بازی‌سازان: قطعی اینترنت، فرصت تبدیل شدن ایران به قطب دیتاسنتری منطقه را از بین برد

به گزارش پیوست، جنگ اخیر و اختلال‌های گسترده اینترنت، حالا فشار مضاعفی بر صنعت بازی ایران وارد کرده است؛ فشاری که از آسیب به زیرساخت‌ها و توقف توسعه بازی‌ها تا از دست رفتن اعتبار بین‌المللی و کاهش امکان همکاری خارجی را شامل می‌شود. در چنین شرایطی، بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای از ارائه اینترنت محدود به بازی‌سازان خبر می‌دهد، اما فعالان این صنعت می‌گویند مشکل فراتر از دسترسی موقت به اینترنت است. هرچند آسیب‌های جنگ اخیر به این حوزه کم نبود و ۶۸ میلیارد تومان خسارت مستقیم جنگ به زیرساخت‌های بازی‌سازی است.

صنعت بازی ایران در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از بحران‌های همزمان مواجه شده است؛ از اختلال و قطعی اینترنت و محدود شدن دسترسی به ابزارهای توسعه گرفته تا آسیب به زیرساخت‌ها، اختلال در پرداخت‌ها، قطع ارتباط با کاربران بین‌المللی و افزایش بی‌اعتمادی شرکت‌های خارجی به زیرساخت ایران. فعالان این حوزه می‌گویند تداوم این وضعیت نه‌تنها روند توسعه بازی‌ها را مختل کرده، بلکه جایگاه بین‌المللی بازی‌سازان ایرانی و امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی را نیز تحت تاثیر قرار داده است. علی نادعلی‌زاده، مدیرعامل استودیو بازی‌سازی تاد، در گفت‌وگو با پیوست توضیح داد: قطعی اینترنت باعث می‌شود بازی‌هایی که نشر بین‌الملل دارند و بازی اینترنتی هستند، ارتباط بین داخل و خارج‌شان قطع شود. زمانی که پیش‌بینی از شرکت‌های بازی‌سازی برای سرورهای بازی داخل و خارج ایران جدا نشده باشد، در چنین شرایطی یک طرف بازی قطع می‌شود.

او با اشاره به تجربه استودیوهای ایرانی گفت: بازی داشتیم که موقع قطع اینترنت، بازی‌کنان دسترسی‌شان را به سرور از دست دادند؛ یا سرور خارج ایران بود یا داخل ایران و بازی‌کن بین‌المللی زمانی که به داخل ایران وصل می‌شد، دسترسی را از دست می‌داد. این موضوع اعتبار بازی ایرانی و برندی که با آن همکاری می‌شد را خدشه‌دار می‌کند و حتی اعتبار ایران و مرکز داده ایران نیز آسیب می‌بیند.

به گفته او، این وضعیت باعث شده نگاه جهانی به دیتاسنترهای ایران تغییر کند: به ایران اینگونه نگاه می‌شود که اگر سروری در مرکز داده ایران قرار داده می‌شود، قرار است فقط به کاربر ایرانی سرویس دهد و معنی ندارد کاربری از سایر کشورها به سروری در ایران وصل شود.

نادعلی‌زاده معتقد است ایران می‌توانست به هاب دیتاسنتری منطقه تبدیل شود. او در این خصوص گفت: اگر قرار بود ما زیرساخت فناوری و دیتاسنتر توسعه دهیم، به دلیل قیمت پایین انرژی و قیمت پایین میزبانی، مزیت رقابتی خوبی ایجاد می‌شد و باعث ارزآوری در کشور می‌شد. اگر ما دنبال این هستیم که ایران در منطقه حرفی برای گفتن داشته باشد، قطعی سرور از بیرون به داخل بی‌معنا است و حتما باید سرویس‌هایی که بین‌المللی هستند، جلوی قطعی‌شان گرفته شود حتی اگر شرایط امنیتی باشد.

قطع اینترنت اعتبار ایران را نابود می‌کند

مدیرعامل استودیو تاد یکی دیگر از بحران‌های صنعت بازی را قطع ابزارهای توسعه دانست: وقتی ابزارهای توسعه قطع می‌شود، کار تمام شرکت‌های بازی‌سازی می‌خوابد. او به نمونه‌ای اشاره کرد که در آن یک بازی پس از انتقال سرور به داخل ایران، امکان ساخت آپدیت جدید را از دست داده بود و این باعث شد تا مدتی بازی از دسترس کاربران خارج شود.

