جنگ آغاز اردوی آمادهسازی رقابتکنندگان ایرانی مسابقات جهانی مهارت ۲۰۲۶ را از بهمن ۱۴۰۴ به تیر ۱۴۰۵ موکول کرد؛ تاخیری که فرصت آمادهسازی آنها را به حدود سه ماه محدود کرد. سه ماه برای جوانانی که قرار است در شانگهای نه فقط دانش، بلکه سرعت، دقت و مهارت عملیشان را در برابر رقبایی از سراسر جهان محک بزنند. با این حال، برای بسیاری از کسانی که وارد این مسیر شدهاند، رسیدن به شانگهای تنها هدف نیست. برگزارکنندگان و مربیان میگویند قرار است از این مسیر نیروی ماهری بیرون بیاید که حتی اگر به مسابقات جهانی نرسید، چیزی برای بردن به بازار کار داشته باشد.
میان هیاهو و ترافیک همیشگی چهارراه جهان کودک، در ساختمانی حوالی خیابان دیدار شمالی، هشت جوان پشت مانیتورهایشان نشستهاند. بیشترشان از تهران نیامدهاند و بعضی تا پیش از ورود به مسابقات حتی نمیدانستند WorldSkills چیست.
حالا روزشان از هفت صبح شروع میشود و گاهی تا ۱۲ شب ادامه دارد.
آنها بخشی از تیمی هستند که برای چهلوهشتمین دوره مسابقات جهانی مهارت یا WorldSkills آماده میشود؛ بزرگترین رقابت بینالمللی مهارت که هر دو سال یکبار برگزار میشود. ایران که از سال ۲۰۰۰ عضو WorldSkills International است، سابقه بیش از دو دهه حضور در این رقابتها را دارد.
دوره امسال از ۳۱ شهریور تا ۵ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ تا ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶، در شانگهای چین برگزار میشود و رقابتکنندگان در ۶۴ رشته مهارتی با یکدیگر مسابقه خواهند داد. تیم ایران نیز بنا بر اطلاع مسئولان پروژه، برای حضور در ۲۰ رشته آماده میشود.
از مسابقهدهنده تا مربی
شرکت اسپارا، همان ساختمان حوالی چهارراه جهان کودک، یکی از محلهایی است که اردوی آموزشی رشتههای فناوری اطلاعات تیم ایران در آن برگزار میشود.
امید پاراله، مدیرعامل اسپارا، خودش از دل همین مسابقات آمده است. او سال ۱۳۹۰ در مسابقات کشوری WorldSkills مدال طلا گرفت و به گفته خودش، دو سال بعد در مسابقات ۲۰۱۳ آلمان در رشته مدیریت سیستمهای تحت شبکه چهارم شد و دیپلم افتخار گرفت.
حالا او گوشهای از سالن تمرین تیم ملی مهارت نشسته و جوانانی را نگاه میکند که مسیری شبیه مسیر خودش را طی میکنند.
پاراله میگوید: «اکثر شرکتکنندگان این رویداد از شهرستانها هستند و از هشت نفر حاضر، تنها یک نفر از استان تهران است. این افراد از اول تیر تا پایان شهریور، از هفت صبح تا ۱۲ شب در این مکان حضور دارند و آموزش میبینند.»
در اغلب رشتههای WorldSkills سقف سنی رقابتکنندگان ۲۲ سال است، هرچند برای برخی رشتهها، از جمله تعدادی از مهارتهای فناوری، این سقف بالاتر است. همین محدودیت سنی باعث شده سالن تمرین بیشتر از آنکه شبیه محیط کاری یک شرکت فناوری باشد، شبیه جمعی از دانشجویان و دانشآموزانی به نظر برسد که ناگهان باید برای یک رقابت جهانی آماده شوند.
جنگی که بیش از ۱۰۰ روز از آمادگی تیم گرفت
قرار بود اردوها از بهمن سال گذشته آغاز شود، اما جنگ برنامه آمادهسازی تیم را تغییر داد.
سپیده رحمانی، مدیر پروژه مسابقات بینالمللی WorldSkills 2026، میگوید که آغاز آموزشها به دلیل جنگ تا تیر ۱۴۰۵ عقب افتاد. از آنجایی که مسابقات در آخرین روزهای شهریور برگزار میشود، رقابتکنندگان تنها حدود سه ماه فرصت دارند خودشان را برای شانگهای آماده کنند.
نتیجه، یک اردوی فشرده است.
در یکی از اتاقهای طبقه اول اسپارا، اعضای هفت رشته نرمافزار، امنیت سایبری، مدیریت سیستمهای تحت شبکه، پردازش ابری، فناوریهای وب، توسعه نرمافزار موبایل و طراحی گرافیک تمرین میکنند.
مربیان این اردو نیز اغلب رابطهای قدیمی با WorldSkills دارند؛ بعضی زمانی خودشان رقابتکننده بودهاند، بعضی در مسابقات کشوری مقام گرفتهاند و برخی سالهاست بهعنوان کارشناس یا داور در این رقابتها حضور دارند.
