عینک‌های هوشمند متا؛ فناوری پرفروش اما متهم به نقض حریم خصوصی

به گزارش بی‌بی‌سی، زنان در مکان‌های مختلف فروشگاه‌ها یا حتی در خیابان، حالا هدف ویدئوهایی قرار گرفته‌اند که معمولاً توسط مردانی با عینک‌های ری‌بن متا ضبط می‌شود؛ بدون آنکه از فیلمبرداری مطلع باشند یا به آن راضی. این ویدئوها اغلب بعد از وایرال شدن در شبکه‌های اجتماعی و دریافت موجی از واکنش‌ها و حتی آزارهای آنلاین به صاحبان تصویر می‌رسند؛ در حالی که در بسیاری از کشورها فیلمبرداری در فضای عمومی قانونی محسوب می‌شود و امکان پیگیری حقوقی محدودی وجود دارد.

یکی از زنانی که تصویرش بدون اطلاع منتشر شده بود به بی‌بی‌سی گفته وقتی از منتشرکننده خواسته ویدئو را حذف کند، به او گفته شده حذف ویدئو یک سرویس پولی است.

در حال حاضر عینک‌های ری‌بن متا محبوب‌ترین محصول بازار عینک‌های هوشمند محسوب می‌شوند و طبق برآوردها بیش از ۸۰ درصد این بازار را در اختیار دارند. متا که این محصول را با همکاری EssilorLuxottica و با طراحی کلاسیک ری‌بن عرضه کرده، دوربینی تقریباً نامرئی را درون فریم عینک قرار داده و امکان ثبت عکس و ویدئو را تنها با لمس کوتاه دسته عینک فراهم کرده است.

اما مسئله فقط کاربران عادی نیستند. حتی برخی از صاحبان این عینک‌ها نیز ظاهراً دقیق نمی‌دانند چه چیزی در حال ضبط شدن است و این داده‌ها چگونه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پس از آنکه کارکنان مستقر در کنیا که وظیفه بازبینی ویدئوهای ثبت‌شده با عینک‌های متا برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی را داشتند اعلام کردند مجبور به مشاهده محتوای حساسی مانند تصاویر جنسی یا استفاده افراد از سرویس بهداشتی شده‌اند، دو پرونده حقوقی علیه متا شکل گرفت. در یکی از این پرونده‌ها کاربران اعلام کردند اساسا نمی‌دانستند چنین ویدئوهایی توسط عینک ثبت شده است و در پرونده دیگر نیز برخی کاربران گفتند اطلاعی نداشته‌اند که ویدئوهایشان برای بازبینی در اختیار شرکت قرار می‌گیرد.

متا پیش‌تر اعلام کرده بود که احتمال بازبینی انسانی محتوا در شرایط خاص در مفاد خدمات این شرکت ذکر شده است.

با وجود این حاشیه‌ها، فروش عینک‌های هوشمند متا همچنان در حال افزایش است. این شرکت می‌گوید تاکنون بیش از هفت میلیون جفت از این عینک‌ها فروخته شده و مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، آنها را یکی از سریع‌ترین محصولات الکترونیکی مصرفی در تاریخ توصیف کرد.

متا البته مسئولیت سواستفاده را متوجه کاربران می‌داند. تریسی کلیتون، سخنگوی این شرکت، به بی‌بی‌سی گفته است: «ما تیم‌هایی برای مقابله با سوءاستفاده داریم، اما در نهایت مسئولیت اصلی بر عهده افراد است که از فناوری سواستفاده نکنند.»

در همین حال، سایر غول‌های فناوری نیز آماده ورود جدی به این بازار هستند. گزارش‌ها نشان می‌دهد اپل در حال توسعه نسخه خود از عینک‌های هوشمند است و احتمالا سال آینده آن را عرضه می‌کند. اسنپ نیز اعلام کرده نسخه جدید عینک‌های خود با نام Specs را امسال به بازار می‌آورد. گوگل هم پس از شکست پروژه Google Glass دوباره به این حوزه بازگشته است.

انتظار می‌رود محصولات جدید این شرکت‌ها ترکیبی از هوش مصنوعی و واقعیت افزوده باشند؛ فناوری‌هایی که معمولا بدون دوربین معنا ندارند.

