آمازون از نسل جدید هوش مصنوعی Nova و ابزاری برای شخصی‌سازی پایه‌ای مدل‌‌ها رونمایی کرد

به گزارش پیوست به نقل از مجله وایرد، این قابلیت، برخلاف روش‌های رایج Fine-tuning که برای مدل‌هایی چون GPT از اوپن‌ای‌آی یا جمینای گوگل در دسترس است، به مشتریان اجازه می‌دهد در مراحل مختلف آموزش یک مدل پایه دخالت کنند و حتی در مرحله حساس و پرهزینه «پیش‌آموزش سفارشی» که معمولاً فقط در اختیار آزمایشگاه‌های بزرگ است، به شخصی‌سازی بپردازند.

مدل نوا که آمازون در کنفرانس سالانه خود از آن رونمایی کرد یک خانواده چهارنفره است:

• Nova 2 Lite: مدل سبک برای کاربردهای عمومی و سریع
• Nova 2 Pro: مدل توانمندتر با کارایی نزدیک به GPT-5 و Gemini 3
• Nova Sonic: مدلی برای مکالمه لحظه‌ای و پردازش صوت
• Nova 2 Omni: مدل چندرسانه‌ای پیشرفته که امکان پردازش ترکیبی متن، تصویر، صدا و ویدیو را دارد و توان انجام نوعی «استدلال شبیه‌سازی‌شده» را خواهد داشت

طبق ادعای آمازون نسخه Nova 2 Pro با مدل‌هایی مثل GPT-5.1، جمینای ۳ پرو و Claude Sonnet 4.5 رقابت می‌کند و در برخی معیارها حتی عملکرد بهتری را نسبت به این رقبای بزرگ به ثبت رسانده است. این شرکت همچنین ادعا می‌کند که نسخه Omni نخستین مدل چندرسانه‌ای کامل با توان پشتیبانی فراتر از ورودی‌های متنی است و می‌تواند براساس تصاویر، صوت و ویدیو نیز به استدلال بپردازد.

قابلیت Nova Forge: ساخت مدل‌های پیشرفته سفارشی

شرکت همچنین از ابزاری به نام Nova Forge رونمایی کرده است که به نظر مهم‌ترین بخش استراتژی جدید آمازون در حوزه هوش منصوعی است. این ابزار به مشتریان و کسب‌وکارها اجازه می‌دهد تا نسخه‌های ناتمام Nova Lite و Nova Pro را براساس داده‌های خودشان شخصی‌سازی و تکمیل کنند و در واقع این مدل‌ها را از ابتدا برای زبان، داده و نیازهای سازمانی خودشان آموزش دهند.

روهیت پرساد، رئیس بخش هوش مصنوعی آمازون، می‌گوید: «همه در جست‌وجوی یک مدل پیشرفته هستند که تخصص آن حوزه کاری خاص آنها باشد و Nova Forge یک الگوی جدید برای آموزش مدل ارائه می‌دهد.»

در حالی که هزینه ساخت یک مدل پایه می‌تواند ده‌ها یا صدها میلیون دلار باشد، Nova Forge این قابلیت را با هزینه کمتر و محدود به زیرساخت ابری آمازون در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهد.

شبکه اجتماعی ردیت اولین کاربر بزرگ Nova Forge

آمازون می‌گوید شبکه اجتماعی ردیت یکی از اولین مشتریانی است که ابزار Nova Forge را آزمایش کرده است. هدف اصلی این پلتفرم، ساخت مدلی برای شناسایی محتوای خلاف قوانین داخلی بود که مدل‌های عمومی توان انجام آن را ندارد زیرا به‌طور پیش‌فرض از پردازش محتواهای توهین‌آمیز یا خشونت‌آمیز خودداری می‌کنند.

کریس سلو، مدیر ارشد فناوری ردیت می‌گوید: «مدل‌های دیگر ردیت را فقط به‌عنوان یک مفهوم می‌شناسند، نه در سطح جزئی. ما یک مدل ساختیم که متخصص ردیت باشد.»

این مدل اکنون برای خودکارسازی نظارت بر محتوا به کار گرفته می‌شود و ردیت می‌گوید کاربردهای گسترده‌تری را نیز برای آن مد نظر دارد.

علاوه بر پلتفرم اجتماعی ردیت، شرکت‌هایی مثل Booking.com، سونی و Nimbus Therapeutics نیز در حال استفاده آزمایشی از ابزار جدید شرکت آمازون هستند.

اهمیت مدل‌های سفارشی برای کاربران

طبق نظرسنجی شرکت موسسه Bain، حدود ۷۵ درصد شرکت‌های آمریکایی، هوش مصنوعی را یکی از اولویت‌های خود می‌دانند اما بسیاری با مشکلاتی مشابه دست و پنجه نرم می‌کنند: کمبود تخصص، نبود زیرساخت لازم و ناتوانی در ساخت مدل‌های سفارشی.

