چرا خرید دلار دیگر سرمایهگذاری نیست؟ ۳ دلیل برای اینکه دلار نخرید!
سال 1397 بود که قیمت دلار آرام آرام پلههای گرانی را پشت سر میگذاشت و بالا میرفت. همان زمان بسیاری از ایرانیها به این فکر افتادند که ریالهای خود به دلار تبدیل کنند. اگرچه تا قبل از این سال هم بسیاری دلار را پناهگاه امن سرمایه خود میپنداشتند، اما سال 97 زمانی بود که شبکههای اجتماعی پا گرفته بودند و نام و آوازه دلار بیشتر از گذشته در این سرزمین پیچیده بود.
از آن زمان تاکنون، همچنان بسیاری بر این نظر هستند که دلار بهترین راه برای سرمایهگذاری است. اما دلایلی وجود دارند که میگویند خرید دلار دیگر مثل گذشته مقرون به صرفه نیست. اگر میخواهید بدانید چرا این حرف را میزنیم و چرا باید به راههایی دیگری برای سرمایهگذاری باشید، دلایل ما را بخوانید.
اولاَ: دلار سود واقعی نمیسازد
اولین و اصلیترین دلیلی که باعث شده است بسیاری از سرمایهگذاران بزرگ بازار خرید و فروش دلار را ترک کنند و به فکر سرمایه گذاری در روشهای دیگر بیفتند، سود واقعی عایدتان نمیشود. در واقع سودی که از راه دلار به دست میآورید فقط به دلیل تورم است.
کافی است تابلوی افزایش قیمت دلار را دنبال کنید و همزمان با آن قیمت اجناس و طلا را هم بپرسید. بعد متوجه میشوید در همان زمانی که قیمت دلار بالا میرود، قیمت اجناس و کالاها هم افزایش مییابد. به طوری که دیگر سوپرمارکتی که قبلاً از آن خرید میکردید، برنج یا گوشت را به قیمت قبل نمیفروشد و با دلار، افزایش قیمت اتفاق میافتد.
افزایش قیمت حتی به خدمات هم میرسد و این نشان میدهد دلار ابزار تولید ثروت نیست و فقط با آن ارزش ریالهایتان را حفظ میکند. سادهتر بگوییم، دلار یک کالای مولد نیست که همیشه برایتان سودآور باشد. بلکه سود آن دوره بحران و شوک است و همین که بازار از تب و تاب بیفتد و همه چیز به روال عادی خود برگردد، قیمت این دارایی نیز ثابت میماند.
اخبار اقتصادی جهانی به شدت بر نرخ دلار در ایران تاثیرگذار است. به ویژه تصمیمات کلان اقتصادی مانند اعلام نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی، تغییرات در بازارهای کالا مانند نفت و طلا و حتی اخبار مربوط به تنشهای سیاسی و اقتصادی میتوانند منجر به نوسانات شدید در بازار ارز شوند. برای مثال، تغییر در سیاستهای تجاری بین ایالات متحده و چین ممکن است بر قیمت دلار اثر بگذارد و به تبع آن، قیمت دلار در ایران نیز دچار نوسان شود.
همچنین اخبار اقتصادی جهانی به شدت بر نرخ دلار در ایران تاثیرگذار است. به ویژه تصمیمات کلان اقتصادی مانند اعلام نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی، تغییرات در بازارهای کالا مانند نفت و طلا و حتی اخبار مربوط به تنشهای سیاسی و اقتصادی میتوانند منجر به نوسانات شدید در بازار ارز شوند. برای مثال، تغییر در سیاستهای تجاری بین ایالات متحده و چین ممکن است بر قیمت دلار اثر بگذارد و به تبع آن، قیمت دلار در ایران نیز دچار نوسان شود.
برای مثال در تصویر زیر قیمت دلار از سال 1391 تا آذرماه 1404 را مشاهده میکنید. قیمت این ارز از سال 1392 تا اواخر سال 1397 رشد زیادی نداشت و در یک حالت آرام قرار گرفته بود. پس هر کسی که در این سالها دلار خریده، سود زیادی نکرده و فقط نوعی پسانداز برای خودش اندوخته است.