نادعلی‌زاده معتقد است رشد مقطعی درآمد بازی‌های داخلی در زمان قطعی اینترنت، در برابر زیان‌های بزرگ‌تر بین‌المللی ناچیز است زیرا عمده درآمد با نشر بازی‌های بین‌الملل است و ضرری که بابت این موضوع ایجاد می‌شود، بسیار بزرگ‌تر از رشدی است که داخل ایران ایجاد می‌شود.

او با مقایسه صنعت بازی با سرویس‌های بومی گفت: سرویس بازی با سرویس‌هایی مثل اسنپ، دیجی‌کالا و علی‌بابا متفاوت است زیرا این‌ها سرویس بومی هستند و فروش خارج کشور ندارند اما بازی به صورت بین‌مرزی جابه‌جا می‌شود.

نادعلی‌زاده نسبت به عادی شدن اینترنت محدود برای شرکت‌ها هشدار داد و گفت: اگر عادت کنیم که فقط شرکت‌ها به هر نحوی اینترنت داشته باشند و مردم نداشته باشند، دچار کج‌سلیقگی و افت کیفیت در کل صنعت می‌شویم. در نتیجه بازی داخلی هیچ وقت رشد نمی‌کند زیرا نیازی به رشد و رقابت نمی‌بیند. قطع کردن ایران از جهان شبیه صنعت خودرو می‌شود که واردات قطع می‌شود و کیفیت داخلی افت می‌کند و صادرات بی‌معنی می‌شود.

به اعتقاد او، فاصله ایران با صنعت جهانی بازی بیشتر از آنکه ناشی از محدودیت اینترنت باشد، به نبود سرمایه‌گذاری خارجی و تحریم‌ها بازمی‌گردد زیرا چیزی که بازار ترکیه را متحول کرده، اینترنت نیست، بلکه سرمایه‌گذار خارجی است. او تاکید کرد نبود پایداری ارتباطات باعث شده هیچ شرکت خارجی حاضر نباشد سرور خود را در ایران نگه دارد در نتیجه هیچ‌کس سروراش را در ایران نمی‌گذارد، درحالی که ایران می‌تواند هاب منطقه‌ای دیتاسنتر باشد.

در همین خصوص احسان جازم، معاون حمایت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، در گفت‌وگو با پیوست با اشاره به وابستگی کامل صنعت بازی به اینترنت گفت که اینترنت حوزه‌ای است که همه بخش‌های بازی‌سازی به آن نیاز دارند، مخصوصا در بخش‌هایی مثل ناشران بین‌المللی و بازی‌های بومی‌سازی‌شده. ما سعی کردیم با رای‌زنی‌هایی که با مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات داشتیم، اینترنت را هرچند به صورت محدود در اختیار بازی‌سازان قرار دهیم.

او با اشاره به راه‌اندازی دسترسی محدود اینترنت برای بازی‌سازان گفت که گیمرها و استریمرها می‌‌توانند گزارش خرابی بازی یا اپراتور را ثبت کنند. البته سرویس اینترنت فعلا به بازی‌سازان و ناشران اختصاص داده شده است زیرا پهنای باند خیلی محدود است و نمی‌توانیم همزمان به چندین نفر سرویس ارائه دهیم. اما برنامه داریم در آینده به گیمرها هم اینترنت بدهیم و استارت این موضوع خورده است. به گفته او، تاکنون حدود ۹۰۰ نفر از این اینترنت استفاده کرده‌اند و بیش از ۱۰ هزار گزارش خرابی نیز ثبت شده که بیشتر آنها مربوط به گیمرها بوده است.

جازم در بخش دیگری از صحبت‌هایش به یکی از چالش‌های قدیمی صنعت بازی ایران اشاره کرد؛ فعالیت بین‌المللی بدون امکان اعلام هویت ایرانی. او گفت: ما تا قبل از جنگ هم بازی‌هایی داشتیم که در سطح بین‌الملل مطرح بودند اما به دلیل تحریم، خیلی از بازی‌سازان نمی‌توانند بگویند که ایرانی هستند. به همین دلیل در بسیاری از موارد به اسم شرکت‌های خارجی کار کردند و متضرر شدند.

