از حساسترین فصلهای سفر در ایران یعنی نوروز اتفاق افتاد؛ دورهای که معمولاً اوج برنامهریزی، جستوجو و رزرو اقامتگاه است.
دادههای جاباما این شوک را در چند شاخص مختلف نشان میدهد: افت جستوجو، کاهش رزرو، افزایش لغو و تغییر در مقصدها و نوع اقامتگاههای مورد توجه کاربران. این گزارش بر اساس تحلیل دادههای جاباما در بازه ۱ اسفند تا ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ و مقایسه آن با مدت مشابه سال ۱۴۰۴ تنظیم شده است.
در هفتههای نخست جنگ، میانگین طول اقامت بالا رفت و به حدود ۲.۵ اتاقشب نزدیک شد. بخشی از رزروها دیگر «سفر تفریحی کوتاه» نبودند و میتوانستند کارکردی محتاطانهتر و طولانیتر پیدا کنند. این در حالیست که در نوروز ۱۴۰۴ روند رزرو اتاقشب ثبات بیشتری داشت و اغلب در محدود ۱.۵ شب حرکت میکرد.
از پر رزروترین تا کمرزروترین روزهای سفرهای نوروزی کمترین میزان رزرو اقامتگاه در جاباما در دو روز ثبت شد: ۹ اسفند ۱۴۰۴ و ۱۸ فروردین ۱۴۰۵؛ یعنی روز شروع جنگ و روز اعلام آتشبس. این همزمانی نکته مهمی درباره رفتار سفر نشان میدهد: در روزهایی که خبرهای بزرگ و با اهمیت ملی منتشر میشوند، تصمیمگیری برای سفر ممکن است متوقف شود یا به تعویق بیفتد.
ثبت بیشترین لغو رزرو در روز شروع جنگ لغو رزروها در سال ۱۴۰۵ روندی یکنواخت نداشت؛ بلکه با یک شوک شدید در ابتدای اسفند مواجه شد و اوج آن در ۹ اسفند ثبت شد؛ یعنی همزمان با شروع جنگ. این موضوع نشان میدهد بازار سفر نه فقط در سطح احساس و نگرانی، بلکه در سطح رفتار عملی کاربران نیز بلافاصله به بحران واکنش نشان داد. روند لغو رزرو پیش و پس از نوروز 1404 و 1405 البته لغوهایی که در ۹ اسفند ثبت شدهاند، لزوماً فقط مربوط به ورود همان روز نبودهاند. بخشی از این کنسلیها میتوانسته مربوط به سفرهای روزهای بعد، تعطیلات پیش رو، یا حتی رزروهای نوروزی باشد که کاربران پیشتر انجام داده بودند اما با شروع جنگ تصمیم به لغوشان گرفتند.
پس از افت ۹ اسفند، جستوجو بهتدریج بازگشت و در روزهای نزدیک به نوروز دوباره اوج گرفت؛ تا جایی که بیشترین میزان جستوجو در جاباما، دقیقاً در ۱ فروردین ۱۴۰۵، همزمان با عید نوروز ثبت شد. این روند میتواند نشان میدهد شوک جنگ، رفتار کاربران را بهشدت متوقف کرد، اما نوروز همچنان موتور اصلی میل به سفر باقی ماند. یعنی حتی در روزهای جنگی، آیین نوروز توانست میل به جابهجایی، دیدار و فاصله گرفتن از وضعیت بحران را دوباره فعال کند.
در میان مقاصد مشخص، چالوس و نوشهر که در سال گذشته در فهرست ۱۰ مقصد برتر نبودند، در نوروز ۱۴۰۵ جایگاه بالاتری گرفتند. در مقابل، قشم از رتبه ۵ به رتبه ۳۰ سقوط کرد و اصفهان -یک از مقاصد کلاسیک سفرهای نوروزی- به رتبه ۲۰ رسید. در این بازه، شمال ایران در دادههای جستوجوی جاباما پررنگتر شد. به نظر میرسد برای بخشی از کاربران، شمال فقط مقصدی تفریحی نبود؛ بلکه گزینهای نزدیکتر، فوریتر و کنترلپذیرتر بود. مقصدهای دورتر و پرریسکتر، در مقایسه با مقصدهایی که امکان تصمیمگیری و بازگشت سریعتری فراهم میکردند، اولویت کمتری گرفتند.
اقامتگاه روستایی؛ انتخابی برای فاصله گرفتن از شهر با نگاه به رتبهبندی انواع رستههای اقامتگاهی در جستوجوی کاربران میبینیم که بعضی از رستهها جایگاه نسبتاً ثابتی داشتهاند، اما برخی دیگر جابهجا شده اند. نمونه آن ویلا و بومگردی است. این جابهجایی در میان رستههای کمجستوجوتر هم دیده میشود. نکته مهمتر تغییر جایگاه اقامتگاه روستایی است. این رسته که در نوروز ۱۴۰۴ در انتهای رتبهبندی قرار داشت، در نوروز ۱۴۰۵ اولویت بیشتری پیدا کرد. اقامتگاه روستایی با ۵۴ درصد رشد نسبت به مدت مشابه سال قبل یعنی بازه اسفند ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۴. این تنها دستهای بود که در میانه جنگ نهتنها افت معنادار نشان نداد، بلکه با رشد جستوجو همراه شد. این رفتار میتواند نشان دهد که اقامتگاه روستایی در شرایط بحران، فقط به عنوان یک تجربه طبیعتگردی دیده نشد. برای بخشی از کاربران، این نوع اقامتگاه به نمادی از فاصله گرفتن از تراکم شهری، آرامش روانی و دور شدن از شلوغی خبرها هم معنا شود.
منبع
