۱۰۰ مسئله برای ۱۰۰ استارت‌آپ؛ آغاز به کار کارخانه هوش‌مصنوعی ایران

به گزارش پیوست، کارخانه هوش‌مصنوعی ایران با حضور فعالان اکوسیستم فناوری، سرمایه‌گذاران، مدیران صنایع و بازیگران اقتصاد دیجیتال در کارخانه نوآوری آزادی آغاز به کار کرد؛ مجموعه‌ای که به گفته بنیان‌گذارانش قرار است با یک مدل پلتفرمی، مسائل واقعی صنایع را به فرصت‌های فناورانه تبدیل کند و مسیر همکاری میان صنعت، استعدادهای هوش مصنوعی و سرمایه را شکل دهد. این پروژه ادامه مسیر کارخانه نوآوری آزادی است که این بار با تمرکز بر هوش مصنوعی، وارد مرحله‌ای تازه از فعالیت شده است؛ مرحله‌ای که هدف آن صرفاً ایجاد فضای استارت‌آپی یا اجرای پروژه‌های سفارشی نیست، بلکه تبدیل مسائل واقعی صنعت به کسب‌وکارهای مقیاس‌پذیر و قابل سرمایه‌گذاری است.

کارخانه هوش مصنوعی ایران در ادامه مسیر کارخانه نوآوری آزادی شکل گرفته است؛ فضایی که در نیمه دهه ۹۰ با هدف گردهمایی استارت‌آپ‌ها، شکل‌دهی به فضای کار اشتراکی و توسعه سرمایه‌گذاری خطرپذیر فعالیت خود را آغاز کرد. با گذشت زمان و تغییر شرایط اکوسیستم، این مجموعه حالا با تمرکز بر هوش مصنوعی، وارد مرحله جدیدی از فعالیت خود شده است.

به گفته بنیان‌گذاران کارخانه هوش مصنوعی ایران، هدف این مجموعه صرفا ایجاد یک فضای استارت‌آپی یا دریافت پروژه از صنایع نیست، بلکه قرار است مسائل واقعی صنعت از یک سو و ظرفیت تیم‌ها و استعدادهای هوش مصنوعی از سوی دیگر به یکدیگر متصل شوند تا راهکارهای فناورانه از مرحله ایده تا اجرا و تجاری‌سازی پیش بروند.

در همین خصوص اکبر هاشمی، مدیرعامل و هم‌بنیانگذار کارخانه هوش مصنوعی ایران، در گفت‌وگو با پیوست درباره فلسفه شکل‌گیری این مجموعه گفت: «مهم‌ترین مسئله ما در ایجاد کارخانه هوش مصنوعی این بود که بتوانیم شمولیتی ایجاد کنیم که همه گروه‌های مختلف در اینجا حضور داشته باشند. بخشی از ترکیب سهامداری اتفاقی بود و بخشی به این دلیل بود که چند دسته از سهامداران حضور داشته باشند. زیرا می‌دانستیم که این صنعت بسیار مهم است و علاقه‌مند بودیم طیفی از سهامداران ما صاحب صنعت باشند و شرکت‌های بزرگی باشند که بتوانند لیدر بازار در حوزه آن صنعت و هوش مصنوعی باشند.»

به گفته هاشمی، یکی از گروه‌های حاضر در ساختار سهامداری، شرکت‌های بزرگ صنعتی هستند، گروه دیگر اقتصاد سنتی، گروه دیگر اقتصاد دیجیتال و همچنین گروه‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر و کارآفرینان نیز در این ترکیب حضور دارند.

او درباره نگاه این مجموعه به مالکیت و کنترل شرکت گفت: «ما به چسبندگی سهام علاقه‌ای نداریم و معتقدیم که در این بازی باید همه علاقه‌مند باشیم و دنبال این نیستیم که کنترل شرکت دست ما باشد. به همین دلیل از سهامداران دعوت کردیم که دنبال کنترل نباشند.»

