رشد فروش پلتفرم‌های آنلاین در دوره‌های جهش ارزی، لزوما نشانه رونق بازار نیست. بخشی از این افزایش می‌تواند حاصل جلو افتادن خرید خانوارها در انتظار افزایش قیمت‌ها باشد. بررسی روند فروش حقیقی پلتفرم‌ها در کنار نرخ ارز نشان می‌دهد که رشد فروش حتی در دوره‌های ثبات یا کاهش نرخ ارز نیز ادامه داشته است. موضوعی که نشان می‌دهد نوسانات ارزی، تنها عامل توضیح‌دهنده رشد تجارت آنلاین نیست.
یکی از مواردی که در طول زمان وجود داشته و در سال‌های اخیر نیز بیشتر حس می‌شود نوسانات نرخ ارز است. نوسانات نرخ ارز روی بازارها و رفتار خریداران موثر است. در صورت انتظار افزایش نرخ ارز و قیمت، برخی خانوارها ممکن است خرید کالاهای بادوامی مانند موبایل و لوازم خانگی را جلو بیندازند. در نتیجه، فروش پلتفرم‌ها در زمان شوک ارزی ممکن است که به طور موقت تغییر کند. هرچند که این تغییر الزاما پایدار نیست و ممکن است روی روند کلی هیچ اثری نداشته باشد. گزارش سال ۱۴۰۳ انجمن تجارت الکترونیک تهران که با همکاری شرکت مشاوره بانا تهیه شده است، شامل اطلاعاتی است که می‌تواند در تحلیل رفتار مصرف‌کننده در مواجهه با شوک‌های ارزی کمک‌کننده باشد. در شکل زیر می‌توان میزان فروش حقیقی موبایل در پلتفرم‌ها را در زمان‌های مختلف مشاهده کرد. هرچند که می‌توان دید در زمانی‌هایی که شوک ارزی وجود داشته فروش این محصول نیز بالاتر رفته است. اما باید گفت که شبیه به این روند در سال‌های دیگر و در ماه‌های منتهی به آخر سال نیز کم و بیش مشاهده می‌شود.
سوال مهم دیگر این است که اثرات این نوسانات روی فروش پلتفرم‌ها چه بوده؟ شکل زیر فروش حقیقی پلتفرم‌ها را به همراه قیمت دلار به صورت ماهانه نشان می‌دهد. نکته قابل توجه، هم‌حرکتی و روند صعودی نرخ ارز با مجموع فروش حقیقی شرکت‌ها است. هرچند که این مشاهده لزوما نمی‌تواند نشان‌دهنده این موضوع باشــد که افزایش نرخ ارز، میزان خرید از پلتفرم‌های آنلاین را افزایش می‌دهد. قابل مشاهده است که در نیمه ابتدایی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ که نرخ ارز روندی خنثی و تا حدودی کاهشی را طی کرده، میزان فروش حقیقی پلتفرم‌ها روند صعودی داشته است که این امر می‌تواند بیش از پیش نشان دهد که شاید این پلتفرم‌ها در روند رشد خود هستند؛ چه قیمت دلار بالا برود و چه ثابت بماند.
در نهایت باید گفت که برای دانستن رابطه علی بین اثرات نرخ ارز و فروش پلتفرم‌ها به داده‌های با تواتر بیشتر و همچنین کنترل کردن متغیرهای دیگر و نیز روند‌های گذشته این پلتفرم‌ها نیاز داریم. در مجموع اما، داده‌های گزارش نشان می‌دهد که نوسانات نرخ ارز می‌تواند زمان خرید خانوار را به‌ویژه در بازار کالاهای بادوامی مانند موبایل و لوازم خانگی، تغییر دهد. افزایش فروش در برخی دوره‌های جهش ارزی می‌تواند ناشی از جلو انداختن خرید در انتظار افزایش قیمت باشد؛ بنابراین نباید آن را الزاما نشانه رونق بازار یا افزایش قدرت خرید خانوار دانست. از طرف دیگر، ادامه رشد حقیقی فروش پلتفرم‌ها در مقاطعی که نرخ ارز ثابت یا کاهشی بوده، نشان می‌دهد که روند گسترش آنها تنها با تحولات ارزی توضیح داده نمی‌شود. افزایش اعتماد کاربران، قیمت‌های موجود در پلتفرم‌ها و تغییر تدریجی عادت خرید در این روند نقش مهمی دارد.
منبع
