مراکز نوآوری و شتابدهندهها مانند همه ارکان اقتصادی درگیر استراتژی بقا و مدیریت سرمایه هستند و در ادامه این چرخه استارتآپهایی ایستادهاند که بهطرز عمیق و جدی شکننده شدهاند. جنگ، تورم اقتصادی و قطعی اینترنت، این بازیگران را به سمت سیاستهای انقباضی، توقف سرمایهگذاریهای تازه و بازتعریف نقششان در زیستبوم نوآوری حرکت داده است.
بهگزارش پیوست، شرایط کشور به سمتی میرود که اولویتهای شرکتهای سرمایهگذار و پیشرو در اکوسیستم فناور و نوآور برآورده کردن اهداف و اولویتهای شرکت اصلی خود شده است. در این رویکر بدنه استارتآپی بیش از پیش آسیبپذیر شده و ممکن است در برابر هر تکانه سیاسی و اقتصادی از زمین بازی فاصله بگیرد.
طبق گفته فعالان و کارشناسان این حوزه، کاهش هزینهها، تدوین برنامههای کوتاهمدت، استفاده از ظرفیتهای بهوجود آمده، راهیابی به بازارهای بینالمللی از جمله پیشنهادات عبور از این دوران عنوان شده است.
حامد عبودی، مدیر اجرایی مرکز نوآوری نکسترا اشاره کرد که شرایط جنگی و قطعی اینترنت بهطور مستقیم روند کاری مراکز نوآوری و شتابدهندهها را تحت تاثیر قرار داده است. بهگفته او فارغ از هر موضوعی، قطعی دسترسی به اینترنت بینالملل از همان ابتدا یک حالت بازدارندگی برای حضور نیروی انسانی ایجاد کرد. از آنجایی که تقریبا فعالیت استارتآپها روی بسترهای دیجیتالی انجام میشود، همه ابعاد کسبوکاری استارتآپها، شتابدهندهها و روند سرمایهگذاری در نتیجه اختلال و قطعی در دسترسی به اینترنت بینالملل تحت تاثیر قرار میگیرد. اکنون که جو جنگی هم حاکم است شرایط تشدید شده و بهعبارتی فضا برای کار و فعالیت راکد میشود.
طبق گفته مدیر اجرایی نکسترا در چنین شرایطی همه شتابدهندهها و سرمایهگذاران خطرپذیر به سمت سیاست انقباضی پیش میروند. این بازیگران در درجه اول سعی میکنند سرمایهگذاری جدیدی انجام ندهند و در ادامه اولویتهای شرکت خود و شرکت سرمایهگذار را مورد توجه قرار میدهند.
کیوان محیطمافی، مدیرعامل دیجینکست معتقدست در شرایط جنگی که با مشکلات اقتصادی و قطعی دسترسی به اینترنت بینالمللی همراه است استارتآپهایی بیشتر و شدیدتر ضربه میبینند که پشتوانه مالی نداشته باشند یا اینکه تمام کسبوکارشان به بسترهای دیجیتالی مربوط و وابسته باشد. در این حالت، احتمال بقا تضعیف شده و مشکلات متعددی مانند ورشکستگی و شکست استارتآپ قوت میگیرد.
از نگاه مدیرعامل دیجینکست، در کنار اینکه استارتآپهایی با منابع مالی محدود ریسک بیشتری تحمل میکنند و استارتآپهای دیجیتالمحور با احتمال برچیده شدن زودتر کسبوکار روبهرو هستند، قطعی اینترنت و وضعیت اقتصادی نامناسب مزید بر علت شده و بهطرز جدی درآمدزایی استارتآپها را تحت تاثیر قرار داده است.