هاشمی با اشاره به میزان سهم سهامداران ادامه داد: «بالاترین سهام ۱۵ درصد است و کمترین آن ۵ درصد است. بنیانگذاران کسانی هستند که در گذشته اینجا فعالیت داشته‌اند، یعنی آقای کلانتری‌نژاد، احمد ایزدپوریا، من و سایر دوستان.»

او درباره ورود سرمایه جدید به مجموعه نیز گفت: «هرچه سهام بیشتر وارد شود شرکت رقیق‌تر می‌شود و ما به نسبت پولی که نیاز داشتیم اینوست کردیم. بخشی از آن برای پرداخت اما و رهن اینجا بود. الان نیاز به سرمایه نداریم و آغوشمان برای اضافه شدن باز است.»

مدیرعامل کارخانه هوش مصنوعی ایران تاکید کرد: «برای نقش‌آفرینی در حوزه هوش مصنوعی، همه بازیگران نیاز ندارند سهامدار این مجموعه باشند. در حوزه هوش مصنوعی هر صنعت و هلدینگی می‌تواند لیدر آن حوزه باشد و الزامی ندارد که حتما سهامدار ما باشد.»

هاشمی درباره مدل فعالیت کارخانه هوش مصنوعی گفت: «ما به دنبال این نیستیم که از صنایع پروژه بگیریم و مسئله‌ای را حل کنیم. دنبال این هستیم که صنایع برای حل مسائلشان از هوش مصنوعی استفاده کنند و استارتاپ‌هایی که قابلیت یونیکورن شدن داشته باشند شکل بگیرند.»

او در پاسخ به موضوع امیدواری برای ادامه مسیر این پروژه گفت: «از من پرسیده بودند که امید داشتن تا کی و من گفتم من یک بچه کارگرم و بچه کارگر کاری جز امیدواری و جنگیدن ندارد. ما آنقدر می‌جنگیم تا موفق شویم.»

 «صنعت» مخاطب اصلی این تحول است

احمد ایزدپور، هم‌بنیان‌گذار کارخانه هوش مصنوعی ایران، نیز در گفت‌وگو با پیوست درباره مسیر شکل‌گیری این مجموعه گفت: «کارخانه نوآوری آزادی با یک فلسفه‌ای در نیمه دهه ۹۰ کارش را شروع کرد با هدف گردهمایی استارت‌آپ‌ها و فضایی مثل سرمایه‌گذاری خطرپذیر باشد.»

او ادامه داد: «هرچه جلوتر رفتیم بحث سرمایه‌گذاری خطرپذیر رو به افول رفت و انگار جنب‌وجوشی که میانه دهه ۹۰ وجود آمده بود در کارخانه کم شد. یکی از چالش‌های کارخانه نوآوری آزادی، استیجاری بودن ملک این مجموعه بود؛ کارخانه نوآوری آزادی ملک استیجاری است و چالش‌هایی در این خصوص ایجاد شده بود.»

او با اشاره به شرایط جدید صنعت هوش مصنوعی در جهان گفت: «در کنار اینها هوش مصنوعی در دنیا و در منطقه درحال پیش‌روی است اما ما در آن زمان که سایر کشورها درحال توسعه بودند، دنبال روزمرگی بودیم.»

ایزدپوریا این پروژه را یک بازآفرینی دانست و گفت: «اتفاقی که در کارخانه می‌افتد یک پروژه بازآفرینی است. این پروژه به همت جمعی از هلدینگ‌ها و اقتصاد دیجیتال و گروه‌های سرمایه‌گذاری ایجاد شده است.»

او با اشاره به فرصت‌های ایجادشده برای استارت‌آپ‌های حوزه هوش مصنوعی گفت: «استارت‌آپ‌های حوزه هوش مصنوعی دو دسته هستند؛ یک سری از کسب‌وکارها می‌توانند فرصت سرمایه‌گذاری خوبی باشند و خود هوش مصنوعی شیوه کار را هم تغییر داده است.»