میکائیل جانبازی، مدیر رشته توسعه نرمافزار موبایل، ۲۴ سال است که WorldSkills را در نقشهای مختلف تجربه کرده؛ از رقابتکننده گرفته تا داور، معاون کارشناس و کارشناس مسئول.
او میگوید هدف پروژههایی که برای رقابتکنندگان تعریف میشود فقط آموزش یک موضوع فنی نیست: «هدف اصلی تعریف پروژه برای رقابتکنندگان، آموزش تکنیکهایی است که بتوانند در کمترین زمان، بیشترین امتیاز را در مسابقه کسب کنند.»
همین «زمان» یکی از تفاوتهای مهم WorldSkills با بسیاری از رقابتهای آکادمیک است.
حامد کارگزاده، مدیر رشته شبکه و مدیریت سیستمهای تحت شبکه، از سال ۲۰۱۵ بهعنوان کارشناس مسابقات جهانی به نمایندگی از ایران در این رقابتها حضور دارد. او میگوید در WorldSkills رقابتکننده به جای پاسخ دادن به مجموعهای از پرسشهای نظری، با مسالهای نزدیک به دنیای واقعی صنعت مواجه میشود.
به گفته او: «تعریف رشتهها و فرایندهای ارزیابی آنها تا حد زیادی از سوی صنعت شکل میگیرد. در WorldSkills یک پروژه صنعتی و مبتنی بر نیاز بازار کار در اختیار رقابتکننده قرار میگیرد و او باید طی سه یا چهار روز مسابقه، علاوه بر دانش آکادمیک، توانایی مهارتی و عملی خود را نیز نشان دهد.»
آنهایی که پیش از شانگهای برنده شدهاند
اما شاید مهمترین بخش WorldSkills برای ایران نه در شانگهای، بلکه صدها کیلومتر دورتر از آن اتفاق افتاده باشد.
بیشتر جوانانی که در اردوی اسپارا حضور دارند از شهرهایی آمدهاند که دسترسی به شرکتهای فناوری و فرصتهای حرفهای در آنها با تهران قابل مقایسه نیست.
مهران یکی از آنهاست. او میگوید در شهر محل زندگیاش حتی در شعاع ۲۰۰ کیلومتری هم شرکتی در حوزه تخصصی او وجود ندارد.
مهران متولد ۱۳۸۴ و اهل بوکان است و در رشته توسعه نرمافزار موبایل با تمرکز بر اندروید رقابت میکند. برای او WorldSkills فرصتی است تا تواناییاش را در محیطی حرفهای محک بزند و مهارتهایی را تجربه کند که شاید در شرایط معمول دسترسی به آنها دشوار بود.
اما بخشی از چیزی که به دست آورده اصلا پشت مانیتور اتفاق نمیافتد. زندگی چندماهه در کنار رقابتکنندگان دورههای مختلف، مربیان و متخصصانی که سالها در صنعت فناوری کار کردهاند، او را وارد شبکهای کرده که در شهر خودش به آن دسترسی نداشته است.
ماهان هم داستان مشابهی دارد. او اهل کلیشاد در استان اصفهان است و از طریق دانشگاه با WorldSkills آشنا شد. وقتی برای نخستین بار سرفصلهای مسابقه را دید، تنها سه ماه تا رقابتهای کشوری باقی مانده بود و به گفته خودش حدود نیمی از مطالب را بلد نبود.
همین فاصله تبدیل به نقطه او شروع شد.
او طی سه ماه خودش را به مسابقات رساند، مدال نقره کشوری گرفت و در مرحله انتخابی نیز وارد اردوی آمادهسازی مسابقات جهانی شد. با این حال، وقتی از نتیجه این مسیر حرف میزند، منتظر شانگهای نمیماند. ماهان معتقد است به دلیل مهارتها و ارتباطاتی که تا همینجا به دست آورده «همین حالا هم برنده شده است.»
عطا از همه جوانتر است؛ متولد ۱۳۸۶ و اهل نکا در مازندران. او در رشته فناوریهای وب رقابت میکند و از طریق مدرسه با WorldSkills آشنا شده است. برای او هم رسیدن به این مرحله، فارغ از نتیجهای که در شانگهای رقم خواهد خورد، بخشی از موفقیت است.
وجه مشترک داستان این سه نفر شاید همین باشد: WorldSkills برای آنها فقط مسابقهای برای گرفتن مدال نیست؛ راهی است برای ورود به محیطی که پیش از این چندان در دسترسشان نبوده است.
سه ماه دیگر، جوانانی که امروز در این ساختمان حوالی چهارراه جهان کودک تمرین میکنند، در شانگهای مقابل بهترین رقابتکنندگان جوان جهان خواهند نشست. آنجا نتیجه را امتیازها، رتبهها و مدالها مشخص میکنند.
اما شاید نتیجه WorldSkills را نباید فقط در جدول مدالهای شانگهای جستوجو کرد.
برای جوانی که میگوید تا شعاع ۲۰۰ کیلومتری شهرش شرکتی مرتبط با تخصص او وجود ندارد، فاصله میان جهان کودک و شانگهای فقط چند هزار کیلومتر نیست؛ فاصله میان یاد گرفتن یک مهارت و پیدا کردن مسیری است که شاید بتواند از آن یک حرفه بسازد.
منبع