دوماَ: تاثیر سیاستگذاری و دخالت دولت در تعیین قیمت دلار
به بازار دلار نباید به عنوان یک بازار امیدوارکننده و دائمی نگاه کنید. این بازار پر از ریسک و نوسان است و دولت نرخ آن را تعیین میکند. به هر حال اقتصاد در ایران از نوع دستوری است و تعیین نرخ نیز توسط دولت صورت میگیرد. از سوی دیگر زمانی که بازار دچار نوسان میشود و قیمت دلار در بازار آزاد به یکباره اوج میگیرد، دولت برای جلوگیری از افزایش آن، محدودیتهایی را ایجاد میکند.
برای مثال طبق ماده ۱۶۳ قانون مالیاتهای مستقیم ایران، معاملات خرید و فروش ارز مشمول مالیات میشود و فعالان این بازار (اشخاص حقیقی و حقوقی) موظف به ثبتنام و پرداخت مالیات هستند. اجرای این مالیات در سالهای اخیر با همکاری سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی اعلام شده است.
همچنین در اطلاعیههای رسمی سازمان امور مالیاتی اعلام شده که مالیات علیالحساب به میزان ۱۰٪ از مبلغ فروش ارز برای معاملات ارزی تعیین شده است. به این معنا که 10 درصد از مبلغ فروش ارز به عنوان مالیات بر خرید و فروش ارز از فعالان این بخش دریافت میشود.
البته خوشبختانه این مالیات بیشتر در زمینه معاملات غیرتجاری و سوداگرانه ارزی در نظر گرفته شده و برای کسانی است که در این بازار به صورت حرفهای فعالیت دارند. پس اگر واقعا به دلار نیاز دارید، مشمول پرداخت مالیات نیستید.
اگرچه در حال حاضر سقفی برای خرید دلار در نظر گرفته نشده است، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که وضعیت در آینده به همین منوال باقی بماند. ممکن است آنقدر وضعیت بازار دلار خراب شود که روی دولت برای آن سقف مشخص کند. برای مثال در حال حاضر سقف خرید دلار مسافراتی (دولتی) برای سفرهای خارجی هوایی 500 دلار و برای سفرهای زمینی 300 دلار است.
در همین زمان اختلاف شدید بین نرخ رسمی، نیمایی و آزاد باعث شده است تا برخی سوداگران از این شرایط به نفع خود سوءاستفاده کنند. در چنین فضایی دلار به یک ابزار سفته بازی کوتاه مدت تبدیل میشود و دولت برای جلوگیری از این وضعیت، برای آن محدودیتهایی را تعیین میکند.
سوماَ: وجود فرصتهای بهتر برای سرمایهگذاری
حتی اگر فرض کنیم قیمت دلار افزایش مییابد اما هزینه خدمات و کالاها بالا نمیرود، باز هم سرمایهگذاری روی دلار را پیشنهاد نمیدهیم. چون سود حاصل از دلار فقط برای یک دوره خاص است و همیشگی و مرکب نیست. همانطور که گفتیم با این ارز فقط ارزش پول خود را حفظ میکنید اما قرار نیست از سود آن سود به دست آورید.
وقتی با پول خود یک مغازه راهاندازی میکنید و برای آن کالا میخرید، بعد از این میتوانید از فروش کالاها سود به دست آورید. سپس با سود حاصل از آن، دوباره کالا بخرید و سود بیشتری به دست آورید. در این روش شما سود اول را سرمایهگذاری میکنید و دوباره از آن سود به دست میآورید. این شیوه سود مرکب است که در خرید دلار وجود ندارد.
از سوی دیگر وقتی دلار میتواند برای سرمایهگذاری مناسب باشد که هیچ راهی جزء آن وجود نداشته باشد. اما زمانی که میدانید روشهای زیادی برای سرمایهگذاری وجود دارد، چرا باید پولتان را در یک جا قرار دهید و بابت آن سود مداوم و مرکب به دست نیاورید؟
وقتی دلار میخرید، نقدشوندگی واقعیتان کم میشود، از فرصتهای مولد جا میمانید و سرمایه خود را راکد میگذارید به حال خود بماند.