او با مقایسه شرایط امروز با دهه ۹۰ توضیح داد: «مثلا در دهه ۹۰ برای شکل‌گیری یک استارتاپ نیاز به تیم زیادی بود اما الان به کمک هوش مصنوعی می‌شود تیم ایجاد کرد.»

ایزدپوریا درباره اهمیت موقعیت کارخانه نوآوری آزادی گفت: «این جاده مخصوص تاریخ صنعت را دارد. کارخانه یک امتداد تاریخی است. بسیاری از افراد به لحاظ فکری در تلاشند که بگویند گذشته کاری نکرده و ما کاری کردیم، اما در این کارخانه در دهه ۹۰ اتفاقات بسیار جدی افتاده و بحث فضای کار اشتراکی اولین بار همینجا بوده است. ما هم به عنوان نسل وظیفه تاریخی داریم و به همین دلیل اینجا فعالیت را شروع کردیم.»

ایزدپوریا با اشاره به نقش صنایع سنتی در اقتصاد کشور گفت: «۹۵ درصد جی‌دی‌پی کشور از صنایع سنتی می‌آید. موضوع بهره‌وری موضوع قابل دسترس‌تر و موضوع اصلی است. با چالش‌هایی که در کشور وجود دارد، آب و برق و گاز قطع می‌شود و چالش‌ها زیاد است. صاحب صنعت دنبال بهره‌وری و حل مسئله است و ما این را فرصت دیدیم که صاحب صنعت گوش شنوای بیشتری داشته باشد.»

او درباره آینده این مسیر گفت: «من فکر می‌کنم حتما موفق می‌شویم زیرا راه دیگری وجود ندارد. علی‌رغم اینکه این موضوع برای بخش خصوصی است اما این وظیفه نسلی است، زیرا افراد تلاش‌های زیادی کردند و ما باید آن را ادامه دهیم.»

کارخانه هوش مصنوعی به دنبال ادامه مسیر کارخانه نوآوری آزادی با تمرکز بر صنعت

در رویداد رونمایی از کارخانه هوش مصنوعی ایران، حسین حمدیه، برج فضای کارخانه هوش مصنوعی، درباره نگاه این مجموعه به توسعه و نقش آن فراتر از یک فضای فناوری گفت: «ما فکر می‌کردیم برای ساخت یک شرکت بزرگ و برای اینکه آدم‌ها فکر کنند می‌شود کار بزرگ کنند، نیاز به چیزی فراتر از چیزهای تکنیکال داریم. انقلاب صنعتی زمانی اتفاق افتاد که قبلش دوره‌های روشنگری اتفاق افتاد. ایده‌ها بود که توانست تغییر واقعی را ایجاد کند.»

حمدیه با اشاره به ضرورت تغییر نگاه نسبت به امکان انجام کارهای بزرگ در کشور گفت: «ما در این فعالیت فکر کردیم که بسیاری از آدم‌ها باور ندارند که می‌شود کار بزرگ کرد. تصویر ایران خراب شده چنان حاکم و هژمون است که رفتن از ایران راحت‌تر از ماندن است. ما در تلاشیم این داستان را به هم بزنیم.»

او تاکید کرد که کارخانه هوش مصنوعی علاوه بر فعالیت‌های فناورانه، یک لایه فکری و تحلیلی نیز دارد. او گفت که کارخانه هوش مصنوعی علاوه‌بر فعالیت‌هایی که در حوزه هوش مصنوعی انجام می‌دهد، یک سطحش اندیشکده است و می‌تواند درباره سوال‌های علوم انسانی حرف بزند.

به گفته حمدیه، این مجموعه به دنبال بررسی چگونگی حل مسائل کشور از مسیر فناوری است. او گفت: «ما تمام چالش‌هایی که در کشور وجود دارد را بررسی می‌کنیم که چطور می‌شود مسئله از ایران حل شود. هنوز فضای ما آماده نشده است اما شکلی از این گفت‌وگو ایجاد شده و در تلاشیم شکل جدیدی از گفت‌وگو را شکل دهیم. فضای دیگری داریم که روایت توسعه ایران است و برخی از نمایشگاه‌ها را اینجا نشان می‌دهیم.»