از این رو بسیاری از این شرکت‌ها ناچارند به مدل‌های متن‌باز که اغلب چینی هستند متکی باشند، چرا که ارزان‌تر و قابل تغییر هستند. اما نبود شفافیت در داده‌های آموزشی این مدل‌ها، فرایند تنظیم و ارزیابی آنها را دشوار می‌کند.

در نتیجه عرضه ابزار Nova Forge از سوی بزرگترین ارائه دهنده زیرساخت ابری کسب‌وکارها می‌تواند یک مسیر جدید پیش روی این مشتریان بگذارد تا مدل‌های قدرتمند را براساس داده داخلی آموزش دهند اما استفاده از آن محدود به زیرساخت ابری آمازون خواهد بود.

آمازون و هوش مصنوعی: از عقب‌مانده تا نقش‌آفرینی جدی

آمازون دیرتر از گوگل و اوپن‌ای‌آی به رقابت مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی ملحق شد اما در حال حاضر با ترکیب مدل‌های Nova، سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت و نقش پررنگ AWS در صنعت زیرساخت ابری در تلاش است تا نقش بزرگ‌تری در آینده این فناوری ایفا کند.

آمازون هم‌اکنون هوش مصنوعی را در بخش‌های مختلف خود ادغام کرده است و از جمله آنها می‌توان به «Rufus»، دستیار خرید مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت اشاره کرد. آمازون همچنین در صنعت هوش مصنوعی از استارت‌آپ انتروپیک حمایت میلیارد دلاری کرده است و روابط نزدیکی با رقیب اوپن‌ای‌آی دارد.

این شرکت همچنین در تلاش است تا با سرمایه‌گذاری میلیاردی در تراشه‌های اختصاصی مانند Trainium و همکاری با شرکت‌هایی مانند انتروپیک، وابستگی بازار را به تراشه‌های انویدیا کاهش دهد.

علاوه بر این آمازون به عنوان بزرگترین ارائه دهنده زیرساخت ابری و مهم‌ترین فعال تجارت الکترونیک در آمریکا و جهان در سه جبهه اصلی با گوگل و مایکروسافت که دیگر رقبای زیرساختی این شرکت هستند، رقابت می‌کند. نقطه قوت اصلی این شرکت در بخش زیرساخت ابری برای اجرای مدل‌های بزرگ است (که البته طبق گزارش‌ها سهم کمتری نسبت به رقبا در این حوزه دارد)

و بخش‌های رقابتی دیگر نیز به ساخت مدل‌های پیشتاز و ارائه ابزارهای اختصاصی برای ساخت مدل‌های سفارشی مربوط می‌شود.

اما در کنار این سه غول زیرساختی، شرکت اوپن‌ای‌آی که مهم‌ترین استارت‌آپ هوش مصنوعی است هم حالا به توسعه زیرساخت اختصاصی خود روی آورده است و شاید در آینده تبدیل به یک ارائه‌دهنده ابر مستقل شود.

آمازون با ابزار Nova Forge دقیقا به دنبال نفوذ به بخشی است که شرکت‌ها بیشترین نیاز را به آن دارند که همان ساخت مدل‌های تخصصی با هزینه کمتر از مدل‌های بزرگ عمومی است.

شرکت آمازون مدعی است که:

• Nova 2 Pro در برخی معیارها با GPT-5، GPT-5.1، جمینای پرو ۳ و Sonnet 4.5 از شرکت انتروپیک برابری می‌کند و یا حتی در حوزه‌هایی از آنها بهتر عمل کرده است.
• Nova 2 Lite که نسخه سبک این مجموعه است نیز طبق گفته شرکت عملکردی مشابه Claude Haiku، GPT-5 Mini و جمینای فلش ارائه می‌دهد.
• و در نهایت مدل Nova 2 Omni نیز طبق گفته شرکت نخستین مدل چندرسانه‌ای کامل با قابلیت استدلال ترکیبی مبتنی بر فراتر از متن است.

اگر ادعاهای شرکت بتواند در عمل نیز به واقعیت بدل شود، آمازون از یک بازیگر حاشیه‌ای به یکی از بازیگران اصلی مدل‌های پیشرفته تبدیل خواهد شد.

علاوه بر این شاید مهم‌ترین برگ برنده شرکت در ورود به یکی از بخش‌های پرسود بازار هوش مصنوعی یا همان استفاده سازمانی نیز ابزار Nova Forge باشد که درصورت موفقیت به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا با ساخت مدل‌های پیشرفته خودشان بر نیاز‌های اصلی خود تمرکز کنند.