همزمان با آغاز بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل، شبکه اجتماعی ایکس در ۷۲ ساعت گذشته به یکی از مهمترین میدانهای جدال سیاسی بر سر اینترنت تبدیل شد؛ از مقامهای دولتی که بازگشت اینترنت را «گام نخست دسترسی آزاد» توصیف کردند تا مخالفانی که تصمیم ستاد ساماندهی فضای مجازی را خلاف قانون دانستند.
به گزارش پیوست، در گروه حامیان بازگشایی اینترنت، بیشتر موضعگیریها از سوی اعضای دولت، مدیران حوزه فناوری و فعالان اقتصاد دیجیتال منتشر شد. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور و رئیس ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی، از مهمترین مقامهایی بود که مستقیماً در ایکس از تصمیم اخیر دفاع کرد. او پس از ابلاغ مصوبه در حساب کاربری خود نوشت: «پیرو ماموریت رئیسجمهور محترم و در راستای وعده دولت، گام نخست دسترسی آزاد و ضابطهمند به فضای مجازی برداشته شد.» عارف همچنین بازگشایی اینترنت را عاملی برای «هموار شدن خدمات هوشمند»، تحقق مطالبات مردم و رفع موانع توسعه دانشبنیان دانست.
اهمیت توییت عارف فقط در اعلام بازگشایی اینترنت نبود؛ بلکه ادبیاتی که او استفاده کرد نشان میداد دولت تلاش دارد اینترنت را بخشی از پروژه توسعه اقتصاد دیجیتال و حکمرانی هوشمند معرفی کند. استفاده از عبارت «گام نخست» نیز این برداشت را تقویت کرد که دولت میخواهد بازگشت اینترنت را آغاز یک مسیر تدریجی نشان دهد، نه صرفاً اقدامی موقت برای عبور از بحران.
علی احمدنیا، رئیس امور اطلاعرسانی دولت، نیز از فعالترین چهرههای دولتی در دفاع از بازگشایی اینترنت بود. او در یکی از پستهای پربازدید خود نوشت: «کشوری که بیش از ۳۰ میلیون جانفدای رسمی دارد از دسترسی آزاد به اینترنت هراسی ندارد.» احمدنیا همچنین تأیید کرد که رأی مثبت دولت در ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی به ریاست عارف، در نهایت با ابلاغ مسعود پزشکیان به اجرای بازگشت اینترنت منجر شده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز در موضعی مشابه اعلام کرد ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی با بازگشایی اینترنت موافقت کرده و این تصمیم از سوی مسعود پزشکیان ابلاغ شده است. هرچند رئیسجمهور مستقیماً درباره اینترنت در ایکس پستی منتشر نکرد، اما تقریباً تمام روایتهای رسمی دولت، بازگشایی اینترنت را به تصمیم و حمایت مستقیم او نسبت دادند.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، نیز با اشاره به نتایج برخی نظرسنجیها نوشت موافقان ادامه محدودیت اینترنت کمتر از ۹ درصد هستند. این موضع را میتوان یکی از صریحترین واکنشهای دولتی علیه تداوم محدودیتها دانست؛ واکنشی که تلاش داشت بازگشایی اینترنت را نه صرفاً یک تصمیم اجرایی، بلکه مطالبه اکثریت جامعه معرفی کند.
در کنار این مواضع، سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با لحنی تندتر به مخالفان اینترنت بینالملل واکنش نشان داد. او در ایکس نوشت: «گویا برخی خودتحریمی را برای اینترنت بینالملل در نظر داشتهاند… ایران عزیز و مقتدر را با خودتحریمیها تضعیف نکنیم.» توییتی که بهوضوح بخشی از جریان حامی محدودسازی اینترنت را هدف قرار میداد و نشان میداد شکاف بر سر اینترنت حالا از سطح فنی و اجرایی فراتر رفته و به اختلافی سیاسی درون حاکمیت تبدیل شده است.
در میان مدیران حوزه فناوری، رضا باقریاصل رئیس مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات سازمان برنامه و بودجه کشور، از صریحترین مواضع حمایتی را مطرح کرد. او در ایکس نوشت: «ایجاد دسترسی آزاد و ضابطهمند به اینترنت مسئولیت قانونی دولت برای ایجاد عادلانه فرصتهای اشتغال، فناوری و نوآوری است.» باقریاصل همچنین خطاب به تصمیمگیران نوشت: «دست مریزاد که کشور را از یک بنبست غیرعقلایی نجات دادید.»
ادبیات باقریاصل در مقایسه با بسیاری از موضعگیریهای محتاطانهتر دولت، تندتر و مستقیمتر بود. او عملاً محدودیت اینترنت را «بنبست غیرعقلایی» توصیف کرد و مسئله اینترنت را از سطح یک بحث امنیتی، به موضوعی اقتصادی و توسعهای تبدیل کند.
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، نیز در چندین پست از بازگشایی اینترنت حمایت کرد. او نوشت: «هاشمی و تیمش برای باز شدن اینترنت کم تلاش نکردند. اما این فقط اول راه است.» الفتنسب در پستهای دیگری نیز اینترنت را زیرساخت اقتصاد دیجیتال دانست و از ضرورت رفع نااطمینانی برای کسبوکارها گفت. مواضعی که نشان میدهد بخش خصوصی همچنان مسئله اصلی را نه صرفاً بازگشت اینترنت، بلکه رفع محدودیتهای گستردهتر و پایان وضعیت ناپایدار فعلی میداند.
در سمت مقابل، مخالفان بازگشایی اینترنت نیز بیکار ننشستند. هر چند چهرههای سرشناس آنها در شبکه اجتماعی ایکس به صورت مستقیم موضعی نگرفتند و چیزی ننوشتند اما نقل قولهای آنها در این فضا از سمت رسانههای مختلف منتشر شده است. احمد راستینه، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس، از جمله چهرههایی بود که بهشدت به تصمیم ستاد ساماندهی فضای مجازی حمله کرد. او این ستاد را فاقد صلاحیت قانونی دانست و از رئیسجمهور خواست در تصمیم خود تجدیدنظر کند. راستینه همچنین با اشاره به «خطرات فرهنگی و امنیتی» بازگشایی اینترنت، ادبیاتی نزدیک به جریان حامی محدودیتهای شدید اینترنت را تکرار کرد.
در کنار این مواضع رسمی، بخشی از فضای ایکس نیز در اختیار واکنشهای غیرمستقیم و طنز سیاسی بود.
بررسی مجموع این موضعگیریها نشان میدهد روایت غالب در ایکس طی روزهای گذشته، حمایت از بازگشت اینترنت و انتقاد از ادامه محدودیتها بوده است. با این حال، حتی حامیان دولت نیز کمتر از «رفع کامل فیلترینگ» حرف میزنند و بیشتر از «بازگشت به شرایط پیش از بحران» یا «دسترسی آزاد و ضابطهمند» صحبت میکنند.
با توجه به حجم واکنشها و شکاف آشکاری که میان موافقان و مخالفان بازگشایی اینترنت شکل گرفته، به نظر میرسد جدال سیاسی بر سر اینترنت در روزهای آینده نیز ادامه پیدا کند؛ بهویژه آنکه دولت از «گام نخست» صحبت میکند و منتقدان همچنان نسبت به هرگونه کاهش محدودیتها واکنش تند نشان میدهند.
منبع