حمدیه با اشاره به شرایط فعلی کشور تاکید کرد: «ما به عنوان یک ملت نوک قله نیستیم اما ته دره هم نیستیم. ما می‌فهمیم وضعیت کشور چطور است؛ جنگ است، موشک خوردیم، اختلاف‌ها فراوان است و دردها بی‌پایان است، آب و برق و گاز قطع می‌شود، اما در این وضعیت هم به این فکر می‌کنیم که چطور ایران را به جلو ببریم.»

مشکات اسدی، مدیر ارتباط با صنعت کارخانه هوش مصنوعی، از آغاز کمپین ۱۰۰ RFS خبر داد و گفت: «ما امروز از کمپین 100 RFS رونمایی کردیم. RFS به معنی Request for Startup است.»

او درباره سازوکار این طرح توضیح داد: «کارخانه هوش مصنوعی ایران مسئله‌های واقعی را از صنایع می‌گیرد و به کمک آدم‌های مستعد و ایده‌هایشان در حوزه هوش مصنوعی آنها را حل می‌کند.»

اسدی با اشاره به حجم مسائل حل‌نشده در صنایع گفت: «این صنایع حجم زیادی مسئله حل‌نشده دارد. اکوسیستم نوآوری می‌تواند حجم زیادی از مسائل را به کمک هوش مصنوعی پاسخ دهد. کارخانه هوش مصنوعی یک مکانیزم پلتفرمی دارد. این مکانیزم اینگونه کار می‌کند که از یک سمت ورودی مسئله انجام می‌شود. این مسئله‌ها گره‌های واقعی صنایع هستند و از آن طرف تلنت‌ها و افراد مستعد هستند.»

او درباره مدل اتصال صنعت و استعدادها گفت: «بر اساس این مدل، در بخش تقاضا نیازها و چالش‌های شرکت‌های صنعتی و نهادها و سازمان‌ها در قالب درخواست مسئله (RFS) جمع‌آوری و به فرصت فناورانه تبدیل می‌شود. در بخش عرضه نیز ظرفیت تیم‌های توانمند برای پاسخ به این نیازها به کار گرفته می‌شود. با دریافت ورودی استعدادها و راهکارها، ظرفیت افراد و تیم‌های توانمند را برای حل این چالش‌ها به کار می‌گیرد.»

مدیر ارتباط با صنعت کارخانه هوش مصنوعی درباره مراحل اجرای این فرآیند گفت: «در این فرایند سه مرحله اصلی شامل ارزیابی تیم، ارزیابی مسئله و مچینگ و مسیردهی اجرا می‌شود تا مناسب‌ترین تیم‌ها و راهکارها برای پاسخ به نیازهای مطرح‌شده انتخاب و هدایت شوند.»

او هدف این سازوکار را ایجاد ارتباط موثر میان صنعت و اکوسیستم نوآوری عنوان کرد: «این سازوکار با هدف ایجاد تعامل موثر بین صنعت و اکوسیستم نوآوری، زمینه توسعه راه‌حل‌های فناورانه و تجاری‌سازی ایده‌ها را فراهم می‌کند.»

اسدی درباره مسیر استخراج مسائل صنعتی نیز گفت: «مراحل مختلف فرایند شناسایی و استخراج مسائل صنعتی از بررسی اولیه و تعیین هدف آغاز شده و در ادامه به تحلیل، اعتبارسنجی، جذب مسئله‌ها و رسیدن به راهکارهای اجرایی می‌پردازد.»

او با اشاره به حوزه‌های پرتکرار مسائل مطرح‌شده گفت: «هر فرصت می‌تواند به چند حوزه مسئله تعلق داشته باشد. داده، تحلیل و هوش تجاری، فروش و بازاریابی و فناوری اطلاعات پرتکرارترین هستند.»

به گفته اسدی: «داده، تحلیل و هوش تجاری ۱۹ درصد از کل برچسب‌ها و فناوری اطلاعات و اتوماسیون ۸ درصد از کل برچسب‌ها را تشکیل می‌دهند.»