البته استفاده از این عینک‌ها فقط به ضبط مخفیانه یا شوخی‌های اینترنتی محدود نمی‌شود. برخی کاربران از تجربه روزمره استفاده از این محصولات رضایت دارند. مارک اسمیت، شریک شرکت مشاوره ISG، می‌گوید از عینک‌های متا برای گوش دادن به موسیقی، پاسخ دادن به تماس‌ها و ثبت سریع عکس در سفر استفاده می‌کند؛ بدون اینکه مجبور باشد دائما موبایل خود را بیرون بیاورد.

با این حال، او نیز تاکید می‌کند که چراغ هشدار ضبط در نور روز تقریبا دیده نمی‌شود و بیشتر مردم اصلا متوجه نمی‌شوند فرد مقابلشان عینک هوشمند به چشم دارد.

پژوهشگران پیش‌بینی می‌کنند اگر بازار عینک‌های هوشمند با همین سرعت رشد کند، در چند سال آینده حدود ۱۰۰ میلیون نفر از این محصولات استفاده خواهند کرد؛ موضوعی که می‌تواند اجرای قوانین مربوط به ممنوعیت فیلمبرداری در مکان‌هایی مانند دادگاه‌ها، بیمارستان‌ها، موزه‌ها، سینماها و سرویس‌های بهداشتی را با چالش جدی مواجه کند.

دیوید کسلر، وکیل حوزه حریم خصوصی در شرکت Norton Rose Fulbright، می‌گوید بسیاری از شرکت‌ها همین حالا نیز با این مسئله درگیر شده‌اند.

او هشدار داده است: «ممکن است وارد مسیرهای بسیار تاریکی شویم. مسئله فقط فناوری نیست، بلکه این سوال مطرح می‌شود که آیا از این به بعد باید هر بار که در فضای عمومی حاضر می‌شویم نگران ضبط شدن باشیم؟»

نگرانی‌ها زمانی جدی‌تر می‌شود که گزارش‌هایی درباره احتمال اضافه شدن فناوری تشخیص چهره به نسخه بعدی عینک‌های متا منتشر شده است؛ قابلیتی که می‌تواند امکان شناسایی سریع افراد در کنار ضبط مخفیانه آنها را فراهم کند.

متا عینک‌های خود را با شعار «طراحی‌شده برای حریم خصوصی، تحت کنترل شما» تبلیغ می‌کند و از کاربران می‌خواهد در فضاهای حساس عینک را خاموش کنند یا از افرادی که تمایل ندارند فیلم نگیرند. اما در عمل، بسیاری از کاربران این توصیه‌ها را نادیده می‌گیرند.

در شبکه‌های اجتماعی، ویدئوهای شوخی با افراد ناآگاه که با همین عینک‌ها ضبط شده‌اند به‌سرعت در حال گسترش است؛ از وادار کردن مردم به امضای طومارهای جعلی گرفته تا ضبط دزدی غذا در رستوران‌ها.

در مقابل، واکنش اجتماعی به این فناوری نیز کم‌کم در حال شکل‌گیری است. آنیسا ناوارو، اینفلوئنسر اینترنتی، گفته زمانی که متوجه شد آرایشگر او عینک متا به چشم دارد، احساس تهوع کرده است؛ حتی با وجود اینکه آرایشگر ادعا کرده عینک خاموش بوده است.

اندرو بازورث، مدیر ارشد فناوری متا، اخیرا در پاسخ به سوالی درباره نگاه منفی مردم به استفاده روزمره از عینک‌های هوشمند گفته بود میزان فروش بالای ری‌بن متا نشان می‌دهد این محصولات به‌طور گسترده پذیرفته شده‌اند.

اما همه با او موافق نیستند. دیوید هریس، پژوهشگر سابق هوش مصنوعی متا و استاد دانشگاه برکلی، معتقد است نسل جدید عینک‌های هوشمند همان مسیر Google Glass را تکرار خواهد کرد.

او می‌گوید: «این فناوری ذاتا نوعی تجاوز به حریم خصوصی است و احتمالاً با واکنش منفی بیشتری روبه‌رو خواهد شد.»

نشانه‌های این واکنش حالا به‌تدریج در حال نمایان شدن است. چند ماه پیش مردی در شبکه‌های اجتماعی شکایت کرد زنی که در متروی نیویورک از او فیلم گرفته بود، عینک متای او را شکسته است. اما برخلاف انتظارش، بسیاری از کاربران اینترنت از آن زن حمایت کردند و او را قهرمان دانستند.