استارتآپهای حوزه B2B هم که انتظار میرفت در مراحل پیشتر و در ردههای بعدی با خطرات کنونی مواجه شوند در زنجیره آسیبپذیری شرکتها و بنگاههای اقتصادی متضرر شده و دچار بحراناند. مدیرعامل دیجینکست با مورد توجه قرار دادن تعدیل نیروی انسانی و کاهش هزینهها توسط شرکتهای بزرگ گفت که استارتآپهای B2B نیز در این شرایط شانس چندانی برای بقا ندارند.
سبک سنگین کردن راه بقا
مفهوم مدیریت بحران در مواجهه با ماهیت هر پیشامد منفی و چالشزا تغییر میکند. از تداوم روند کاری گرفته تا توقف کامل یک کسبوکار همگی در زمره این مفهوم میگنجد. اما آنچه اهمیت مییابد زنده نگه داشتن چرخه کارست. آن هم در شرایطی که کشور تنها با یک بحران روبهرو نیست و معضلات متعددی سر راه زندگیها سبز شده است. باتوجه به نوع و هسته دیجیتالی و اینترنتمحور بودن کسبوکارهای اکوسیستم فناور و نوآور و اولویتهای مراکز نوآوری و شتابدهندهها، در حال حاضر تمام توجه و تلاشها روی استراتژی بقا متمرکزست.
طبق گفته محیطمافی، مدیرعامل دیجینکست اقدام مهمی که در این شرایط باید در دستورکار قرار بگیرد کاهش شدید هزینهها و یافتن مسیری برای نجات است. او همچنین اشاره کرد که در کنار کاهش هزینهها، ترسیم یک راهی که استارتآپها بتوانند محصولات و سرویسهای خود را با کشورهای دیگر منطبق کنند و راهی این بازارها شود موثر خواهد بود. او در ادامه افزود که یافتن شریک تجاری و همکاری با این افراد حقیقی و حقوقی بهمنظور ورود به بازارهای بینالمللی از جمله دیگر اقدامات سازندهای است که پیشنهاد داده میشود.
عبودی، مدیر اجرایی نکسترا کاهش حداکثری هزینهها را بهعنوان اولین و اصلیترین راهکار مدیریت بحران استارتآپها توصیه کرد و گفت که در این شرایط کسبوکارها باید به فکر بقا باشند تا رشد و توسعه. زیرا که تحقق توسعه در شرایط فعلی عملا چالشهای متعددی دارد و عموما این مهم از مسیر مارکتینگ و بازاریابی دیجیتالی عبور میکند که در حال حاضر فضایی برای انجام این موارد نیست. او همچنین گفت: استارتآپها باید سعی کنند تا جایی که میتوانند کسبوکار خود را با حداقل هزینه و نیرو حفظ کنند تا از این شرایط عبور کرده و پس از آن برای ادامه فعالیتشان برنامهریزی بلند داشته باشند و تصمیم بگیرند.
عبودی توجه و تمرکز به ظرفیتهای ایجاد شده از فضای جنگی و قطع دسترسی به اینترنت بینالملل را بهعنوان رویکرد پیشنهادی دیگری عنوان کرد. او در این باره توضیح داد: استارتآپها میتوانند در زمینه قطعی اینترنت بهسمت پیامرسانها و روشهای تبلیغات داخلی و پیامکی بروند و از آنها استفاده کنند.
نکته دیگری که مدیر اجرایی نکسترا به آن اشاره کرد این بود که استارتآپها سراغ بررسی و آمادهسازی طرحها و پروژههایی بروند که پس از پایان جنگ بهنسبت قبل جنگ متقاضی بیشتری خواهد داشت. حوزههایی مانند تقویت وتبدیل سازه و از این جنس کارها.
عبودی در ارتباط با اینکه آیا شرایط جنگی منجر به این شده تا برخی از استارتآپها به سمت تولید و ارائه خدمت در زمینههای مرتبط حرکت کنند گفت: طبق تجربه و شنیدهها در حال حاضر چنین اتفاقی رخ نداده اما ممکن است ایده این دست از اقدامات در ذهن برخی دوستان روشن شده باشد.
