فرآیند جذب نیروی جدید در بسیاری از واحدهای منابع انسانی کشور در فاصله ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵، ، عملاً متوقف شد. آگهیهای استخدام که بخشی ثابت از چرخه فعالیت کسبوکارها به شمار میرفتند، در سایه جنگ ۴۰ روزه به شکل محسوسی کاهش یافتند.
به گزارش پیوست، تازهترین گزارش تحلیلی پلتفرم «ای-استخدام» که وضعیت آگهیهای استخدامی را در استانهای مختلف بررسی کرده، تصویری روشن از این افت ارائه میدهد؛ تصویری که در آن تهران با کاهش ۸۸ درصدی، بیشترین افت را تجربه کرده و هرمزگان در رتبه بعدی قرار دارد.
همه استانها یک روایت مشترک دارند
«ای-استخدام» برای ارزیابی اثر جنگ بر بازار کار، دو مبنای مقایسه را در نظر گرفته است؛ نخست، مقایسه تعداد آگهیهای منتشرشده در دوره جنگ با بازه مشابه سال قبل (۹ اسفند تا ۱۹ فروردین) و دوم، مقایسه همین دوره با ۴۰ روز پیش از آغاز جنگ.
هر دو مقایسه، با وجود تفاوت در نقطه مرجع، به یک نتیجه مشترک میرسند: افت آگهیهای استخدامی پدیدهای محدود به چند استان یا صنعت خاص نبوده و در سراسر کشور مشاهده شده است. در همه مناطق، تعداد آگهیهای استخدامی دستکم ۵۰ درصد کاهش یافته است.
اگرچه کاهش فرصتهای شغلی در سراسر کشور مشاهده میشود، شدت آن در همه مناطق یکسان نیست. تهران، هرمزگان و بوشهر بیشترین کاهش را تجربه کردهاند؛ استانهایی که در برخی سنجشها افت آگهیهای استخدامی در آنها از مرز ۸۰ درصد نیز عبور کرده است.
این الگو اتفاقی نیست. تهران بهعنوان مرکز تصمیمگیری و فعالیت اقتصادی کشور و استانهای جنوبی به دلیل نزدیکی جغرافیایی به کانونهای درگیری، بیشترین سطح نااطمینانی را در این دوره تجربه کردند. در مقابل، استانهای شمالی و شرقی که فاصله بیشتری از مناطق بحرانی داشتند، کاهش کمتری را ثبت کردند؛ هرچند در این مناطق نیز افت استخدام همچنان چشمگیر بوده است. استانهای مرکزی و غربی نیز در میانه این طیف قرار گرفتهاند و روندی مشابه را تجربه کردهاند.
چرا استخدام متوقف شد؟
پشت این ارقام، منطق اقتصادی روشنی قرار دارد. در شرایط جنگ، مهمترین دارایی بنگاهها، امکان پیشبینی آینده است؛ قابلیتی که در این دوره تا حد زیادی از بین رفت. وقتی چشمانداز تقاضا، وضعیت زنجیره تامین، ثبات بازار و حتی تداوم فعالیت روزانه کسبوکارها نامشخص باشد، طبیعی است که شرکتها تصمیمهای بلندمدت و پرهزینه را به تعویق بیندازند.
استخدام نیروی جدید نیز یکی از همین تصمیمهاست. بسیاری از کارفرمایان در این دوره، به جای توسعه کسبوکار، منابع خود را صرف حفظ نیروهای موجود، مدیریت نقدینگی و عبور از شرایط بحرانی کردند. در نتیجه، بسیاری از برنامههای جذب نیرو لغو نشد، بلکه تا روشنتر شدن شرایط اقتصادی و امنیتی به حالت انتظار درآمد.
افت استخدام؛ یک شاخص پیشنگر اقتصاد
کاهش آگهیهای استخدامی تنها به معنای کمتر شدن فرصتهای شغلی نیست. در اقتصاد، روند جذب نیرو یکی از شاخصهای پیشنگر به شمار میرود؛ شاخصی که نشان میدهد بنگاهها چه برداشتی از آینده بازار دارند. شرکتها زمانی نیروی جدید استخدام میکنند که به تداوم تقاضا، ثبات محیط کسبوکار و امکان برنامهریزی برای ماههای آینده اطمینان داشته باشند. برعکس، وقتی نخستین واکنش آنها توقف استخدام است، میتوان آن را نشانهای از افزایش نااطمینانی و کاهش تمایل به سرمایهگذاری دانست.
از این منظر، افت گسترده آگهیهای استخدامی در دوره جنگ، صرفاً یک تغییر در بازار کار نیست؛ بلکه بازتابی از تغییر انتظارات فعالان اقتصادی است. به همین دلیل نیز بازگشت تعداد آگهیهای استخدامی به سطح پیش از جنگ، میتواند یکی از نخستین نشانههای احیای اعتماد در اقتصاد باشد؛ حتی پیش از آنکه این تغییر در شاخصهایی مانند تولید، سرمایهگذاری یا رشد اقتصادی دیده شود.
بازاری که هنوز در انتظار بازگشت اعتماد است
دادههای «ای-استخدام» نشان میدهد جنگ ۴۰ روزه تنها بر زیرساختها یا فعالیت روزمره کسبوکارها اثر نگذاشت، بلکه بازار کار را نیز وارد دورهای از انتظار و احتیاط کرد. افت ۸۰ درصدی آگهیهای استخدامی در تهران و استانهای جنوبی و کاهش دستکم ۵۰ درصدی در سایر مناطق، نشان میدهد اولویت بسیاری از بنگاهها در این دوره، نه توسعه، بلکه حفظ وضعیت موجود بوده است.
این گزارش همچنین یادآور میشود که احیای بازار کار، صرفاً با پایان یافتن درگیریها رخ نمیدهد. آنچه باید به بازار بازگردد، «قابلیت پیشبینی» و «اعتماد» است؛ دو مؤلفهای که معمولاً دیرتر از پایان یک بحران امنیتی احیا میشوند و تا زمانی که بازنگردند، تصمیم برای استخدام نیز با احتیاط همراه خواهد بود.
بازار کار معمولاً آخرین بخشی است که به بحران واکنش نشان میدهد و آخرین بخشی هم هست که از آن خارج میشود. اگر نااطمینانی سیاسی و امنیتی و جنگ ادامه یابد، کاهش آگهیهای استخدامی ممکن است به یک نوسان کوتاهمدت محدود نماند و به نشانهای از تعویق سرمایهگذاری و توسعه کسبوکارها در ماههای آینده تبدیل شود.
منبع
