نئوبانکها و BNPLهای زیادی در دوران جنگ از ارائه تسهیلات صرفنظر کردند اما ویپاد ارائه تسهیلات خود در دوران جنگ را هم متوقف نکرد. مدیرعامل داتین معتقد است گرچه پیشبینی دقیق نکول در جنگ ممکن نیست اما بانکها در بزنگاههای اقتصادی، نه تنها نباید از میدان تسهیلگری خارج شوند بلکه موظفند با پذیرش بخشی از ریسک و تکیه بر اعتماد متقابل، تسهیلگر نیازهای مالی و اقتصادی افراد جامعه باشند. گفتوگوی ما با محمد نژادصداقت مدیرعامل داتین را میخوانید.
در شرایط جنگی، ارائه تسهیلات ویپاد متوقف نشد، نگران نرخ نکول نبودید؟
نگرانی وجود داشت و هنوز هم وجود دارد. ما هرگز ریسک نکول را دستکم نمیگیریم، مخصوصا در شرایط خاص فعلی که عدمقطعیت بهشدت افزایش پیدا میکند. اما در عین حال یک سؤال جدیتر هم وجود دارد. در چنین شرایطی، نقش یک نهاد مالی چیست. ما در ویپاد تصمیم گرفتیم روی اعتماد و قابلیت اتکا تمرکز کنیم. اگر مشتری در روزهای عادی روی ما حساب میکند، در روزهای سخت هم باید بتواند همان اعتماد و اتکا را داشته باشد. این بهمعنای نادیده گرفتن ریسک نیست، بلکه بهمعنای پذیرش مسئولیت و عمل به تعهدات در کنار مدیریت ریسک است.
چه ارزیابیای از ریسک عدم بازگشت وجوه در جنگ داشتید؟
ارزیابی ما این بود که ریسک بهطور معناداری افزایش پیدا میکند، اما این افزایش لزوما خطی یا قابل پیشبینی با مدلهای کلاسیک نیست. در شرایط جنگی، رفتار مالی افراد بیشتر تابع شوکهای بیرونی و محیطی است تا الگوهای تاریخی. واقعیت این است که ما با یک عدمقطعیت مواجه هستیم، نه صرفا یک ریسک قابل مدلسازی. به همین دلیل، در کنار مدلهای موجود، از سناریوسازی و قضاوت مدیریتی بهعنوان مکمل استفاده کردیم.
آیا پیشبینی مشخصی از احتمال نکول تسهیلات و درصد نکول احتمالی در شرایط جنگی دارید؟
بهصورت عددی و دقیق، نه. مدلهای پیشبینی نکول اساسا بر مبنای دادههای گذشته ساخته میشوند، در حالی که جنگ یک گسست جدی در رفتار اقتصادی ایجاد میکند. آنچه میتوانیم بگوییم این است که انتظار افزایش نکول وجود دارد و حتی ممکن است این رفتار با تاخیر بروز کند. به همین دلیل، ما این دوره را بیشتر بهعنوان یک دوره یادگیری و ارتقا برای مدلهای ریسک خودمان میبینیم.
تضمینی وجود دارد که حذف جریمه دیرکرد، منجر به سواستفاده گسترده نشود؟
هیچ تضمین مطلقی وجود ندارد. اما این تصمیم با همراهی همیشگی بانک پاسارگاد اساسا بهعنوان یک تصمیم اخلاقی و اجتماعی گرفته شده است. در شرایطی که بخشی از جامعه با آسیبهای ناشی از جنگ و اختلال واقعی در درآمد و جریان نقدی مواجه میشوند، اعمال جریمه دیرکرد میتواند بیش از اینکه رفتار را اصلاح کند، فشار را تشدید کند. در تمدید مهلت پرداخت اقساط ویپاد، ما میخواستیم همراهی و همدلی خود را با مشتریانمان نشان دهیم. در شرایط سخت اقتصادی، تلاش کردیم بین ترازنامه، پایداری مالی و همراهی با مردم، یک تعادل مسئولانه برقرار کنیم.