به گفته معاون بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، بنیاد تلاش می‌کند با استفاده از کارگزاران بین‌المللی مسیر نشر جهانی را تسهیل کند: ما سعی می‌کنیم که با استفاده از کارگزاران بین‌المللی، فرایند نشر را راحت‌تر کنیم تا فعالیت بازی‌سازها در عرصه جهانی راحت‌تر و گسترده‌تر باشد. این مسیر با همکاری وزارت صمت دنبال می‌شود اما در حال حاضر اولویت بنیاد، تولید محصولات باکیفیت‌تر است.

اینترنت طبقاتی صنعت بازی را شبیه خودروسازی می‌کند

ایمان گلکار، بنیان‌گذار استودیو بازی‌سازی کاریزما، نیز در گفت‌وگو با پیوست تصویری مشابه از وضعیت فعلی ارائه می‌دهد. او گفت: قطعی اینترنت باعث می‌شود حجم خوبی کاربر سمت بازی‌های داخلی بیاید و مشتری داخلی زیاد شود اما کیفیت محصول افت می‌کند و حجم پرداخت‌ها به آن میزان زیاد نمی‌شود. به گفته او، این رشد فروش تنها مقطعی بوده است. به صورت مقطعی یک رشد هفت درصدی روی فروش داشتیم اما این رشد خیلی زود از بین می‌رود.

گلکار تاکید کرد: بزرگ‌ترین آسیب، توقف توسعه است. توسعه ما کاملا متوقف شده است و دولوپرها هم کارایی ندارند. ما از طریق فیلترشکن سعی می‌کنیم فضا را برای دولوپرها مهیا کنیم اما سرعت انجام کار بسیار پایین است زیرا پایدار نیست.

او همچنین به اختلال‌های گسترده در سرویس‌دهی اشاره کرد: در این مدت همه بازی‌های ما روی همراه اول بلاک شد و ۴۰ درصد کاربرها نمی‌توانستند وارد بازی شوند. یک روز پرداخت‌ها کار نمی‌کرد، یک بار IP قطع می‌شد و بسیاری از اوقات دیتاسنتر آسیب دید.

به گفته گلکار، بازی‌های این استودیو به صورت میانگین روزانه ۱۰ درصد از زمان در دسترس نبوده‌اند و ۱۵ تا ۲۰ درصد پرداخت‌ها نیز با مشکل مواجه شده است. اینترنت ملی پاسخگوی نیاز صنعت بازی نیست زیرا شاید اینترنت ملی در سرویس دادن به مشتری نهایی در شبکه داخلی پیش برود، البته آن هم با سرعت بسیار پایین اما با شبکه داخلی هیچ توسعه‌ای برای ما مقدور نیست.

او هشدار داد سرعت پیشرفت فناوری جهانی، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، فاصله ایران با جهان را بیشتر کرده است. به گفته گلکار، قبل‌تر هم عقب بودیم اما حالا کلی تکنولوژی جدید آمده که از آن بی‌خبریم و در لایه رقابت هیچ شانسی وجود ندارد. مدل طراحی‌ها متفاوت شده و به نظر می‌رسد ما در ۱۰ سال پیش هستیم.

بنیان‌گذار استودیو کاریزما همچنین تاکید کرد اینترنت پرو راه‌حل این بحران نیست: حتی اگر اینترنت پرو بدهند، با محدودیتی که روی پهنای باند وجود دارد کیفیت بسیار پایین است و قیمت آن دو برابر است.

مجموع صحبت‌های فعالان صنعت بازی نشان می‌دهد چالش اصلی این صنعت صرفا اختلال اینترنت نیست، بلکه شکاف میان ماهیت جهانی صنعت بازی و سیاست‌گذاری محلی در حوزه ارتباطات است. صنعتی که بخش مهمی از درآمد، توسعه، زیرساخت و حتی اعتبارش وابسته به ارتباط پایدار با جهان است، حالا میان تحریم، جنگ، محدودیت اینترنت و نبود سرمایه‌گذاری خارجی گرفتار شده است.

در چنین شرایطی، هرچند ارائه اینترنت محدود به بازی‌سازان می‌تواند بخشی از مشکلات روزمره را کاهش دهد، اما فعالان این حوزه معتقدند بدون اینترنت پایدار، دسترسی آزاد به ابزارهای توسعه، امکان تعامل جهانی و سرمایه‌گذاری خارجی، صنعت بازی ایران نه‌تنها از رقابت جهانی عقب می‌ماند بلکه حتی مزیت‌های بالقوه خود برای تبدیل شدن به هاب منطقه‌ای فناوری را نیز از دست خواهد داد.