گزینههای جایگزین خرید دلار برای سرمایهگذاری
حالا که مشخص شد سه دلیل منطقی برای قدیمی شدن دلار برای سرمایهگذاری وجود دارد، باید به فکر راههای جایگزین باشید تا از سرمایه خود سود پایدار به دست آورید. از جمله این روشها باید به گزینههای زیر اشاره کنیم:
سرمایهگذاری در فارکس به جای خرید دلار
در بازار فارکس جفت ارزها با همدیگر معامله میشوند و بابت معاملات موفق، میتوانید سود بالایی به دست آورید. برای مثال جفت ارز یورو/دلار با همدیگر معامله میشوند. اگر قیمت ارز اول ارزان شد، باید در موقعیت خرید قرار بگیرید و همین که قیمت آن بالا رفت، آن را با دلار معاوضه کنید.
در دنیای واقعی، وقتی دلار ارزان میشود، کسانی که این ارز را خریده باشند، ضرر میکنند. اما در فارکس حتی از ریزش قیمت هم میتوان سود بگیرید.
ورود به بازار بورس
با توجه به اینکه فارکس در ایران قانونی نیست و فعالیت کردن آن سختیهای خاص خودش را دارد، یک راهکار بهتر، انتخاب بازار بورس است. در این بازار میتوانید سهام شرکتهای پربازده را بخرید و آنها را نگهدارید و منتظر رشد قیمت بمانید.
اگرچه در بورس نمیشود یک لیست ثابت از شرکتهای پرسود ارائه داد. چون سودآوری دورهای است و به شرایط اقتصادی، نرخ ارز و سیاستهای دولت بستگی دارد. اما به طور کلی شرکتهای پتروشیمی، فلزات اساسی (فولاد، مس و روی) و مواد معدنی پرسودتر هستند.
با بردن سرمایه خود در این بازار میتوانید چند برابر سود کنید.
انتخاب پروژههای کرادفاندینگ
یکی دیگر از راههای سرمایهگذاری به جای خرید دلار، مشارکت در طرحهای تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ) است. در این روش شما با سرمایه خود در توسعه کسب و کارهای کوچک و متوسط که بازدهی بالایی دارند، شرکت میکنید. نتیجه مشارکت شما و صدها نفر دیگر، جمعآوری وجوه بالاست که به رشد و رونق مشاغل کمک میکند. در مقابل از این راه سود ثابت و دورهای کسب میکنید.
خرید زمین به جای دلار
اگر اهل صبر کردن هستید، خرید زمین مسکونی یا ملک قدیمی هم میتواند یک راه حل مناسب برای سرمایهگذاری باشد. در این روش باید به سراغ زمینهای مسکونی میروید که در حال حاضر ارزان قیمت هستند اما پتانسیل رشد قیمت دارند.
برای مثال زمینهایی که در حاشیه شهر هستند و با تایید شهرداری و فرمانداری، تغییر کاربری میدهند، در ابتدا ارزان هستند اما همین که به زمین مسکونی تبدیل میشوند، قیمت آنها چند برابر میشود. این نوع سرمایهگذاری حتی در شرایطی که نرخ دلار ثابت میماند، بسیار کاربردی است.
کلام پایانی
زندگی ما ایرانیها به قیمت دلار وابسته است و هجوم یکباره سرمایهگذاران به سمت این بازار، میتواند شرایط اقتصادی را وخیمتر کند. در حالی که سرمایهگذاری روی دلار به هیچ عنوان سودآور نیست و فقط ارزش پول شما را حفظ میکند. یعنی همزمان با افزایش نرخ دلار، قیمت و هزینه کالا و خدمات نیز بالا میرود و تورم اتفاق میافتد. پس شما عملاً سود واقعی نمیبرید و فقط ارزش پول خود را حفظ کردهاید.
در مقابل روشهای دیگری چون بازار بورس، فارکس، کرادفاندینگ، ارزهای دیجیتال، طلا، ملک و خودرو میتوانند برای سرمایهگذاری مناسب باشند.
منبع: قیمت دلار