آیا مدلهای پیشبینی ریسک و اعتبارسنجی در ویپاد، رویدادهایی مانند جنگ را به اندازه کافی در نظر گرفتهاند؟
دادههای موجود فعلی بر اساس شرایط عادی بوده و بهطور کلی، هیچ مدل اعتبارسنجیای جنگ را بهصورت کامل پوشش نمیدهد. چون اساسا جنگ یک شوک سیستماتیک است که بسیاری از مفروضات این مدلها را بیاعتبار میکند. اما بههر حال از این شرایط میتوان و باید به عنوان فرصتی برای یادگیری بهرهبرداری کرد.
سازوکاری برای حمایت از وامگیرندگان خوشحسابی که در اثر جنگ دچار مشکل شدهاند، پیشبینی شده است؟
بله. تمدید مهلت پرداخت اقساط یکی از همین سازوکارهاست که با تصمیم بانک پاسارگاد به سرعت انجام شد. علاوه بر آن، برای مشتریانی که دچار آسیب در اثر جنگ شدهاند، برنامهها و سازوکارهای حمایتی خواهیم داشت که اطلاعرسانی خواهد شد.
چه میزان از ارائه تسهیلات ویپاد تحت تاثیر مستقیم شرایط جنگی قرار گرفته است؟ آیا ارائه وام به گروهی از درخواستکنندگان تعلیق شده یا حساسیتها بیشتر شده؟
در این دوره حساسیتهای اعتباری افزایش پیدا کرده است، اما تلاش ما این بوده که این افزایش حساسیت به توقف یا محدودسازی گسترده خدمت منجر نشود. در حال حاضر، تمامی تسهیلات مبتنی بر «مراوده و امتیاز سپردهگذاری» فعال هستند؛ مثل طرحهای برآیند، برآیند چکیار و پیمان که کاربران بهصورت عادی از آنها استفاده میکنند. اینها طرحهایی هستند که بر اساس رابطه مستمر مشتری شکل گرفتهاند. در مقابل، «طرح پشتوانه» ماهیت متفاوتی دارد. این طرح بهصورت عمومیتر و بدون اتکا به سابقه مراوده یا امتیاز سپرده ارائه میشد و امکان تداوم اعطای آن در هر شرایطی وجود ندارد. به همین دلیل، در مواجهه با افزایش عدمقطعیت، طبیعی است که این طرح موقتا متوقف شود تا با بازطراحی و اعمال کنترلهای دقیقتر، مجددا ارائه شود. این تصمیم برای حفظ پایداری کل سبد تسهیلات اتخاذ شد تا بتوانیم خدمترسانی به سایر مشتریان را بدون اختلال ادامه دهیم. طبیعتا این توقف موقتی است و طرح پشتوانه با تغییراتی خیلی زود دوباره در دسترس قرار خواهد گرفت.
با توجه به اینکه ممکن است سایه جنگ ادامهدار باشد، ویپاد برای توسعه محصولات اعتباری در دوران پس از جنگ برنامهای دارد؟
ما برای توسعه فراگیری مالی، افق و آرزوهای بزرگی داریم و این مسیر را بهصورت جدی در همه ابعاد دنبال میکنیم. واقعیت این است که محصولات اعتباری موجود، هنوز تنها بخش محدودی از نیازهای واقعی مشتریان را پوشش میدهند و فاصله معناداری تا پاسخگویی کافی به نیازها وجود دارد. به همین دلیل، چه در دوران جنگ و چه پس از آن توسعه این محصولات بهطور قطعی در دستور کار ماست. در کنار آن، ارتقای جدی مدیریت ریسک یک اولویت غیرقابل چشمپوشی برای ماست و باید به سطح بالاتری از آمادگی و بلوغ در مدیریت ریسک برسیم.
منبع