او درباره شناسایی فرصت‌های واقعی هوش مصنوعی گفت: «برای کشف فرصت‌های واقعی هوش مصنوعی، ابتدا به سراغ سهامداران و شرکای استراتژیک خود رفتیم؛ جایی که دسترسی مستقیم به صنعت، داده و تصمیم‌گیران وجود دارد و امکان گرفتن پایلوت برای مسئله‌ها در دسترس است.»

اسدی درباره برخی از این سهامداران گفت: «سهامداران تک شرکت دیجی‌کالا و شرکت علی‌بابا در حوزه تجارت الکترونیک هستند. سهامداران سرمایه‌گذار لیان کپیتال در حوزه سلامت و کران در حوزه نوآوری اجتماعی هستند.»

او همچنین از حضور شرکت‌های صنعتی در این ساختار خبر داد: «سهامداران حوزه صنعت شرکت دینا در حوزه صنایع غذایی، شرکت نفیس نخ در حوزه نساجی، شرکت دلند در حوزه صنایع الکتریکی و غذایی و شرکت کوبل در حوزه دارویی هستند.»

اتابک آکسون، مدیر مارکام کارخانه هوش مصنوعی، درباره رویکرد این مجموعه در آغاز فعالیت گفت: «ما خواستیم قبل از اینکه برندها وارد شوند اینجا را به عنوان بیس کارخانه هوش مصنوعی ببینید. سال ۹۶ کارخانه نوآوری آزادی شکل گرفت و آن موقع جریان‌ساز بود، اما از سال ۹۸ به بعد شور و شوق و جریان‌سازی در آن دیده نمی‌شود.»

آکسون ادامه داد: «از پارسال پروژه‌ای به نام کارخانه هوش مصنوعی ایران شروع کردیم و سعی کردیم سوار شویم بر مسیری که کارخانه نوآوری طی کرده است و این بار با آوردن هوش مصنوعی در صنایع و به کمک استعدادهایی که به صنعت جان بدهند این کار را انجام دهیم.»

کمپ چهار هفته‌ای کارخانه هوش مصنوعی برای توسعه تیم‌ها

نگار پورشعبان، مدیر بازوی نوآوری کارخانه هوش مصنوعی، درباره برنامه این مجموعه برای تیم‌های متقاضی گفت: «دوستان زیادی اینجا هستند و می‌خواهند در کمپ شرکت کنند. از امشب هم تمام ۱۰۰ درخواست به صورت خلاصه در سایت قرار داده شده است. هر کدام از این ۱۰۰ درخواست‌ها سند جامعی دارد، زیرا مسئله با متخصص حوزه‌اش تعریف شده است. دوستان می‌توانند بر اساس هر RFS درخواست بدهند یا به صورت عمومی.»

پورشعبان درباره روند پذیرش تیم‌ها توضیح داد: «بعد از اینکه هر تیم پذیرفته شد وارد یک کمپ چهار هفته‌ای هرروزه می‌شویم. هدف این کمپ کاهش موانع توسعه تیم‌هاست. در این کمپ استعدادهایی که باعث می‌شود برای توسعه کار محدودیت ایجاد شود را حذف کنیم؛ مثلا فضای کار و منتور متخصص توسعه کسب‌وکار و دسترسی هوش مصنوعی ارائه می‌دهد.»

او ادامه داد: «در طول چهار هفته هر تیم به صورت مجزا مدیریت عملکرد می‌شود و تا پایان هر هفته درباره تیم تصمیم‌گیری می‌شود که تیم ادامه بدهد یا حذف شود. بعد از چهار هفته تیم وارد ارزیابی می‌شود و در صورت موافقت، برای هر تیم تصمیم مجزایی گرفته می‌شود. مثلا یک تیم روی آن سرمایه‌گذاری می‌شود، تیم دیگری نیاز به کار بیشتری دارد و تیم دیگری وارد صنعت می‌شود و می‌تواند ایده‌اش را عملی کند.»