مدیر اجرایی نکسترا با مقایسه وضعیت فعلی و دوره همهگیری کرونا روند تصمیمگیری و فعالیت را تا حدودی مشابه خواند؛ اما اضافه کرد که مشخص نبودن پایان جنگ و معلق بودن این فضا مسیر تصمیمگیری را تغییر میدهد. او با اشاره به برگزاری آنلاین رویدادها و شتابدهیها و انتقال کارها در بسترهای دیجیتالی در دوران کرونا آن را اقدامی متناسب با وضعیت وقت دانست که هرچند کارایی داشت اما همین موارد نیز به بدنه کسبوکارها ضربه وارد کرد.
از تسهیل تا تعدیل
تسهیلگری، در نظر گرفتن بستههای حمایتی، اتصال اینترنت بینالملل و درک شرایط موجود از اصلیترین و پرتکرارترین انتظارات فعالان اکوسیستم اقتصاد دیجیتال از نهادهای مربوطه و رگولاتوری مطرح شده است.
مدیر اجرایی نکسترا در گفتوگو با پیوست عنوان کرد: نقشی که از رگولاتور در این بازه زمانی انتظار میرود عمدتا در بخش ارائه تسهیلات با درصد سود پایین به کسبوکارها و شتابدهندههاست. او در این باره به تجربه دوره کرونا اشاره کرد که در آن زمان یکسری حمایتهایی برای شتابدهندهها تعریف شده بود؛ اکنون نیز شرایط میطلبد تا این شکل از حمایتها مجددا صورت بگیرد. بهگفته او سرپا ماندن شتابدهندهها و شرکتهای سرمایهگذار روی تداوم فعالیت اکوسیستم استارتآپی تاثیر میگذارد.
مطالبهگری برای اتصال اینترنت بینالملل و دسترسی به آن از دیگر مواردی است که طبق گفته مدیر اجرایی نکسترا از رگولاتور انتظار میرود.
مدیرعامل دیجینکست معتقدست: استارتآپها و کسبوکارهای کوچکتر در برابر تکانههای اقتصادی و سیاسی آسیبپذیرتر هستند. از سوی دیگر استارتآپهای شناختهشده و بزرگتر به تسهیلات دولتی و حمایتهای مرتبط با جنگ دسترسی دارند. او با اشاره به این امکانات، تعدیلهای رخداده از سمت برندهای مطرح را بیتوجهی به مسئولیت اجتماعی دانست و گفت: این شرکتها بدون توجه به مسئولیت اجتماعیشان تعدیل نیرو را انجام میدهند. او علت بیتوجهی و تناقض دولت به این موضوع را نامشخص دانست و پیرو این رخداد گفت: دلیل این تناقض و بیتوجهی دولت به این موضوع دقیقا مشخص نیست؛ ولی استارتاپهای کوچکتر که صدایشان به جایی نمیرسد و حامی سازمانیافتهای ندارند، صرفا باید با شرایط بحرانی مالی و اینترنتی دست و پنجه نرم کنند و فقط سرویس خود را بالا نگهدارند و زنده بمانند و معاونت علمی و صندوق نوآوری هم تمام ذکر و خیرش استارتاپهای بزرگتر و خصولتی است.
استارتآپهای اکوسیستم در فرآیند خسارت و رکود اقتصادی سایر نهادها و بازیگران بزرگتر اقتصاد دیجیتال ایستادهاند و با توجه به ماهیت متفاوت فعالیتشان هر بحران و هر محدودیت بیش از پیش آنها را صدمهپذیر و حتی متوقف خواهد کرد. در این بین تداوم فعالیت مراکزی چون شتابدهندهها و مراکز نوآوری که میتواند از لحاظ منابع مالی و حمایتی در بقای این بازیگران نقشی داشته باشد حائز اهمیت است.
منبع
